Kenz-i Mahfi (Gizli hazine) hadisi sahih midir?
Süleymaniye Vakfı > Hadis > Yazılı Fetvalar Tarih: 13 Ağustos 2009  
Soru: Ben gizli bir hazine idim. Bilinmek, tanınmak istedim ve insanı yarattım. Bu, kutsi bir hadis midir?
Cevap: 

Bu söz, tasavvufçular arasında “kenz-i mahfi (gizli hazine)” diye bilinir. Bunu tam olarak şöyle ifade ederler:

Ben gizli bir hazine idim, bilinmeye muhabbet ettim, bilineyim diye mahlûkatı yarattım.”

Ben gizli bir hazine idim, bilinmeye muhabbet ettim, halkı bilinmem için yarattım. Böylece kendimi onlara tanıttım, onlar da beni tanıdılar, bildiler.”

Keşif yoluyla hadis rivayeti yapılabileceğine inanan mutasavvıflar, Muhyiddin İbnu’l-Arabî’nin “bu hadis keşfen sahihtir ama naklen sabit değildir” sözüne dayanarak oldukça önemli saymışlardır. Fakat hadis ilminde naklen sabit olmayan bir sözün değeri olmaz. Bu yüzden muhaddisler bu söz için “Nebî’nin sözlerinden değildir”, “ne sahih ne zayıf hiçbir senedi bulunmamaktadır”, “uydurmadır”, “asılsızdır” gibi açıklamalarda bulunmuşlardır. (Geniş bilgi için bkz: Ahmet Yıldırım, Tasavvufun Temel Öğretilerinin Hadislerdeki Dayanakları, TDV Yayınları, Ankara, 2000, s: 98-99)

Tasavvufta keşf terimi “perde arka­sında ve aklın ötesinde olduğu için gâib olan bazı şeyleri bilme”, hem de “Allah’ın tecellilerini temaşa etme” anlamında kullanılmıştır. Mutasavvıflara göre keşf ile cennet ve cehennemin görüntü­sü ile melekler görülür. Ruh tam olarak saf hale gelip zaman ve mekân perdesi kalkınca geçmiş ve gelecekle ilgili olayla­rın bilgisine ulaşılır.

Mutasavvıflar keşfe dayanarak Kur’an’ı tefsir ettikleri gibi bir hadisin veya hadis âlimlerine göre sahih olmayan bazı hadis­lerin sıhhatini keşf yoluyla tespit ettikle­rini söylemişlerdir. Nitekim İsmail Hakkı Bursevî, “Ben gizli bir hazine idim …” hadisi üze­rinde dururken bu hadisin rivayet açısın­dan sabit olmasa bile keşfen sahih oldu­ğunu söylemiş, Abdülazîz ed-Debbâğ birçok hadisin sahih olup olmadığına keşf ile hükmetmiş, Şah Veliyyullah Dihlevî ed-Dürrü’s-Semîn’de, rüyada gördüğü Hz. Peygamber’den işittiği müjdeleyici nitelik­teki hadisleri rivayet etmiştir. Mutasav­vıfların bu görüşü hadis âlimleri tarafından reddedilmiş, keşfe dayanılarak bir hadisin Resûl-i Ekrem’e ait olup olmadı­ğını tespit etmenin mümkün olmadığı görüşü savunulmuştur.” (Süleyman Uludağ, “Keşf” Diyanet İslam Ansiklopedisi, Ankara, 2002, c: 25, s: 315-317.)

Tasavvufta keşfin yeri, keşfi bilgide hata olup olmayacağı, keşf-vahiy ilişkisi, keşf-gayb bilgisi gibi konularda mutasavvıfların görüşlerinin neler olduğunu merak edenler Prof. Dr. Süleyman Uludağ’ın yukarıdaki ansiklopedi maddesini ve Prof. Dr. Reşat Öngören’in “Bir Bilgi Kaynağı Olarak Tasavvufta Keşfin Değeri” adlı makalesini okuyabilirler. (Makalenin yayınladığı kaynak: İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 5, Yıl: 2002, İstanbul-2002, s: 85-96)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu fetva 17855 kez görüntülendi.
