Arafat vakfesi bazen gününde yapılmıyor olabilir mi?
Süleymaniye Vakfı > Hac-Umre > Yazılı Fetvalar Tarih: 13 Ağustos 2009  
Soru: Önceki yıllarda Türkiye'de yapılan rasatlara göre Zilhicce'nin 10'u yani kurban bayramının birinci günü falan güne rastlamaktaydı. O yıllarda Suudi Arabistan kurban bayramını bir gün öne almıştı. Buna göre hacılar Arafat'a bir gün önce çıkmış oldular. Türk hacıları da buna uydu. Hac Arafat'tan ibaret olduğuna ve zamanında yapılmayan vakfe de geçerli olmadığına göre bunun sorumlusu kim olacaktır?
Cevap: 

Arafat vakfesi Zilhicce’nin 9. günü öğleden sonra başlar, güneş batıncaya kadar sürer. Vakfe, ertesi günü tanyeri ağarıncaya kadar da yapılabilir. Zilhicce kameri aylardandır. Ondan önce Zilkade gelir. Her kameri ay gibi Zilkade de 29 veya 30 gün çeker. Zilkade’nin 29. günü güneşin batmasından sonra batı ufkunda batmakta olan hilal görülürse Zilhicce ayı başlamış olur. Eğer hilal görülemezse Zilkade’nin 30 gün sürdüğü, ondan sonraki günün Zilhicce’nin 1. günü olduğu kanaatine varılır.

Dünyanın coğrafi konumu sebebiyle hilâl her yerde aynı gün görülmez. Bu sebeple yeni ayın başlama günü öteden beri ihtilaflı olmuştur. Buna bir son vermek için Türkiye’nin önderliğinde çalışmalar yapılmış ve İslam Ülkeleri Takvim Komisyonu kurulmuştur. Artık hilal, ilk olarak dünyanın neresinde görülürse o andan itibaren yeni ay başlamış sayılmaktadır. Takvim komisyonu gözlem yapmamakta, yeni ayın görülebilirliğini önceden hesapla belirlemektedir. Ancak eski alimlerin çoğu yeni ayın hesapla belirlenmesini doğru bulmamış, çıplak gözle gözlemeyi şart koşmuşlardır. Diyanet İşleri Başkanlığımız, müftülüklerden gözlem yapmalarını isteyerek Takvim Komisyonunun hesaplarını gözlemle de doğrulamaktadır.

Suudi Arabistan kameri ay başlarının hesapla belirlenmesi kararına uymamaktadır. Onlar, hilali gördüğünü söyleyerek yetkililere baş vuranların şahitliğine göre yeni ayı ilan etmektedirler. Zaman zaman, hilali görmenin imkansız olduğu durumlarda dahi yeni ayın ilan edilmesi, gözlem yapanların yanılmış veya yalan söylemiş olabilecekleri kanaatini doğurmaktadır. Türkiye’nin Suudlu yetkilileri bu konuda ikna çabaları bu güne kadar bir sonuç vermemiştir. Bu sebeple bu hususta öteden beri var olan ihtilaf devam etmektedir.

Ama bu ihtilaf hiç bir zaman iki ayrı günde Arafat vakfesi yapılmasına yol açmamıştır. Çünkü Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem bir Hac emirliği görevi koymuştur. Hacılar, Hac Emiri’nin belirlediği tarihte Arafat vakfesi yapmak zorundadırlar. Çünkü onun ihtilaflı bir konuda verdiği karar, ihtilafı ortadan kaldıracaktır.

Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemden şöyle bir hadis rivayet edilmiştir: “Orucunuz, oruç tuttuğunuz günde, Ramazan bayramınız bayram yaptığınız günde, Arafat’ınız Arafat’a çıktığınız günde, Kurban bayramınız da kurban kestiğiniz gündedir.”1 Buna göre Arafat vakfesinin zamanı insanların Arafe günü olduğu kanaatiyle vakfeye durdukları gündür.

