Vade farkı caiz midir?
Süleymaniye Vakfı > Alışveriş > Yazılı Fetvalar Tarih: 05 Ağustos 2009  
Soru: Vade farkı koyarak bir malı peşin fiyatından fazla bir fiyata almak veya satmak caiz midir?
Cevap: 

Bir malı peşin fiyatına nispetle farklı bir fiyat ile vadeli olarak satmak caizdir. Bu konuda mezhepler arasında bir ihtilaf yoktur.

Birçokları böyle bir muamelede faiz tahakkuk ettiğini zannetmektedirler. Hâlbuki burada paranın malla değişimi söz konusudur. İslam hukukuna göre böyle bir muamelede faiz meydana gelmez. Mesela bir malı peşin 1.000 liradan ve veresiye 2.000 liradan almak veya satmak caizdir. Peşin ile veresiye arasındaki fark faiz değildir. (Kemaleddin b. Hümam, Fethü’l-Kadîr,V/218, Bulak 1316.)

Veresiye alış verişlerde akit yapılırken satışa konu olan mal, ödenecek fiyat ve ödeme zamanı belli olmalıdır. Bu üç şart yerine geldikten sonra peşin ve veresiye fiyatların farklı olması önemli değildir. (Şemsüddin es-Serahsî, el-Mebsût, XIII/8, Bab’ül-büyû’il-faside, Şafiî mezhebinden Tuhfet’ül-Muhtâc bi Şerhi’l-Minhâc, II/37, Bab’ül-Büyû’il-Menhiyyi anha vemâ yetbeuha.)

Bununla ilgili görüntülü cevaplarımız için lütfen aşağıdaki linkleri tıklayınız:

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/taksitli-alisverislerdeki-vade-farki-faiz-midir-degil-midir.html

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/bir-malin-vadeli-fiyati-pesin-fiyatina-gore-farkli-olabilir-mi.html

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/dinimize-gore-bir-malin-pesin-fiyati-ile-vadeli-fiyati-farkli-olabilir-mi.html

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Birinden 2009 model araba almak istiyorum. Bana verdiği bu arabaya karşılık seneye ona 2011 model aynı marka arabadan alırsam bu alışveriş faize girer mi? 2009.10.05 6185
2 Forex sistemi ile uluslararası piyasalarda döviz alım satımı yapmanın dini hükmünü öğrenmek istiyorum. Forex; Euro, Dolar, İngiliz Sterlini ve Japon Yeni gibi paraların alınıp satıldığı piyasadır. Piyasanın temel özelliği, işlemlerin nakit para kullanılmadan yapılmasıdır. Bunun için önce Forex şirketinde hesap açılır ve doğabilecek zararı karşılamak üzere teminat yatırılır. Şirket, teminatın 100 katına hatta 400 katına kadar alım satım yaptırabilir. Mesela teminat bin dolar ise dört yüz bin dolara kadar alım satım imkânı verebilir. Döviz alımıyla satımı arasındaki fark (spread), kârı veya zararı oluşturur. Böyle bir ticaret helal midir? 2009.09.28 19911
3 Adına network marketing dedikleri ve internette yayın yapan bir sistem insanlar arasında yaygınlaşıyor. Bu sistem direkt ürün satışı gerektirmiyor. Siz sisteme bağlı üyelerden bir ürün (UV) satın alarak (600$ ile 1500$ arası) site üzerinde bir sayfa yani bir ofis sahibi oluyorsunuz. Aldığınız ürün fiyatına göre 1 uv, 2 uv, 3 uv sahibi oluyorsunuz. Alabileceğiniz ürünler arasında tatil paketleri, haberleşme teknolojileri, kolye, kol saati, çeşitli sağlık ürünleri ve altın paralar var. Siz iki üye bularak sağlı ve sollu olarak soyağacınızı oluşturuyorsunuz. Eğer sağlı ve sollu olarak 3 uv dengesini toplayabilirseniz 250$ kazanıyorsunuz. Bu sistem altınızdakiler iyi çalıştığı sürece size çok daha fazla kazandırabiliyor. Sistem böyle süslü gözükse de işleyiş olarak Titan Zincirine çok benziyor. Tek farkla ki