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Zayıf hadislerle amel etmek caiz midir? 2009.10.19 14353
2 Okuduğum bir hadiste peygamberimiz şöyle bir dua yapıyor : "Ya Rabbi! Bilmeyerek şirk koştuysam affına sığınırım. Ya Rabbi! Bilerek şirk koşmaktan yine sana sığınırım." Bu hadisten insanın bilmeyerek de şirk koşabileceği çıkıyor. Bu hadis hakkında bilgi verir misiniz? 2009.10.09 13006
3 Sadaka ömrü uzatır hadisini açıklar mısınız? 2009.10.13 20787
4 Okuduğum bir kitapta şöyle bir hadis yazıyordu. Bezzar'ın Abdullah İbn Mesud'dan haber verdiğine göre Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: "Benim hayatım sizler için hayırlıdır. Öldüğüm zaman ölümüm de sizler için yine hayırlıdır. Amelleriniz bana arz olunur. Hayrı görürsem hamd ederim, şerri görürsem sizler için Allah'tan mağfiret dilerim." Böyle bir hadis var mıdır, varsa sahih midir? 2009.08.13 6201
5 Ben gizli bir hazine idim. Bilinmek, tanınmak istedim ve insanı yarattım. Bu, kutsi bir hadis midir? 2009.08.13 17855
6 "Bir yerde size gaflet isabet ederse, yerinizi değiştirin." (Ramuz, 2-249/7) hadisini açıklar mısınız? 2009.08.13 7865
7 "Hiç bir peygamber yoktur ki yaşamı boyunca çobanlık etmiş olmasın" hadisi sahih midir? Buna göre birer hükümdar olan Davud ve Süleyman peygamberler de çobanlık yapmış mıdır? 2009.08.13 7376
8 İkindi ile akşam arası uyumak sakıncalı mıdır? Bununla ilgili bir hadis olduğu söyleniyor. Bilgi verir misiniz? 2009.08.13 69023
9 Kutsi hadis diye bir şey var mı? Eğer böyle bir şey varsa ayet olması gerekmez mi? 2009.08.13 8202
10 Bir hoca efendi vaazının bir bölümünde peygamber efendimizin cennette Meryem validemiz ile evleneceğinden bahsetti. Delil olarak da bir hadisten bahsetti. Bunun aslı var mıdır? 2009.08.13 12818
11 Hadis ve siyer kitaplarında Peygamberimizin bazı sahabileri cennetle müjdelediği bilgisi yer alıyor. Mesela "Aşere-i Mübeşşere" bunlardan sadece 10 kişiyi ifade eden bir kavram. Bu 10 sahabinin dışında daha birçok sahabinin cennetle müjdelendiğine dair rivayetler var. Bu bilgiler, hadisler sahih midir? Bir insanın daha hayatta iken cennetle müjdelenmesi mümkün müdür? 2009.08.13 10408
12 Nafaka için harcanan her şey Allah yolunda harcanmış gibidir, bina için harcanan müstesna, bunda hayır yoktur. Böyle bir hadis var mıdır? Varsa bunu nasıl anlamalıyız? 2009.08.13 5834
13 Vaazlarda çokça duyduğumuz bir söz hakkında sormak istiyorum: Sevdiğini ölçülü sev, bir gün düşmanın olur; sırrını dışarı verir. Buğz ettiğine de ölçülü buğz et, bir gün dostun olur; söylediğinden utanırsın. Bu söz, hadis midir? Hadis ise kaynağını belirtir misiniz? 2009.08.13 14860
14 Kibire kibir sadakadır, sözünü hadis-i şerif olarak öğrendim. Kaynağını bulamadım. Bu söz hadis-i şerif mi? 2009.08.13 11488