İmam Muhammed’in şöyle dediği nakledilmektedir: “Hilali bizzat gören kişi, kendi tespitine göre Arefe günü olan günde vakfe yapsa vakfesi caiz olmaz. Onun Hac Emiri ile birlikte tekrar vakfe yapması gerekir. Çünkü topluca vakfe yapılan gün gerçekte bayram günü de olsa topluluk hakkında hac günü, yani arefe günü sayılır. Vakfe vaktinde ayrılığa düşmek caiz olmaz. Bu sebeple o kişinin tek başına yaptığı vakfenin bir önemi olmaz. Görüş ve kanaat belirtilmesini caiz kılacak bir sebepten dolayı Hac Emiri vakfeyi bir gün geciktirecek olsa ondan önce vakfe yapanın vakfesi de caiz olmaz.2

Sonuç olarak Hacıların Arafat’ta yaptıkları vakfe, özel şartları sebebiyle tam ve yerindedir. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Arafat vakfesi ile ilgili farklı uygulama yapması sözkonusu olamaz.

  1. Kemalüddin b. el-Hümâm, Şerhu Feth’il-kadîr, Beyrut, c.III, s. 169 []
  2. İbn Hümâm, Şerhu Feth’il-kadîr, c. III, s.169 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Medine'de 40 vakit rivayeti var mıdır? Varsa sahih mi, zayıf mı yoksa örf-adet midir? 2009.08.13 15101
2 Sitenizdeki Peygamberimizin Haccı yazısından şöyle bir sonuç çıkardım: Hz. Peygamber Medine´den Mekke'ye hac için gelirken, yanında kurban getirdiği için kurban kesene kadar ihramda kalmaya devam etmiş; fakat yanında kurban getirmeyenlere ihramdan çıkmalarını emretmiş. Günümüzde hacca gidenler kurban kesmeye niyet ettikleri halde Umre'den sonra ihramdan çıkmaktadırlar. (Hacc-ı Temettu') Bu uygulama doğru mudur? Benim anladığım, bir hacı adayı ya Hacc-ı Kıran (kurban kesilene kadar ihramlı olacak), ya da Hacc-ı İfrad yapacak. (kurban kesmeden ihramdan çıkacak) Çıkardığım sonuç doğru mudur? 2009.08.13 18654
3 Şeytan taşlama diye bir şey var mıdır? Son zamanlarda televizyonlarda bazı hocalar hacda şeytan taşlamanın olmadığını, bunun sonradan ortaya çıkarıldığını söylüyorlar. Bu işin doğrusu nedir? 2009.08.13 37651
4 Ben 25 yaşında öğretmenlik yapan, bekâr ve yalnız yaşayan biriyim. Bu sıralar evlenmeyi düşünüyorum. Evlenmeyi düşündüğüm kişi ile gerekli olan şartları tamamladık. Ama kızın ailesi bu yıl da kızlarını vermek istemiyor, hacca gitmek istiyorlar. Bir ailenin evlenecek bir kızı varken hacca gitmesi doğru olur mu? Dinen bunun hükmü nedir? Kızın ailesinin haccı bir yıl ertelemesi münasip olmaz mı? 2009.08.13 6423
5 Hac ibadeti için Kur'an'da "şeair - semboller" ifadesi kullanılır. Bu anlamda özellikle ihramdan çıkış için gerekli olan tıraş neyi sembol ediyor? 2009.08.13 6397
6 Haccın üç ay içinde yapılabileceği iddia ediliyor, ne dersiniz? 2009.08.13 7282
7 Hacca gidecek kadar parası olmayan bir kişi umreye gidebilir mi? Umreye gittiği taktirde Kâbe'yi görmüş olacağından bu kişinin sonradan hacca gitmesi kendine farz olurmuş. Böyle bir şey var mı? 2009.08.13 26914
8 Hacca gitmeyi düşünüyorum fakat param hacca tam olarak yetmiyor. Eksik kalan kısmı bankadan kredi alarak tamamlarsam olur mu? 2009.08.13 10880
9 Bir TV kanalında çıkan habere göre Hac'da kesilen kurbanlar kameraların sokulmadığı bir yerde toplanıyormuş ve ne fakirlere dağıtılıyormuş, ne de ziyan olması engelleniyormuş. Bu konu kafamı karıştırıyor. İsrafın caiz olmadığı dinimizde eğer yapılıyorsa böyle bir şey olması doğru mudur? 2009.08.13 23448