ortada işe yaramaz, piyasası ve değeri belli olmayan ürünlerin yer alması. Siz bu çukura ne kadar kişiyi daha çekebilirseniz o kadar para kazanıyorsunuz. Bu işi yapan internet sitesindeki ürünlerin sadece iki tanesinin fiyatına internette ulaşabildim, birisi 50$ iken diğeri 20$ civarı. Bu site Pakistan, İran, Azerbaycan gibi ülkelerde bildiğim kadarıyla yasaklanmış durumda ve şirket hakkında şikâyetlerin önü arkası kesilmiyor. Hal böyleyken bu tarz bir sistemde yer almanın ve başkalarının bu sisteme girmeleri için aracı olmanın İslami açıdan durumunu değerlendirebilir misiniz? 2009.10.19 21743
4 Bir arkadaşım vadeli olarak mal satıyor. Karşılığında da 2 aylık, 3 aylık çekler alıyor. Daha sonra da bu çekleri aylık yüzde 6 eksiği ile nakite çeviriyor. Bu işlem caiz midir? 2009.08.05 9118
5 Kedi ve köpek satışı yapmak caiz midir? 2009.08.05 21118
6 İslam dini icra yoluyla el konulan malların satışı hakkında ne diyor? Bununla ilgili içtihatlar var mıdır? 2009.08.05 48378
7 Bir malın satışı hususunda antlaşma yapıldıktan sonra alışveriş gerçekleşmeden müşteri bir sebeple malı almaktan vazgeçerse, antlaşmadan vazgeçtiği için bir ceza ödemesi gerekir mi? 2009.10.19 2427
8 İnternetten şu şekilde para kazanmak haram mı: Tıklama yaparak biriken puanlar paraya dönüşüyor. Mesela bir e-mail geliyor okuyoruz, anket geliyor ankete katılıyoruz, link veriyor orayı tıklıyor puan topluyoruz, sonra paraya dönüştürüyoruz onu. Site, reklam payından bize ödeme yapıyor. Anlaşmalı olduğu firmaların sitelerine tıklayınca reklam kazanmış oluyor ve o reklam ücretinin bir kısmını bize veriyor. Bu şekilde para kazanmak caiz midir? 2009.08.05 7220
9 Bazıları derler ki, elinizdeki malı yeni fiyattan satamazsınız, eski fiyatından satmanız gerekir. Bunun bir dayanağı var mıdır? 2009.08.05 2803
10 Bazıları diyorlar ki, İslam Hukuku alış-verişte belli bir kâr haddi tespit etmiştir. Bu, normal ticaret mallarında % 5, hayvan satışlarında % 10 ve taşınmaz malların satışında da % 20 dir. Bundan fazla bir kârla alış veriş yapılırsa fahiş kazanç sağlanmış olur ve elde edilen kâr haram olur. Bu konuda ne dersiniz? 2009.08.05 22537
11 Satın aldığımız bir malın fiyatı artarsa biz de fiyatı artırabilir miyiz? Meselâ 100 liradan aldığımız bir malı 110 liraya satarken bu malın alış fiyatı 140 liraya çıkarsa kalanını yeni oluşan fiyata göre satabilir miyiz? 2009.08.05 2453
12 Mecelle’nin bir kâr haddi tesbit ettiğinden bahsediliyor. Bu hususta bilgi verir misiniz? 2009.08.05 1766
13 İmâm Ebû Hanife’nin kâr haddini yüzde yüzle sınırlandırdığı iddia ediliyor. Deniliyor ki, “Ebû Hanife’ye göre bir kimsenin aynı mal üzerinden bir defada veya birden fazla satışlarda toplam yüzde yüzü aşan bir kâr sağlaması caiz değildir. Önceki kârın son satışta ana paradan düşülmesi gerekir.” Bu hususta ne dersiniz? 2009.08.05 8538
14 Veresiye satışlarda bazen yüzde yüzü aşan kârlar oluşmaktadır. Meselâ 80 liraya alınan bir mal, peşin 100 liraya satılırsa bir yıl vadeli 200 liraya satılabilir. Alım-satımda bir kâr haddi var mıdır? 2009.08.05 15593
15 Vade farkı koyarak bir malı peşin fiyatından fazla bir fiyata almak veya satmak caiz midir? 2009.08.05 14172
16 Bir malın peşin ve veresiye fiyatları birbirinden faklı olabilir mi? Mesela peşin 500 liraya sattığımız bir malı veresiye 700 liraya satabilir miyiz? Bu aradaki fark faiz olur mu? 2009.08.05 3178
