Helal Gıda
Bankalarda altın hesabı açtırmak ve oraya para yatırmak caiz midir?
Süleymaniye Vakfı > Katılım Bankaları > Yazılı Fetvalar Tarih: 29 Şubat 2012  
Soru: Günümüzde hem faizli bankalar hem de faizsiz çalıştığını ileri süren katılım bankaları, “Altın Hesabı” adı altında hesap açarak müşterilerini bu hesaplara altın yahut altına endeksli para yatırmaya davet etmekteler. Bu hesapların işleyişi ve bu hesaplara para yatırmanın fıkhi hükmü hakkında bilgi verir misiniz?
Cevap: 

Günümüzde banka ve diğer bazı finansal kuruluşların altın hesabı aracılığıyla yaptıkları işlemler temelde ikiye ayrılır:

1) Türev nitelikli işlemler: Yani kasada da başka bir yerde de altın bulunmadığı halde, elektronik ortamda veya kâğıt üzerinden kaydi şekilde altın alım ve satımı, hatta fon işletimi yapılmaktadır. Bu tür işlemler fıkhın konuya ilişkin birçok kuralının ihlalini barındırdığından fıkhen caiz değildir.

2) Bizzat altını alıp satmak suretiyle yapılan işlem: Bu da iki şekilde olmaktadır:

Birincisi, bankanın kasasında, -bu kasa ister merkezde isterse şubede olsun fark etmez- belli bir miktar altın bulunur. Banka para yatıran kişiye, yatırdığı paraya karşılık gelen miktarı altın olarak ya hemen teslim eder yahut onun adına açılan hesaba kaydeder. Kişi istediği zaman gidip altını ya bizzat ya da TL veya başka para birimine bozdurarak alır. Bu şekildeki bir işlemde fıkhen sakınca yoktur. Elden alındığında “fiili kabz”, hesaba kayıt şeklinde teslim alındığında ise “hükmi kabz” gerçekleşmiş olur. Altın kişinin hesabına kaydedilmek şartıyla, talep edildiğinde bir veya iki gün gibi bir süre içerisinde teslimi fıkhen mahzur taşımaz. Önemli olan akdin bitirilmiş, bedellerin tarafların hesabına nakledilmiş ve fiilen yatırılmış olmasıdır.

İkincisi, bazı katılım bankaları altın borsasındaki depolarda adlarına belli meblağda külçe halinde altın alıp tutarlar. Talep eden müşterilerine bu depodaki altını satmakta (satın alan kişi adına altın hesabı açarak kaydetmekte), hesaba altın kaydedildikçe depodaki altından o miktardaki kısım düşülmekte ve böylece depodaki altının tükenmesi durumunda yeni bir meblağ alınıp işlemler onun üzerinden devam ettirilmektedir. Bu tür işlemde altınlar külçe halinde olduğundan, depolama, taşıma, bozdurma vb. masraflara katlanmamak, bu masrafları sonuçta müşteriye yansıtmamak için yani ticari nedenlerle küçük meblağlı işlemlerde altın bizzat teslim edilmemektedir. Fakat altını satın alan kişi veya kişiler (örneğin 1 kg. ve katları gibi, bankaya göre değişmekte) belli bir yekûn tutan altını satın alır da bizzat teslimini talep ederlerse bu durumda bahsedilen masraflar yansıtılarak teslim edilmektedir.

Sonuç olarak birinci şıkta (türev nitelikli işlemler) anlatıldığı şekliyle altın ticareti fıkha aykırıdır.

İkinci şıkta (bizzat altını alıp satmak suretiyle yapılan işlem) söz konusu edilen her iki işlem çeşidi de anlatılan şekilde gerçekleştirilmek şartıyla caiz olur. Burada önemli olan, işlemin anlatıldığı gibi gerçekleşip gerçekleşmediğinin net bir şekilde belirlenmesidir.

