Nafile oruç bozulduğunda ne yapmalıyız?
Süleymaniye Vakfı > Oruç > Yazılı Fetvalar Tarih: 25 Ağustos 2009  
Soru: Nafile oruç bozulduğunda yerine tutulması gereken oruç farz mı yoksa vacip mi olur?
Cevap: 

Nafile orucu bozanların kaza orucu tutacağına dair şöyle bir hadis bulunmaktadır:

Aişe radıyallâhu anhâ demiştir ki: “Biz oruçlu iken Hafsa ile bana bir hediye getirildi. Biz de oru­cumuzu bozduk, sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem odaya girdi. Kendisine: “Ya Resûlallâh! Bize bir hediye getirildi, onu canımız çekti ve orucumuzu bozduk”, dedik. O da “Size günah yok (ancak) onun yerine başka bir gün oruç tutu­nuz” buyurdu. (Tirmizî, Sıyâm, 36; Ebû Dâvûd, Savm, 73)

İmam-ı Azam ve İmam Mâlik bu hadise dayanarak başladığı nafile orucu bozan kişiye ka­zanın vacip olduğunu söylemişlerdir. Gerçi bu hadis zayıftır. Çünkü râviler arasında tenkide uğrayan Zümeyl vardır. Fakat bu hadis İbn Hibbân, İbn Ebî Şeybe ve Taberânî tarafından başka senedlerle de rivayet edilmiştir.

Bu görüşte olanlar ayrıca “Amellerinizi bozmayınız” (Muhammed, 47/33), ve “orucu geceye kadar tamamlayınız” (Bakara, 2/187) manalarındaki ayetleri de görüşlerine delil almışlardır. Çünkü bu son ayette, orucun geceye kadar tamamlanması emredilirken farz veya nafile olduğu­na dair bir ayırım yapılmamıştır.

Konu ile ilgili olarak Ömer Nasuhi Bilmen’in Büyük İslam İlmihali‘nde şu bilgiler yer almaktadır:

“Nafile oruçların tutulmalarını zorunlu kılacak dinde bir sebep yoktur. Bunlar, yalnız sevap kazanmak için dileyenlerin tutacakları oruçlardır. Ancak böyle bir oruç tutulmaya başlandıktan sonra bozulacak olursa, onun kazası gerekir. Bu kazanın sebebi de, böyle bir ibadete Hak rızası için başlanmış olmasıdır ki, bunu yarıda bırakmak caiz olmayacağından kaza şeklinde tamamlanması vacip olur.” (Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, İstanbul, 1986, s. 255-256.)

