Sünnet namazların yerine kaza namazı kılınabilir mi?
Süleymaniye Vakfı > Kaza Namazı > Yazılı Fetvalar Tarih: 18 Ağustos 2009  
Soru: Hanefi mezhebine göre sünnet namazları kılmayıp onların yerine kaza kılınabilir mi?
Cevap: 

Hanefi mezhebine göre sünnetler terk edilerek kaza namazı kılınmaz. Bu konuda Ömer Nasuhi Bilmen’in Büyük İslam İlmihali‘nde şu yazılıdır:

“Kaza namazları ile uğraşmak, nafile namazları ile uğraşmaktan daha iyi ve daha önemlidir. Fakat farz namazların müekked olsun olmasın, sünnetleri bundan müstesnadır. Bu sünnetleri terk ederek bunların yerine kazaya niyet edilmesi daha iyi değildir. Bu sünnetlere niyet edilmesi evladır. Hatta kuşluk ve tesbih namazları gibi, haklarında nakil bulunan nafile namazlar da böyledir. Bunlara da böyle nafile olarak niyet etmek evladır. Çünkü bu sünnetler, farz namazları tamamlar, bunların yerine getirilmesi mümkün değildir. Kaza namazlarının ise, muayyen vakitleri olmadığı için onların her zaman yerine getirilmesi mümkündür.

Bununla beraber namazları kazaya bırakmak günahtır. Bu günahdan mümkün olduğu kadar kurtulmak için sünnetleri feda etmek uygun olmaz. Böyle bir günahı işleyen kimsenin fazla ibadet ederek Allah’ın bağışlamasına sığınması gerekirken, hakkında Peygamber şefaatinin tecelli etmesine vesile olacak bir takım sünnet ve nafileleri terk etmek nasıl uygun olabilir? Hem bir kısım vakit namazlarını kazaya bırakmak, hem de diğer bir kısım vakit namazlarını, kendilerini tamamlayan sünnetlerden ayırmak iki kat kusur olmaz mı? Buna aykırı olan bazı nakiller geçerli değildir. Bunlar kabul edilen fetvaya aykırıdır. Hem sünnetleri, hem de kaza namazlarını kılmaya elverişli vakit bulamadıklarını iddia edenler bulunursa bunlar insaflı bir iddiada bulunmuş sayılmazlar. Boş yere en kıymetli zamanlarını harcayan insanlar, bilmem böyle bir iddiaya nasıl kalkışabilir?”

İşin aslına gelince: Kur’an ve sünnette namazın kazası diye bir şey yoktur. Sadece uyuyan ve unutan kimseler uyandıklarında / hatırladıklarında namazlarını vakitleri dışında kılabilirler. Bu, onlar için bir kaza değil; eda olur. Nitekim Peygamber Efendimiz de bir defasında uyanamadıkları için sabah namazını1 , bir defasında da (Hendek Savaşı’nda) unuttukları için ikindi namazını2 kılamamışlardı. Bunun dışında kalan kimselerin gerek keyfi olarak gerekse gevşeklikten, tembellikten dolayı namazları vakit dışında kılmaları diye bir şey söz konusu değildir. Bunlar büyük bir günah işlemişlerdir. Tek yapacakları şey derhal tevbe- istiğfar etmek ve bir daha asla namaz kaçırmamaktır. Zaten Peygamberimiz de uyuya kalıp kılamadıkları sabah namazından sonra yaptığı şu açıklamada keyfi olarak kılınmayan namazların kazasından bahsetmemiştir:

“Dikkat edin! Sizin için, bende bir örnek vardır.” (Sonra şöyle devam etti) “Dikkat edin! Uyku sebebi ile namaz kaçırmakta bir taksir yok­tur. Taksir ancak başka namazın vakti gelinceye kadar namazını kılma­yan kimsede vardır. Binaenaleyh bu uyuyup kalma işini kim yaparsa uyan­dığı zaman, o namazı kılıversin! Ama ertesi gün, o namazı her zamanki vaktinde kılsın!…”3