Bununla ilgili görüntülü cevabımızı aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz:

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/altin-hesabi-hangi-sartlarda-caiz-hangi-sartlarda-caiz-degildir.html

Doç. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Türkiye'de faaliyet gösteren finans kurumlarının katılım hesaplarına para yatırabilir miyiz? Bir sakınca var mıdır? 2009.08.18 18463
2 Bir katılım bankasından kâr payı ile para çekmek istiyorum. Acaba çekeceğim bu para haram mı, faize girer mi? 2009.08.18 19890
3 Özel Finans Kurumlarından nakit para alıp araba veya ev almak caiz midir? Çünkü bu bankalar faiz değil kar payı alıyorlar. Fakat aldıkları bu kar payı diğer bankaların faiz oranlarına denk gibi bir şey. Bu konuda bize yardımcı olursanız çok memnun olacağım. 2009.08.18 37711
4 Malumunuz olduğu üzere katılım bankaları, alım satım işlemlerinde finanse ettikleri ürünü satıcıdan fatura ile alarak aktiflerine geçiremiyor ve müşteriye de fatura keserek satamıyorlar. Bu durum banka içinde sorulduğunda ise murabaha işleminin sözlü alım-satım ile yapıldığı söyleniyor. Ancak mevcut durumda “sözlü alım-satım” %10 oranında dahi uygulanmıyor. Bu durumda yapıldığı söylenen murabaha işlemi muallâkta kalmış olmuyor mu? Hâlbuki banka bu işlemden elde ettiği kazançları katılım hesaplarına kar olarak dağıtıyor. Bu durumda banka ne yazılı ne de sözlü olarak gerçekleşmemiş bir alım-satım işleminden elde ettiği kazancı, katılım hesabı sahiplerine kar payı adı altında dağıtarak onları faize bulaştırmış olmuyor mu? 2010.02.08 9202
5 Leasing nedir? Caiz olup olmadığı hakkında bilgi verir misiniz? 2009.12.23 13513
6 Katılım bankalarının kredi kartı borcu ödenmeyince aldıkları cezanın diğer bankalardan farkı var mı? 2009.12.11 7190
7 Ben sizin katılım bankalarından araba almak için kullanılan krediyle ilgili fetvanızı okudum ama anlayamadım. 15.000 TL kredi çekilip 20.000 TL ödendiği zaman fazlalığın faiz olacağını belirtiyorsunuz. Ardından da banka arabayı 15.000 TL karşılığında alıp size satarsa bunun caiz olduğunu söylüyorsunuz. Sorum şu: Katılım bankaları zaten elden para vermiyor. Almak istediğim arabayı ben belirliyor ve mal sahibiyle bankaya gidiyorum. Örneğin, arabanın fiyatı 10.000 TL. Mal sahibi bu parayı bankadan peşin olarak alıyor. Ben de bankaya 2 yıl vadeyle 14.000 TL ödüyorum. Bu durumda da aradaki fark faiz midir? 2010.05.29 30652
8 Katılım bankalarından kredi alırken leasing olarak almanın İslami bir alışveriş olacağını söylüyorsunuz. Fakat leasing kanuni olarak gerçek kişilerle yapılabilen bir alışveriş türü değil. Başka bir öneriniz var mı? 2010.10.25 5637
9 Mahmutpaşa piyasası giyim sektörünün merkezidir. Burada kumaş ve iplik satan tüccarlar vardır. Bizler bu tüccarlardan vadeli mal alır, bu malları mamule çevirip Anadolu esnafına vadeli olarak satarız. Her esnafın belli başlı çalışabildiği tüccarlar vardır. Yani isteyen, istediği zaman, istediği tüccardan, istediği malı her zaman alamayabilir. Bu durumda çalıştığımız esnafta istediğimiz mal olmazsa, o malın üretici-satıcısını bularak vadeli mal isteriz. Çoğu zaman malı vadeli vermezler. Bu durumda çalıştığımız esnafa malın satıldığı satıcıyı bildirerek bu malı alarak bize satmasını isteriz. Murabahanın caiz olduğunu bildiğimden bir katılım bankasından çeşitli defalar murabaha ile mal aldım. İşlem aynen şu: Alacağım ipliği buluyorum, peşin pazarlık yapıp proforma faturayı alarak katılım bankasına götürüyor, bu malın bana kaça mal olacağını öğreniyorum. Uygun görürsek katılım bankası parayı satıcıya ödüyor ve mal bize geliyor. Şimdi ben yukarıda anlattığım tüccarla yaptığımız işlemle bunun arasında bir fark göremiyorum. Bu yaptığımız faizli bir işlem midir, yoksa murabaha mı? 2010.12.08 6561