10 Hacerülesved'e yapılan saygı ve hürmetin bildiğim kadarıyla İslam'ın başka hiçbir uygulamasında bir benzeri bulunmamaktadır. (Bir taşa yapılan saygı bağlamında) İslam'ın putlara ve şirke reddi ortadayken bu eylemi sırf sünnet olduğu için yapmak ne derece sağlıklıdır? Daha doğrusu Hacerülesved’e yapılan saygı gerçekten Peygamberimizin davranışı mıdır? 2009.08.13 5947
11 Fıkıh kitaplarında İfrad haccına niyet eden birinin kurban kesmeden hac yapabileceği kaydediliyor. Bakara Suresi 196. ayette ise kurban kesemeyenlerin oruç tutmaları gerektiğine dair bir hüküm var. Bu hüküm hacda kurban kesmeye güç yetiremeyen (kurban için para bulamayan) kimseleri de kapsar mı? 2009.08.13 8683
12 Önceki yıllarda Türkiye'de yapılan rasatlara göre Zilhicce'nin 10'u yani kurban bayramının birinci günü falan güne rastlamaktaydı. O yıllarda Suudi Arabistan kurban bayramını bir gün öne almıştı. Buna göre hacılar Arafat'a bir gün önce çıkmış oldular. Türk hacıları da buna uydu. Hac Arafat'tan ibaret olduğuna ve zamanında yapılmayan vakfe de geçerli olmadığına göre bunun sorumlusu kim olacaktır? 2009.08.13 5752
13 Eşim üzerine farz olan haccı, benim iznimi almadan ve yanında mahremi bulunmadan eda etti. Bir kadınlar kafilesine katılarak gidip geldi. Acaba haccı kabul olur mu? 2009.08.13 6970
14 "Hac kapının eşiğindedir." sözünün dini açıdan anlamı nedir ? 2009.08.12 3237
15 Hac yapan bir kimse elinde olmayan bir sebeple Müzdelife vakfesini yapamazsa ne yapması gerekir? 2009.08.12 3169
16 Evvelce hac ve umresini yapmış olan bir kimsenin nafile olarak hac ve umreye gitmesi mi yoksa o parayı muhtaç olanlara harcaması mı daha iyidir ? 2009.08.12 4344
17 Kasap olarak hacca gideceğim. Bize bildirildiğine göre kasapların yarısı sabah 6'dan 14.00'a kadar bir kısmı da 14.00'dan sonra görev yapacaktır. Saat 6'dan 14.00'a kadar görev yapacak olan kasaplar gerek Müzdelife'deki vakfede ve gerekse Kurban Bayramının birinci günü şeytanı taşlama hususunda bir takım sıkıntılar içine düşeceklerdir. Hanefi Mezhebine göre nasıl davranmalıdır? 2009.08.12 9462
18 Hacca gitmek için evli ya da bekâr olmanın bir önemi var mıdır? 2009.08.12 7328
19 Hac farizasını yerine getirmiş olan bir kişi Hira dağına gidememişse bu bir noksanlık mıdır? 2009.08.12 2949
20 Bazı kimseler şöyle diyorlar: "Hac yolunda harcayacağım para ile burada dar gelirli vatandaşlara yardım yaparak hac sevabını kazanmış olurum." Bu düşünce doğru mudur? 2009.08.12 4728
21 Hacca gitmeye niyet etmiş bulunan bir müslüman her hazırlığını yapmış olup tam yola çıkacakken hastalanıp gidemezse veya yolda vefat etmiş olursa bu müslüman hac yapmış sayılır mı? 2009.08.12 5080
22 Hacca nasıl niyet edilir? 2009.08.12 12438
23 Karı-koca tarlada, dairede, fabrikada vs. yerlerde beraberce çalışıp kazanıyorlarsa paraları olduğu takdirde her ikisi de beraber hacca gitmeleri gerekir mi? 2009.08.13 3518
24 Umre yapanlara hac farz olur deniliyor, doğru mudur? Sırf Kâbe'yi görmüş olmak haccın farz olmasını gerektirir mi? 2009.11.04 9860
25 İhram ne demektir? İhrama girmenin gerekliliğinin delili nedir? 2014.06.10 13747
26 Dünyada Müslümanlar açken ve Filistin kan ağlıyorken hacca gitmek için para biriktirmek doğru olur mu? 2010.03.05 4568