Şâfiî ve Hanbelîler ise nafile orucu bozmanın kazayı gerektirmediği görüşündedirler.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu fetva 74775 kez görüntülendi.
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Kan, idrar vs. gibi tahliller orucu bozar mı? 2009.09.28 87724
2 Bazı senelerde Ramazanı 30 a tamamladığımızda bayram gününe geliyor. Bayram günü oruç oluyoruz. Bu orucun bayramdan sonra mı tutulması gerekiyor? Yoksa bayram günü de oruçlu olmak mı gerekiyor? 2009.09.28 37963
3 Sahuru yaptık, ezan okundu ve oruca başladık. Hemen sonra İstanbul'dan memlekete gitmek için yolculuğa çıkacağız. Bir yerde mola verdik. Ama orda hala sabah ezanı okunmamış. Biz orada okunmadı diye bir şeyler yiyip içebilir miyiz? 2009.09.28 66176
4 Dişçide diş temizletmek, yıkatmak orucu bozar mı? 2009.09.28 45761
5 Bir arkadaşım hocalardan birine sormuş. İstanbul'da sahur yapıp Ankara'ya giden bir vatandaş (ya da İstanbul'dan daha doğuda bir yere) Ankara'da orucunu açmak için İstanbul ezanını beklemeliymiş. Ben de arkadaşıma "tersi durumda ne olacak? Ankara'da sahur yapıp İstanbul'a giden bir vatandaş Ankara ezanıyla orucunu mu açacak?" diye sordum, cevap veremedi. Bu işin doğrusu nedir? 2009.09.28 65386
6 Ramazan'ın 30 gün olduğunun delili var mı? 2009.09.28 51928
7 Kocaeli Körfez ile il merkezi arasında 20 km olması nedeniyle iftar 1 dakika geç açılmakta iken İstanbul'da Tuzla ile Bakırköy aynı anda iftar etmektedirler. İki ilimiz de büyükşehir statüsünde olmasına ve büyükşehir sınırlarının bütün ilçeleri kapsamasına rağmen iftar açısından neden farklı uygulama yapılmaktadır? 2009.09.28 20446
8 Ramazanda lokantaların, kafeteryaların, dönercilerin vs. açık tutulması caiz midir? Buradan elde edilen kazanç haram olur mu? 2009.09.28 36544
9 Alzheimer hastası bir kişi, bir dakika içinde oruç tuttuğunu unutmaktadır. Hatırlatıldığında da tekrar unutması birkaç dakika sürüyor. Böyle biri oruç tutabilir mi? 2009.09.28 18970
10 Diyalize giren böbrek hastaları oruç tutabilir mi? 2009.09.28 14922
11 Oruçluyken ağızda karanfil kökü bulunmasında sakınca var mı? 2009.09.28 38459
12 Bayanlar evlerinde nasıl itikâfa girerler? Bir de en az üç gün diye duydum daha az olamaz mı, mesela bir gün akşama kadar? 2009.09.28 38322
13 Oruçlu iken saç boyamak orucu bozar mı? 2009.09.28 159478
14 Her Ramazanda ailecek bir sorun yaşıyoruz. Bu sorun iftar vaktiyle ilgili. Babam "orucu ezanla açın", annemse "ezandan 30 dk sonra açın" diyor. Hangisi doğru, ne yapmalıyız? 2009.09.28 31688
15 Oruçluyken yemeğin tadına bakmak caiz mi? Orucu bozar mı? 2009.09.28 39776
16 Bir insan eğer keyfi oruç tutmuyorsa yani hiçbir mazereti yokken oruç tutmuyor ve namaz kılmıyorsa o insana iftar yemeği verilir mi veya çağırılır mı? 2009.09.28 28657
17 Niyet ne demektir? 2009.08.25 12907
18 Bazıları oruca bir gün önceden başlamakta, hilalin görüldüğünü iddia etmektedirler. Bunun doğrusu nedir? Neye göre amel edeceğiz? 2009.08.25 15071
19 Oruç nedir? Tarifini yapar mısınız? 2009.08.25 9205
20 Ramazan orucuna ne zaman ve nasıl niyet edilir? 2009.08.25 65339
21 Ramazanda kimlerin oruç tutması gerekir? 2009.08.25 11093
22 Ergenlik çağı hakkında bilgi verir misiniz? 2009.08.25 14810
23 Oruca ve bayrama başlama ile ilgili bir soru soracağım: Ben yurtdışında yaşıyorum ve yaşadığım ülkede ramazan genellikle Türkiye ve Arabistan’a göre hep bir gün geç oluyor. Ben genellikle Arabistan’ı baz alarak oruca başlıyorum ve bayramı da ona göre yapıyorum. Ama çevremdeki müslüman arkadaşlarım bana hangi ülkede yaşıyorsan o ülkeye uyman gerekir diyor. Bir defasında ramazan Araplara göre 2 gün geç, Türkiye’ye göre de 1 gün geç oldu. Şimdi burada nereye uymak gerekir? Yaşadığım ülkeye mi, yoksa Arabistan’a göre mi? Ayrıca bu sene yine körfez ülkeleri Ramazan'a bir gün erken başladılar. Biz ne yapacağız? 2009.08.25 17766