17 Bir kimse birinden borç para alsa, öderken bir miktar fazla ödese bunun dinî hükmü nedir? 2009.08.05 2905
18 Cami önlerinde ticaret yapmak uygun mudur? Bu konu hakkında bir hadis ve ayet var mıdır? 2010.04.30 2469
19 Babam bir adamla alışverişte bulunarak ona yazlığımızı sattı. Adamdan da arabasını aldı. Ancak yazlığın satışı sadece kâğıt üzerinde gerçekleşmiş, yani tapuya bildirilmemiş. Babam vefat ettikten sonra yazlık yasal olarak annem ve bana intikal etti. Yaklaşık 12 yıldır yazlığın vergilerini, aidatlarını ödemek zorunda kalıyoruz. Çünkü yazlık resmi olarak bizim. Ama gerçekte bizim değil! Yazlığın gerçek sahibine yıllardır ulaşmaya çalışıyoruz. “Ülkeden kaçtı” diyenler var, “öldü” diyenler var. Ne bir akrabası var ne de bir yakını. Ne yapacağımızı bilemiyoruz. Artık aidat ve vergileri ödemek de bizi zor durumda bırakıyor. Yazlığı satsak aldığımız parayı ne yapabiliriz veya satmamız doğru olur mu? Sattık diyelim aldığımız paradan kendi hakkımız olan parayı (şimdiye kadar ödediğimiz vergi aidat v.b. harcamaları) alsak kalan tutarı ne yapacağız? Kalan tutarı bir banka hesabına yatıralım diyoruz ama şahıs ortaya çıkmazsa 10 yıl içerisinde paraya merkez bankası el koyuyor. Kişinin parasını göz göre göre merkez bankasına vermemiz de sakıncalı. Bankaya yatırmasak o kadar parayı saklamamız da ayrı bir sıkıntı. Bu durumda ne yapmamız gerekiyor? 2012.09.03 2229
20 Alanya’da çok yaygın bir tüccar geleneği var. Portakal, mandalina, yenidünya (muşmula) kiraz v.s. gibi meyveler çiçek açmadan çok çok önce pazarlık usulü satılıyor. Bunun için gerek bahçe sahibi, gerekse tüccar aşırı kâr da edebiliyor zarar da. Henüz meyvesi oluşmayan bahçelerin bu şekilde satışı karşılıklı rıza olsa bile dinen caiz midir? 2010.08.06 2585
21 Bir malı bedeli ödendiğinde geri almak şartıyla bir başkasına satmak caiz midir? 2012.09.13 2775
22 Katılım bankalarından kredi alırken leasing olarak almanın İslami bir alışveriş olacağını söylüyorsunuz. Fakat leasing kanuni olarak gerçek kişilerle yapılabilen bir alışveriş türü değil. Başka bir öneriniz var mı? 2010.10.25 5806
23 Firmamıza ait 24 saat online satış yapan bir web sitemiz var. Sorum şu: Cuma saatlerinde internet sitesini hizmete kapatmalı mıyız? Kapatacaksak eğer, nerenin cuma saatini esas alacağız? Şirket merkezimiz İstanbul’da ve İstanbul’daki cuma saatinde internet sitesini kapattık diyelim. Diyarbakır’da cuma namazından çıkmış biri, internet sitemiz kapalı olduğu için alışveriş yapamayacak. Hâlbuki bu kişi Diyarbakır’daki cuma saatinde alışverişi bırakıp namaza gitmişti. Cumadan çıktığında alışveriş yapacak; ama şirket merkezi İstanbul saatine göre cuma saati olduğundan internet sitesini dondurmuş olacak! Ne yapmamız lazım? 2012.12.21 3855
24 Hocam, kaçak bir mal mesela kaçak bir telefon almak günah mı? 2010.12.11 7185
25 Ticaretle ilgili hadislerden anladığım kadarıyla elde olmayan malın satışı yasaklanmıştır. Fakat günümüzde “e-ticaret” diye bir kavram var. Bu uygulamaya göre alıcıyla satıcı internette buluşup sanal ortamda alışveriş yapıyorlar. Ne alıcı malı görüyor ne de satıcı. Ve çoğu zaman da satıcı o anda elinde bulunmayan malı satıyor. Bu alışveriş şekli caiz midir? 2013.01.14 3850