15 Atıcılıkla ilgili olarak okuduğum bir hadis dikkatimi çekti. Sahih olup olmadığını öğrenmek istiyorum. Hadis şöyle: "Atıcılığı öğrenip de sonradan terk eden bizden değildir." (Müslim, İmaret 169; Ebu Davud, Cihad 23). Bu hadisi nasıl anlamamız gerekiyor? 2009.08.13 3749
16 "Ümmetimin alimleri İsrailoğullarının peygamberleri gibidir" hadisi sahih midir? 2009.08.13 6316
17 Şu hadis hakkında bilgi verir misiniz? "Bir zaman gelir ki; o zamanın müslümanları, bugün yaptığınız ibadetlerin onda birini yapsa, ahirette azaptan kurtulur." Var mıdır böyle bir hadis? İnsanları tembelliğe sürüklemez mi? 2009.08.13 6599
18 Bir yazıda Hz. Ebu Bekir zamanında sadece 500 hadis bulunduğunu, dolayısıyla bu sayıdan fazla olan hadislerin uydurma olduğunu okudum. Buna göre bu 500 hadis hangileridir? Bununla ilgili herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? 2009.12.24 40523
19 Birisi, Peygamber Efendimize “Ben seni seviyorum” deyince “Fakirlik için bir elbise hazırla” buyurdu. Bir başkası gelip Peygamber Efendimize “Ben Allah Teâlâ’yı seviyorum” deyince “Bela için elbise hazırla” buyurmuş. Böyle bir hadis var mıdır? 2011.09.06 11709
20 “Ümmetimin bozulduğu bir sırada kim sünnetime sarılırsa ona yüz şehit sevabı vardır” şeklindeki hadis sahih midir? 2012.11.22 7251
21 Hz. Muhammed’in babasının, dedesi tarafından bir rüya üzerine kurban edilmek istendiği üzerine bir hikâye okudum. Peygamberin Hz. İsmail’i de kastederek “Ben iki kurbanlığın oğluyum” dediği doğru mudur? 2009.12.05 3987
22 “Vatan sevgisi imandandır” sözü hadis midir? Hadis ise sahih midir? 2013.09.17 20625
23 Hz. Peygamber’den, “Ben Arap’ım, cennetin dili de Arapça’dır” diye hadis duydum. Bu rivayet sahih midir? 2012.12.03 14636
24 Peygamber Efendimizden sonra melek Cebrail’in 10 sefer daha yeryüzüne ineceği ve her seferinde yeryüzünden bir şey kaldıracağı söyleniyor. Böyle bir hadis var mıdır? 2012.01.12 16496
25 Sıkça duyduğumuz “Âlimler, peygamberlerin varisleridir” hadisi sahih midir? 2013.01.30 12688
26 Sa'lebe hadisi diye meşhur olan hadis sahih midir? Hani bir adam Peygamberimize gelip "benim için dua et de malım mülküm olsun" demişti. Peygamberimiz de onun için dua etmiş ve dua kabul olunca Sa'lebe zamanla bir hayli zengin olmuş. Daha sonra Peygamberimiz zekât memurlarını ona gönderince Sa'lebe zekât vermekten kaçınmış. Fakat daha sonra pişman olup zekât vermek istediği halde Peygamberimiz onun zekâtını kabul etmemiş. Peygamberimizin vefatından sonra Sa'lebe, zekâtını Hz. Ebu Bekir'e götürmüş o da kabul etmemiş, onun vefatından sonra Hz. Ömer'e götürmüş o da kabul etmemiş... Hz. Osman zamanında da Sa'lebe ölmüş. Hatasını anladığı halde, pişman olduğu halde bir kişiye böyle muamelede bulunulmuş mu gerçekten? Yoksa anlatılanlar hikâye mi? 2009.10.28 11530
27 İnternette şöyle bir rivayet dolaşıyor: “Bir zaman gelecek. Benden bir hadis söylenince 'Resulullah böyle söylemez, hadisi bırak, Kur’an’a bak.' diyerek beni yalanlayanlar çıkacak.” Bu hadis sahih midir? 2012.02.07 7937