24 Bakara sûresi 187. ayette geçen "tan yerinin ağırmasından gece oluncaya kadar orucu tamamlayın" ayetini siz "akşam" olarak çevirmişsiniz. Arapça "leyl" kelimesi geçmiyor mu orada ve de leyl gece demek değil mi? 2009.08.25 13401
25 Diyabet hastalarının Ramazan ayında oruç tutmaları gerekir mi? 2009.08.25 19080
26 Bir müslüman Ramazan günü oruca niyet etmemiş olsa akşama kadar bir şeyler yiyip içebilir mi? 2009.08.25 91334
27 Diş fırçalamak orucu bozar mı, bozmaz mı? 2009.08.25 32749
28 Diş fırçalamak ve misvak kullanmak orucu bozmaz dediniz. Misvak; tadı olmayan, ağızda lezzet bırakmayan bir ağaç parçasıdır. Diş macunu ise nane esansı ve şeker ihtiva eder. Acaba onların ağızda bırakacağı tad orucu bozmaz mı ? 2009.08.25 30019
29 Diş çektirmek için anestezi gereklidir. Bu da, diş etlerine enjekte edilen anestetik madde ile yapılır. Enjeksiyon ile vücuda herhangi bir şey ithali ise orucu bozar. Anestezisiz diş çektirmek mümkün olmadığına göre diş çektirmenin orucu ne suretle haleldar etmeyeceğini anlayamadım, lütfen beni aydınlatır mısınız? 2009.08.25 21255
30 Oruçlu bir kişi ağzını su ile çalkalayıp tükürse ağzında kalan yaşlık orucuna engel olur mu? 2009.08.25 58872
31 Oruçlu kişi birine sövse ve hakaret etse orucu bozulur mu? 2009.08.25 24684
32 Ramazan günü gündüzün uyuyan bir kimseye uykuda banyo yapması gereken bir hal olsa orucu bozulur mu? 2009.08.25 101521
33 Bir kişi akşam hanımıyla beraber olsa fakat abdest almadan uyusa, sahura kalkamadan sabah uyansa ve işe geç kaldığından dolayı banyo yapmadan oruç tutabilir mi? 2009.08.25 352767
34 Kan vermek, bağışlamak orucu bozar mı? 2016.06.08 23381
35 Oruçlu iken vücuda adale ve deri için sürülen visk, krem vs. orucu bozar mı? 2009.08.25 77737
36 Oruçlu olan bir kişi şehvetle hanımını öpebilir mi? 2009.08.25 29421
37 Oruçluyken nişanlımla el ele tutuşabilir miyiz, haram mıdır? 2009.08.25 28670
38 Bir bayanın erkek arkadaşıyla yanak yanağa öpüşmesi, el ele tutuşup sarılması sonucunda ıslaklık hissedilse fakat şehvet duyulmazsa acaba orucu bozulur mu, kaza veya kefaret gerekir mi? 2009.08.25 34083
39 Oruçlu iken kız arkadaşımı öpmem ya da sarılmam (boşalma olmadan) orucumu bozar mı? 2009.08.25 132428
40 Oruçluyken sabah namazından sonra tahrik edici bir rüya görsem orucum bozulur mu? Bir de boy abdesti alırken oruç bozulur mu? 2009.08.25 50328
41 Yaklaşık üç sene kadar hastalıkla uğraştım. Bu müddet içerisinde Ramazan oruçlarımı tutamadığım gibi, bütçem zayıf olduğu için fidyesini de verememiştim. Şimdi ise, hamdolsun sağlığıma kavuştum ve bütçem düzeldi. Acaba tutamadığım oruçların fidyelerini toptan bir fakire vermem caiz midir? 2009.08.25 11846
42 Özürlü veya özürsüz olarak oruç tutmayan bir kişi, kendi yerine bir başkasına oruç tutturabilir mi veya tutamadığı günler yerine fidye verebilir mi? 2009.08.25 21036
43 Sabah namazını, sabah ezanı okunduktan sonra en az 15 dk sonra kılmak gerekiyormuş, bu doğru mu? 2009.08.25 47403
44 Başta astım olmak üzere birçok hastalıkta kullanılan spreyler orucu bozar mı? 2009.08.25 48284
45 Keyfi olarak tutulmayan ramazan orucunun cezası nedir? 2009.08.25 52722
46 Oruçluyken duş almak veya denizde yüzmek orucu bozar mı? 2009.08.25 90457
47 Oruçluyken aşırı bir şekilde diş ağrısı tutan bir kişi ağrı kesici yutsa ne lazım gelir? 2009.08.25 21585
48 Ağlarken gözyaşı yutmak orucu bozar mı? 2009.08.25 29684
49 Ben Kosova'da yaşıyorum. 3 gün sonra Türkiye’ye gideceğim. Kosova'dan Türkiye uçakla yaklaşık 1 buçuk saat sürer. Şimdi benim oruç tutmam caiz midir değil midir? 2009.08.25 76133
50 Benim hastalık sebebiyle tutamadığım beş senelik ramazan orucu borcum bulunmaktadır. Bu beş senelik borcumu oruç tutarak mı ödeyeceğim veya bedel ödeyerek de borcu ödeyebilir miyim? 2009.08.25 13317