26 Emin Evim veya Emin Otomotiv’den ev veya araç almakta bir sakınca var mıdır? Bu sistem faizli midir? 2010.12.22 23005
27 Ben AVM’nin birinde mağazadan giyim alışverişi yaptım. Yaptığım bu alışverişe karşılık araba kuponu verdiler. Bu araba bana çıkarsa helal olur mu? 2013.01.18 7602
28 İçki satan bir büfeden normal alış veriş yapmanın hükmü nedir? Ayrıca bir kişi içme niyetiyle değil de alıp dökme niyetiyle (yani diğer insanlar içmesin diye) oradan içki alsa, bu insan hayır mı yapmış olur, şer mi yapmış olur? 2011.01.05 12394
29 İnternet üzerinden altın alıp satmak ve buradan para kazanmak haram mıdır? 2013.02.07 7411
30 İnşaat başlamadan daireleri satmak, satın almak caiz midir? Henüz daha temelini bile görmediğimiz bir binadan daire alıyoruz. Ortada olmayan bir şeyi almak caiz oluyor mu? 2011.02.11 4231
31 Dükkânımızı kiraya vermek istiyoruz. Bir faizli banka kiralamak istiyor. Bankaya kiraya vermek ve oradan gelen para caiz midir? 2013.03.21 5112
32 İcra dairelerinde vatandaşın borcundan dolayı haczedilen ev, araba gibi mallarının ihale usulüyle satışı yapılıyor. Bu ihalelere girip malları ihale yoluyla almanın dinen hükmü nedir? Normal fiyatından düşük oluyor, bilirsiniz. Bu, fırsatçılığa mı girer? 2011.04.13 9349
33 TOKİ ödemelerinde borç bakiyesi ve aylık taksitler her yılın Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez, bir önceki 6 aylık dönemdeki memur maaş artış oranı, ÜFE ve TÜFE oranlarından en düşük olana göre artırılmaktadır. Buna göre TOKİ’nin alt gelir grubuna yönelik olan bu projesinden ev almak caiz midir? 2011.07.11 6774
34 Şu an Türkiye'ye Lyoness adıyla yeni bir sistem gelmektedir. Sistem şu: Lyoness üyelerinin, Lyoness ile anlaşmalı iş yerlerinden indirimli alış-veriş yaptığı bir sistem. Lyoness’e üye olan kişilere Cashback diye adlandırılan bir kart verilmektedir. Kiler Kart ya da Money Kart gibi. Alış-verişini yapan kişi kasada bu kartı gösterdiği zaman indirim kazanmaktadır. Bu indirim ise direkt hesabına nakit olarak yansıtılmaktadır. Ben bu sisteme üye kazandırdığımda ise üyelerimin yaptığı alışverişlerden de nakit olarak pay almaktayım. Şöyle ki: Benim üye yaptığım kişi alış-veriş yaptığında %0.5 i, onun üye yaptığı kişi alış-veriş yaptığında ise yine %0.5 i benim hesabıma nakit olarak geçmektedir. Kendi yaptığım alış-verişin ise %1 i bana nakit olarak dönmektedir. İki alt üyeden sonraki alt üyelerin yaptığı alış-verişler ise belli bir sınıra geldiğinde Lyoness pozisyon hesabı sistemi ile hesaplandıktan sonra hesabıma nakit olarak geçmektedir. Bu sistemde alt üyelerin alış-verişinden üst üyeler, üst üyelerin alış-verişinden de alt üyeler kazanabilmektedirler. Pozisyon hesabı sistemi bunu sağlamaktadır. Tabii üstte yer alan üyeler her zaman daha çok kazanır. Bu sistemde kazanç; yapılan alış-verişlerden elde edilen indirimin, üyeler arasında nakit olarak pay edilmesine dayanır. 100 TL’lik alışverişte %15 indirim varsa bu 15 TL nin: 1-Lyoness 2-Üyeler 3-Çocuk ve Aile Yardımlaşma Fonu 4-Vergi olarak devlet arasında paylaşılmasıdır. Sistemde amaç; büyük bir tüketici topluluğu oluşturarak firmalardan indirim kazanmak ve alış-verişlerden üyelere para kazandırmaktır. Buna göre bu sistemden kazanılan para helal midir? 2011.07.13 11038