  1. Buhari, Mevâkîtu’s-Salât, 35; Müslim, Mesâcid, 310-313; Nesâî, Mevâkît, 55; Ahmed b. Hanbel, 2/428, 4/441. []
  2. Buhari, Mevâkîtu’s-Salât, 36, 38, Ezan, 26, Salâtü’l-Havf, 4, Megâzî, 29. []
  3. Müslim, Mesâcid, 311 (681). []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Günümüzde hocalar tarafından özellikle mübarek gecelerde kılınması söylenen kaza namazları hususuna ne dersiniz? Kaza namazı var mıdır? Ben bir hadiste namazın kazası unutmak ve uykuya dalmak hallerinde olur şeklinde okumuştum. 2009.08.18 20492
2 Hanefi mezhebine göre sünnet namazları kılmayıp onların yerine kaza kılınabilir mi? 2009.08.18 30732
3 Unutulan veya uyuya kalınıp geçirilen namaz için, o kişi uyandığı vakit geçen namazın vaktidir, uyandığında kılabilir. Diyorsunuz. ''O halde sabah namazına niye kalkalım, ne zaman uyanırsak o zaman kılarız!'' Diyen birisine ne cevap vermemiz lazım? 2009.08.18 9051
4 İş yerinde namaz kılmam imkânsız. Çünkü izin vermiyorlar. Bulunduğumuz odadan farklı bir yer yok. Ayrıca abdest alacağım bir yer de yok. Akşam eve gittiğimde yatsı namazını kılıyor ve ardından günlük kazalarımı yapıyorum. Namazlarımın sevapları eksik midir? Ya da başka yapabileceğim bir şey var mı? Hiç kılınmamasından iyidir diye düşünüyorum. 2009.08.18 15813
5 Sorum iş yerinde namaz ile alakalı. Gündüz iş yerinde namazlarımı vaktinde kılamıyorum. Kılamadığım namazlarımı işten gelince akşam kılarsam olur mu? Benim açımdan günah sayılır mı? 2009.08.18 21539
6 Allah Teâlâ, Ramazan ayında hasta veya yolcu olanların oruç tutmayabileceklerini bildirmiştir. Fakat o hasta iyileştiğinde ve o yolcu evine geri döndüğünde Ramazanda tutamadıkları oruçlarını tutmakla yani kaza etmekle mükelleftir. Oruç ibadetinde kaza varsa namaz ibadetinde neden olmasın? Her ikisi de ibadet değil mi? 2009.08.18 3251
7 Fetavay-i Hindiyye'de kaza namazları adlı bölümünü okurken şu fetvaya rastladım. Diyor ki; eğer bir erkek çocuk yatsı namazını kılıp uyusa sonra ihtilam olsa ve tan yeri ağarmadan uyansa o namazı tekrar kılar. Bir de bir kişi bir vaktin namazını kılsa sonra dinden çıksa ve dine tekrar girdiğinde eğer o namazın vakti çıkmamışsa tekrar kılar diyor. Bu bilgiler doğru mudur? 2009.08.18 2609
8 Peygamberimiz uyuyakalanların ve unutanların vakti çıkmış olsa da namazlarını uyandıklarında/hatırladıklarında kılmalarını emretmiştir. Uyumak ve unutmak fıkıh usulünde ehliyet arızlarından kabul edilir. Böyle kimseler bile namazı kaza etmekle emrolunduklarına göre, hiçbir mazereti olmadığı halde namazı terk edenlerin öncelikli olarak kaza ile emrolunması gerekmez mi? Yani kendilerinden sorumluluğun kaldırıldığı unutan ve uyuyan kimseye kaza farz olunca, bilinçli olarak terk edene evleviyetle farz olmaz mı? 2009.08.18 5537
9 Fıkıh ve usul-ü fıkıh kitaplarında "kaza, edâ'yı âmir olan delilin bir gereğidir." İbaresi yer almaktadır. Yani bir şeyi/ibadeti vaktinde yapmayı gerektiren emir, zamanında eda edilmemiş bu görevin kazasını da gerektirir. Bu doğru değil midir? Kaza namazı konusu çerçevesinde bir açıklama yapar mısınız? 2009.08.18 3041
10 Yoğun bakımda yatan hasta kişi namazlarını kazaya bırakıp iyileştikten sonra mı kılması gerekir? 2009.10.23 4811
11 Benim kaza namazlarım var. Bazı arkadaşlar “sünnetleri kılmayıp onların yerine kaza namazlarını kılarsan bu hem kaza namazı olarak geçer hem de sünnetin sevabını almış olursun” diyorlar. Böyle mi yapmam gerekiyor? 2011.01.29 13528