10 Katılım Bankaları Birliği’ne, “benim istediğim bir evi siz satın alın (tapusunu da üzerinize almak şartıyla) sonra da bana satın. Böyle bir işlem yapar mısınız?” diye sordum. Bana gönderdikleri cevap aynen şöyle: “Katılım bankaları, finansmanı alım satım şeklinde yapıyor. Yani nakit para vermeyip önce sizin ihtiyacınız olan evi satıcıdan alıp sonra size satıyor. Ancak bunu evin tapusunu kendi üzerine alıp bilahare size devrederek yapmıyor. Alım satım işini vekâlet akdiyle yapıyor. Müşterisine vekâlet vererek müşterinin önce bankaya alım sonra kendisine satım yapmasını sağlamaktadır. Buna vekalet yoluyla alım satım denmekte ve bu şekildeki prosedür mubah sayılmaktadır. Danışmanlarımız konuyu bu şekilde düzenlemişlerdir. Böyle bir kolaylıktan yararlanmak hukuken yanlış değildir. Aksi takdirde ev önce bankanın sonra müşterinin mülkiyetine geçecek, bu durumda hem işlem uzayacak hem de iki kez masraf ve vergi ödenecektir. Kısacası bu şekilde gerçekleştirilen alışveriş fıkhi yönden meşru sayılmıştır. Bilgilerinize sunulur.” Burada geçen “vekâlet yoluyla alım satım işlemi” sizce de caiz mi? Yoksa alışverişe faiz karıştırmanın bir yöntemi mi? 2011.04.23 10365
11 Kredili ev ve araç almanın peşin fiyatı ve taksitli fiyatı belli olduğundan dolayı, bankaya ipotekli olup bedelinin banka tarafından alıcıya ödenmesi aynı konuyla benzerlik taşımaktadır. Bu da murabaha mıdır? Bu olayın ille de katılım bankası aracılığıyla olması gerekmekte midir? 2011.05.06 8589
12 Katılım bankaları, verdikleri kredilerde kredi sağlanan malı kendi üzerlerine geçirmiyorlar. Yani resmi olarak malı alıp satmıyor, sadece sözlü satış yapıyorlar. Bu konuyla ile ilgili bir soruya “Bahsettiğiniz sözlü satış da aslında bir satış değildir. Çünkü satışla ilgili hiçbir hukuk doğmamakta, katılım bankası satıcı sorumluluğunu üstlenmemektedir. Yapılan işlem, her iki durumda da borç vermektir. Borçtan elde edilen gelir de faizdir." cevabını vermişsiniz. Peki, eskiden tapu, ruhsat mı vardı? Bütün mallar sözlü anlaşma ile alınıp satılmıyor muydu? O satışlar geçersiz miydi? Bir karı koca, resmi nikâh kıymasa yani resmi belgeye imza atmasa sadece sözlü olarak dini nikâh kıysa nikâhları boş mudur? Ben, bakkaldan 5 TL'ye yarım kilo peynir alsam bakkalla sözleşme mi imzalamam gerekir? Bu peyniri götürüp başkasına 6 TL'ye satsam bakkaldan sadece sözlü olarak satın aldığım için bu satış caiz olmaz mı? 2011.09.30 8052
13 Günümüzde hem faizli bankalar hem de faizsiz çalıştığını ileri süren katılım bankaları, “Altın Hesabı” adı altında hesap açarak müşterilerini bu hesaplara altın yahut altına endeksli para yatırmaya davet etmekteler. Bu hesapların işleyişi ve bu hesaplara para yatırmanın fıkhi hükmü hakkında bilgi verir misiniz? 2012.02.29 33618
14 Biz ortaklı bir firmayız. Benim hissem %17. Kamyon ve makine ekipmanı alacağız. Ben katılım bankasından leasing yapalım diyorum, diğer ortaklar faizli bankadan daha uygun olacağını söylüyorlar. Faizli bankalardan leasing ile kamyon almak caiz midir? Caiz değilse ve faizli bankadan leasing alınırsa ben ne yapmalıyım, şirketten ayrılmalı mıyım? 2012.03.06 2920
15 Ben yaklaşık 5 yıldır bir katılım bankasında çalışıyorum. Yıllardır inanarak yaptığım işimde son 1 senedir kuşkular ortaya çıkmaya başladı. Özellikle son “bedelli askerlik kampanyası” ile işimden soğumaya başladım ve artık bankalarla aramızda pek fark kalmadığına inanmaya başladım. Benim buradan aldığım maaş bana haram olur mu? 2013.01.07 7152
16 Katılım bankasına yatırılmış olan kâr-zarar hesabındaki paranın zekâta tabi kısmı var mıdır? Başka bir deyişle elde edilen kazanç mı zekâta tabidir, anapara mı? 2013.04.09 5639