35 Network marketing ile ilgili bu sitede yayınlanan bir soruyu üzülerek okudum. Soru yönlendirici idi çünkü. Soruyu şöyle soralım: İşe yarayan, insanların satın almak istedikleri, içeriği helal besinlerden oluşan bir ürünün ağ pazarlama ile satılması caiz midir? Firmaların ürünlerini marketlerle değil de bireylerle insanlara tanıtmasının ne sakıncası vardır? Ürünleri ihtiyacını karşılamak için kullanan ve memnuniyetini diğer yakınlarıyla v.s. paylaşarak onlara da tanıtan ve yaptığı bu tanıtımdan dolayı satıştan kazanç sağlayan insan İslam’ın hangi kaidesini çiğnemiş olur? Ticaret de zaten bir malın üzerine komisyon koyarak satmak değil midir? 2009.12.22 17774
36 Ben yem işi ile uğraşıyorum. Müşterime satmış olduğum 10 çuval yem, 100 TL tutuyor ve bunu borç defterine yazıyorum. Aradan 1 sene geçtikten sonra müşterim bana olan borcunu 100 TL olarak mı ödeyecek, yoksa bir sene sonraki yem fiyatları üzerinden mi değerlendirecek? 2011.10.05 2848
37 Peygamber efendimizin vefat etmeden önce zırhını rehin bırakarak bir Yahudiden yiyecek aldığı doğru mudur? Doğruysa nasıl anlamalıyız? 2009.12.19 7041
38 Cuma vakti okulda kantinden alış-veriş yapmam haram mı? Kantin satıcıları erkek; ama satış yapanlar zaten normalde namaz kılmıyorlar. “Herkesin görüşüne saygım var; ama ben kılmıyorum ve cuma vakti satış yapıyorum.” diyorlar. Bu olay bu gün okulda çok tartışıldı ve mekruh mu yoksa kesin bir şekilde haram mı öğrenmek istiyorum. 2011.12.16 4047
39 Ben pazarcılık yapıyorum. Çorap satıyorum. Bazı çoraplar ayağı sıkıyor, bazısı sıkmıyor. Müşteriye sattığım çorap olsun, diğer ürünler olsun özelliklerini satarken söylemeli miyim? Her müşteriye almış olduğu ürünün özelliğini söylemem mümkün değil. Bazen oluyor ki iş yoğunluğundan müşteriyle ilgilenemiyorum bile. Nerede kaldı ki özelliklerini sayayım! 2012.01.04 2824
40 İnternette bazı siteler açık artırma yoluyla ürünler satıyor. Mesela bunlardan bir tanesinde her yeni teklifte ürünün değeri kuruş kuruş artıyor. Yalnız teklif verebilme hakkı için de teklif satın alınıyor siteden. Bazen değerine yakın bazen epey altında ürünler satıldığını biliyoruz. Benim sorum bu şekilde alışveriş caiz midir? 2009.12.09 2956
41 Faize bulaşmadan araba almak istiyorum. 10.000 TL param var. Alacağım araba 30.000 TL. Katılım bankalarından ne şekilde faydalanırsam faize bulaşmamış olurum? 20.000 TL için araç alım satım sözleşmesi yapabilir miyim? Bu durumda talep edilen kâr payı, banka faizinden fazla ise ne olur? Ayrıca araç katılım bankası adına tescil edilmeden satıcıdan benim adıma tescil edilebilir mi? Bu durumuyla bankalara benzemiyor mu? Kısaca faize bulaşmamak için nasıl bir yol izlemeliyim? 2012.01.12 18282
42 Biz esnafız. Açık hesap malzeme satışı yapıyoruz. Malzemeyi satarken birim fiyatları fişlere yazıyoruz; ama açık hesap olduğu için borcumuzu bazen 1 yıl tahsil edemediğimiz oluyor. Bu süre zarfında bazen malzemeye zam geliyor ve alış fiyatımız müşteriye yazmış olduğumuz fiyatı geçiyor. Bu durumda geriye dönük fişlerin fiyatını müşteriyle konuşarak değiştirmek caiz olur mu? 2012.02.10 3202
43 Ticarette nakite %10 indirim yapıyoruz. Çekle mal alan müşterilerimize ise bu indirimi yapmıyoruz. Bu durumda çekli müşterilerimizden vade farkı almış oluyor muyuz? Vade farkı bu gibi durumlarda faize girer mi? 2012.04.19 2484