28 Mevzû (uydurma) hadis sahasında yazılan eserler hakkında bilgi verebilir misiniz? 2013.03.15 9372
29 Cennet anaların ayakları altındadır hadisi uydurma bir hadis midir? 2009.11.03 16503
30 Fıkıh kitaplarında geçen bir hadiste şöyle buyrulmuştur: “Öğle namazının farzından önce dört rekât sünneti terk eden kimse şefaatime nail olmaz” (Bkz: İbn Abidin, 2/14). Bu hadis sahih midir? 2012.03.05 11882
31 Hadis uydurma sebepleri hakkında bilgi verebilir misiniz? İnsanlar hangi amaçlarla hadis uydurma ihtiyacı hissetmişlerdir? 2013.03.13 4457
32 "Beni annesinden, babasından, kardeşlerinden ve bütün insanlıktan daha fazla sevmeyen kişi gerçek mümin değildir." Şeklinde bir hadis var. Bu hadis sahih midir? Nasıl anlamamız gerekir? 2010.03.25 13472
33 “Bu ümmetin ömrü bin seneyi geçecek; fakat bin beş yüz seneyi aşmayacaktır.” şeklinde bir hadis var mıdır? 2012.03.07 9275
34 “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” hadisi sahih midir? Kur’an’da bir karşılığı var mıdır? 2013.04.15 13151
35 Bazı hadislerde “sizin en hayırlınız Kur’an’ı öğrenen ve öğretendir”, “sizin en hayırlınız güzel ahlaklı olandır” v.b.ifadeler var. Peki, bu durumda en hayırlı olan kimdir? 2010.04.06 8505
36 “Bir saat tefekkür bir sene nafile ibadetten daha hayırlıdır.” şeklinde bir hadis-i şerif var mıdır? Varsa sahih midir? 2012.03.30 6127
37 Bir hoca televizyonda şöyle bir hadis olduğunu söyledi: “Bir mezarlıktan geçerken 11 defa İhlâs okursanız o mezarlıkta yatanların sayısı adedince günahlarınız affedilir.” Gerçekten de böyle bir hadis var mıdır? 2013.06.05 11347
38 Bazı insanlar her yüzyıla bir âlimin geldiğini ve dini konularda insanlara yardım ettiklerini söylüyor. Bu gerçek midir? Eğer gerçekse bunu biz nasıl bilebiliriz daha doğrusu kimin âlim olduğunu kimin sahtekâr olduğunu nasıl anlayabiliriz. Ve eğer doğruysa bunun kaynağı ne yani biz nerden biliyoruz her yüzyıla bir âlimin geldiğini? 2010.05.20 9743
39 Hocam İmam Nesai güvenilir bir hadis âlimi midir? 2012.05.10 4004
40 Kurbanla ilgili olarak vaaz ve hutbelerde sıkça duyduğumuz “İmkânı olup da kurban kesmeyen bizim mescidimize yaklaşmasın” hadisi sahih midir? 2013.10.12 6905
41 Resulullah Efendimiz Allah’tan sabır isteyen birine buyurdu ki: Allah’'tan bela mı istiyorsun? Önce afiyet iste. Bu hadisin sahih olup olmadığını sormak istiyorum. Sahih ise nasıl anlamamız gerekmektedir? 2010.06.28 16508
42 “Cenab-ı Hak sevdiği yöneticilerin yanına açık sözlü danışmanlar nasip eder, sevmediklerine de dalkavuklar musallat eder.” şeklinde dolaşan ve birçok insanın hadis-i şerif diye bildiği bu metin, hadis midir? Bu konuda bilgi verebilir misiniz? 2012.06.06 12483
43 Cevşen olarak bilinen dua metni, hadis ilmi açısından nasıl değerlendirilmektedir? 2013.12.13 11698