27 Kur'an'da Mekke için kullanılan "ümmü'l-kurâ" ifadesi ne anlama geliyor? 2016.08.03 2051
28 Geçtiğimiz yıl bir gazete kendi abonelerinden 100 kişiyi umreye götürdü. Gidecek kişiler kura sonucu belirlendi. Bu kuraya 49 kupon toplayan herkes katılabildi. Bu organizasyonda bir sakınca var mı? 2010.03.08 8340
29 Hayızlı kadın o haliyle ziyaret tavafı yapabilir mi? 2009.08.13 36693
30 Tüm peygamberler hac yapmış mıdır? Daha önceki derslerin birinde yanlış hatırlamıyorsam Abdülaziz Hoca bütün peygamberlerin Mekke’ye gelmiş olması gerektiğinden bahsetmişti. Bunu hac ibadetinin Hz. Âdem’den beri insanlığa farz olmasına mı dayandırmıştı o kısmını tam hatırlayamıyorum. Geçenlerde konusu oldu, bir arkadaşımla konuşurken ben aklımda kalan bu şekli ile tüm peygamberlerin hac için Mekke’ye gelmiş olabileceğini söyledim. Arkadaşım haccın Hz. İbrahim ile farz kılındığını, daha önceki peygamberlerin hac için Mekke’ye gelmemiş olabileceğini söyledi. Acaba bendeki bilgi mi yanlış arkadaşımın bilgisi mi? 2010.05.12 12611
31 Hac için belli şartları yerine getirdikten sonra Allah’ın farz kıldığı bu ibadeti Suudi Arabistan Krallığı’nın engellemesi doğru mudur? 2010.06.14 3322
32 Toplumda hac ya da umreden gelen insanların getirdikleri zemzem suyuna çok büyük bir önem atfediliyor. Neredeyse kutsal su muamelesi görüyor. Zemzem suyuna atfedilen bu önem doğru mudur? 2010.07.23 6187
33 Bir insan Hacca gideceğini tanıdıklarına bildirmek ve onlarla helalleşmek zorunda mıdır? Bildirmemesinde bir sakınca olur mu? Hac sonrasında hediye (zemzem suyu, hurma, seccade, tesbih, örtüler vb.) verilmesini, hacıların ziyaretine gidilmesini ve tebrik edilmesinin gelenek haline getirilmesi doğru mudur? 2010.07.26 15460
34 Başkasının yerine hac yapılabilir mi? Babam hacca gidemeyecek kadar hasta ve yaşlı ama parası var. Onun yerine ben gidebilir miyim? 2010.10.06 24502
35 Bekâr bir bayan yanında kimse olmadan umreye gidebilir mi? 2010.12.10 29680
36 Kâbe’nin içinde ne var? 2011.04.06 22908
37 Kâbe’nin örtüsü niçin siyahtır? 2011.04.28 26763
38 Bakara Suresinin 196. ayetine göre umreye giden herkesin kurban kesmesi veya oruç tutması mı gerekiyor? 2011.05.30 10321
39 İfrad haccında şeytanı taşlayıp tıraş olan, daha sonra da tavaf ve sa’y işlemini tamamlayan bir kişi, hemen aynı gün tekrar mikat mahalline gidip ihrama girse ve umre yapsa olur mu? 2011.10.20 2957
40 Hacda veya umrede ihramdan çıkmak için kesilmesi gereken saç miktarı ne kadardır? Yani saçımızı kısaltmamız mı gerekiyor, yoksa dipten tıraş etmemiz mi? 2012.11.05 30830
41 Hac ve umrede ihrama girmeden önce koku sürünmemizde, deodorant veya kolonyalı mendil gibi şeyler kullanmamızda bir sakınca var mı? 2013.06.18 9805
42 Bazı gruplar hanımlarını hacca götürmüyor. Orada kadının haram işleyeceğini savunuyorlar, kadınlar ve erkeklerin bir arada olması sebebiyle. Bu konuda sizin yorumunuzu alabilir miyim? Hac konusunda kadın erkek ayrımı var mı? 2009.12.10 3032
43 Hocam, Kur’an-ı Kerim’de Arafat ile ilgili herhangi bir ifade geçmiyor diye biliyorum. Fakat Peygamber Efendimiz “Hac Arafat’tır” diyor ve Müslümanlar Kur'an-ı Kerim’de geçmeyen Arafat’ta beklemeyi nasıl farz kabul ediyor? Bu konuda bana yardımcı olur musunuz? 2013.08.29 7822