44 Namaz müminin miracıdır sözü hadis midir? Hadisse sahih midir? 2010.07.10 15401
45 “İki günü eşit olan ziyandadır” sözü hadis midir? Hadisse sahih midir? 2012.05.02 16200
46 Baston taşımanın sünnet olduğunu söyleyenler var. Peygamberimiz bunu emretmiş midir? Gerçekten baston taşımak sünnet midir? Buna dair hadisler var mıdır? 2014.01.10 7527
47 Başörtüsü ve Örtünme adlı araştırma yazınızda, Peygamber sallallahu aleyhi ve selemin: "Allah, hayız gören bir kadının namazını ancak başörtüsü ile kabul eder" (Ebu Dâvûd, Salât 85, hadis no: 641) hadisini aktarmışsınız. Bu hadisin sıhhat derecesi nedir? Hadis sahih ise, buradan adetli kadınların namaz kılabileceği sonucu çıkmaz mı? 2009.12.26 6913
48 Aşağıdaki hadis sahih midir? Resulullah efendimiz, Hazret-i Fatıma’yı Hazret-i Ali’ye tezvic ettiklerinde buyurdu ki: “Ya Ali! Gelini kendi evine götürdüğün zaman, çorabını ayağından çıkar. Ayağını yıka. O suyu evin bütün köşelerine saç. Böyle yapınca, Allah Teâlâ senin evinden yetmiş türlü fakirliği dışarı çıkarır. Yetmiş türlü bereketi evine dâhil eder. Yetmiş rahmeti sana nazil kılar. O gelin ile ve onun bereketi evin köşelerine erişir. O gelin, delilikten ve diğer hastalıklardan emin olur.” 2010.09.20 33168
49 Aclûnî’nin Keşfü’l-Hafâ isimli eseri güvenilir bir kaynak mıdır? 2012.05.09 6340
50 "Kur'an hadisler olmadan anlaşılmaz" diyen bir hoca misal olarak şöyle diyor: "Kur'an'da Allah evlenilmesi yasak olan kadınları teker teker saymış ve bunun dışındakilerin helal olduğunu belirtmiştir. Ama bunun dışında kalan kalanlardan olan babaanneyle evlenmek helal mi oluyor şimdi? Demek ki Kur'an hadisler olmadan doğru anlaşılamaz." Bu görüşe katılıyor musunuz veya doğrusu nedir bu olayın? 2014.11.26 17916
51 Zamanın imamına biat etmeden ölenlerin cahiliye ölümü ile öleceklerine dair bir hadis var mıdır? 2010.03.03 7583
52 “Küçük cihattan büyük cihada döndük. Büyük cihad, nefisle mücadeledir” diye bir hadis var mı? Bu, uydurma mı gerçek mi hocam, acaba doğrusunu sizden öğrenebilir miyim? Bir insan Allah’ın dinini yüceltmek için malını, canını, ailesini ortaya koyuyor; bu küçük cihatmış! Nefisle mücadele de büyük cihatmış! Böyle bir şeye inanasım gelmiyor. Bizim peygamberimiz böyle bir şey söylemez bence. Ama söylemişse de mecbur kabul edeceğiz. 2010.10.27 11904
53 Dârü’l-Harpte faizin alınacağını belirten bir hadis olduğunu duydum. Böyle bir hadis var mıdır? Varsa sahih midir? 2012.05.11 6160
54 Sünen-i Tirmizi’nin Zühd bahsindeki 2341 numaralı hadisi aktarıyorum: Osman b. Afvan (ra)’dan rivavete göre Rasulullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur: “Adem oğlunun şunlardan başka şeylerde hakkı yoktur: Oturacağı bir ev, vücudunu örtecek bir elbise, ekmek ve su.” Tirmizi'nin notu “hasen sahih” şeklinde. Bu hadisi nasıl anlamalıyız? Kelimeleri lafzıyla mı anlamalı, yoksa Efendimizin mümkün olduğu kadar az mal ile yetinmeye yönelik mecaz içerikli bir ifadede bulunduğunu mu düşünmeliyiz? 2011.01.22 2650
55 Ölülerin arkasından Kur’an okunmaz. Zira ölü olan kişiye bir faydası yoktur dedik. Peki, “Ölülerinizin arkasından Yasin suresini okuyun.” hadisi bunun tersi yönünde delil olamaz mı? Yani Yasin suresini okumalı mıyız? Bu hadisi ne yapacağız? 2012.05.14 25773
56 Nesai’de geçen bir hadiste Peygamberimizin “en iyi Müslüman, hanımına en iyi davranandır. İçinizde, hanımına en iyi davranan benim.” Buyurduğu rivayet edilmiştir. Bu hadiste efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hanımına en iyi davranın kendisi olduğunu mu anlatmak istemiş yoksa genelleme mi yapmak istemiş? Hadisi açıklar mısınız? 2010.02.12 4636
57 Buhari’nin kendi yazması olan (müellif nüshası) var mı, kayıp mı, bilinmiyor mu? Duyduğumuz kadarıyla müellif nüshasının bulunmadığı ve eldeki nüshaların talebelerinin kendisinden istinsah ettikleri, yazdıkları örnekler olduğudur. Acaba yanlış mı biliyoruz, açıklık getirebilirseniz memnun kalırız. Yine Buhari ile ilgili olarak aile hayatına dair hiç bir bilgiye rastlanmıyor. Evlendi mi, çocukları var mı? Evlenip evlenmemesi kendisi ile ilgili lehte veya aleyhte bir hüküm çıkarmaya gerekçe edilemez, sadece öğrenmek istedik. 2011.02.10 5411
58 “Recep Ayı Hakkında Uydurulmuş Hadisler” başlıklı inceleme yazınızda, “Recep Allah’ın, Şa’ban benim, Ramazan ise ümmetimin ayıdır.” sözü hakkında İbn Kayyim el-Cevziyye, İmam Suyuti ve Şevkani’nin “uydurmadır” dediği belirtiliyor. Benim sormak istediğim, Aclûnî bu hadis için ne söylüyor? Çünkü camilerde bu söz hadis olarak asılıyor ve kaynak olarak da Acluni, Keşfu’l-Hafa diye yazıyor. Cevaplayabilir misiniz? 2012.05.30 9244
59 “İşlerinizde ne yapacağınızı şaşırdığınızda kabirlerdeki ölülerden yardım isteyiniz” şeklinde bir hadis var mıdır? Bu hadis hem ölülerden yardım istemenin hem de rabıtanın meşru olduğuna delil getirilmektedir. 2010.03.10 10050
60 “Bir Müslüman zina ederse imansız olarak zina eder. Yani o esnada imanı kendisinden alınır” mealindeki hadisi İmam-ı Azam Ebu Hanife “Kur’an’a aykırı” diyerek kabul etmiyormuş. Doğru mudur? 2011.03.05 27335
61 "Âlimin uykusu, cahilin ibadetinden hayırlıdır" diye bir hadis var mıdır? Varsa sahih midir? 2012.07.11 10257
62 "Kıyamet günü Cennet'e ilk giren ben olacağım" hadisinin sıhhat derecesi nedir? 2014.08.01 20066
63 “Yere ve göğe sığmam, fakat mümin kulumun kalbine sığarım.” Bu hadis yıllardır bizlere öğretiliyor. İlk bakışta insanı sevindiren ve duygulandıran bir şey olduğu zannediliyor. Acaba bu gerçekten hadis mi? 2011.06.15 8440
64 “Her kim şarkıcı bir kadının yanında oturur ve ondan şarkı türkü dinlerse kıyamet gününde kulağına eritilmiş bakır dökülecektir.” diye bir hadis var mı? Varsa sahih mi? 2012.11.19 9955