51 Fitil kullanmak orucu bozar mı? 2009.08.25 44778
52 Ağda yapınca oruç bozulur mu? 2009.08.25 109200
53 Oruçlu iken ağız yarası için gargara yapmak orucu etkiler mi? Etkilerse ne kadar etkiler ve etkileri nelerdir? 2009.08.25 45916
54 Unutarak yemek içmek orucu bozar mı? 2009.08.25 29151
55 Recep, Şaban ve Ramazan ayları ile Recep, Zilkade, Zilhicce ve Muharrem aylarının birbirlerinden farkı nedir? 4 haram ay diyorsunuz, peki Ramazan ayı bunun neresinde? 2009.08.25 68690
56 KPSS'ye hazırlanan bir öğrenciyim. Daha önce sınavlara hazırlanırken oruç zamanı derslerden düşüyor, anlayamıyordum. Bu sene de KPSS oruç zamanına denk geliyor. Oruç tutarsam bu, derslerimi mutlaka etkileyecek. Dinimizde kolaylıklar olmalı. Ne yapmam gerekiyor hocam? Orucun kazası olur mu? Tutmayıp kazaya bırakabilir miyim? 2009.08.25 46313
57 Niye her sene 10 gün önce tutuyoruz? 2009.08.25 24956
58 Çocuklarımıza kaç yaşlarından itibaren oruç tutturmamız gerekiyor? 2009.08.25 75210
59 Ramazan ayı gelmeden bir iki gün önce oruç tutulmaması gerektiği doğru mudur? 2009.08.25 12208
60 Kasıtlı olarak oruç tutmayan müslim veya gayrimüslim kimselere ikramda bulunmak şer’an caiz midir? 2009.08.25 10933
61 Dudağa sürülen ruj orucu bozar mı? 2009.08.25 45815
62 İftarı hurma ile mi açmak gerekir, su ile mi? 2009.08.25 13665
63 Sigara neden orucu bozuyor anlamış değilim. İzah edebilir misiniz? Doyurucu ya da vücuda gıda veren bir şey değil. Sigara içenler bu bağımlılık yapan maddeye olan bağımlılıklarından dolayı oruçlarını tutamıyorlar. 2009.08.25 21642
64 Nafile oruç bozulduğunda yerine tutulması gereken oruç farz mı yoksa vacip mi olur? 2009.08.25 74775
65 Peygamberimiz iftardan sonra nasıl dua ederdi? 2009.08.25 11628
66 Banyo yapmak orucu bozar mı? 2009.08.25 71358
67 İğne yaptırmak ve serum kullanmak orucu bozar mı? 2009.08.25 32811
68 Sadece Cuma günleri oruç tutulur mu? Perşembeyi veya cumartesiyi de eklemek gerekir mi? 2009.08.25 178095
69 Neden Ramazan ayına 11 ayın sultanı denilmektedir? Hicri takvimde de 12 ay yok mudur? 2009.08.25 21824
70 Ramazan bu yıl da yaz tatiline denk geldi. Oruç tutanlar nelere dikkat etmeli? Ramazan ayında tatil yapılır mı? Sahil yörelerinde tatil yapmakta olan veya oralarda yaşayanlar nelere dikkat etmeli? Oruçlu kişiler denize veya havuza girerse oruçları bozulur mu? 2009.08.25 11538
71 Mayolu erkek-kadın görünce oruç bozulur mu? 2009.08.25 25714
72 Tatil yörelerindeki beach olarak adlandırılan sahil bar-cafe benzeri alanlarda iftar açmakta sakınca var mıdır? İftarın nerede açıldığı önemli midir? 2009.08.25 13463
73 Alkol kullanan ama Ramazanda alkolü bırakıp, oruç tutanların oruca başlamadan ne kadar süre önce içkiyi tamamen kesmeleri gerekir? 2009.08.25 33178
74 Ramazanda ezan okunduğunda önce akşam namazını mı kılmak gerekir yoksa yemeğimizi yemek mi? Kur'an ve sünnet ışığında tercihimiz ne olmalı? Ya da ezan okununca orucu açıp, yemek yemeden akşamın farzını kılıp sünnet kılmadan, dua etmeden, tesbih çekmeden, ondan sonra yemek yemek mi? Bütün ilçede bu konuda bir yanlışlık zinciri var, aydınlatmanızı rica ediyorum. 2009.08.25 29884
75 Ramazanda bütün bir ayı oruçlu geçirmek için adet geciktirici ilaç alıp adet olmayan bayanlar var. Bunun dinen bir zararı var mı? 2009.08.25 22766
76 Oruç tutması mümkün olmayacak derecede hasta, yaşlı veya güçsüz olanlar ne yapmalıdır? 2009.08.25 57616
77 Şevval ayında tutulması gerektiği söylenen orucun hükmü nedir? 2009.08.25 22345
78 Susuz olarak hap içmek orucu bozar mı? Bende bel fıtığı var. Günde en az 2 hap almaya mecburum. Ramazan'da da oruç tutmak istiyorum. Susuz içilen haplar var, acaba susuz içilen haplardan alsam iki tane oruç bozulur mu? 2009.11.09 28996
79 Namaz kılmayan birisinin ramazan orucu tutmasının hükmü nedir? Ya da namaz kılmadan ramazan orucu tutmak İslam'a göre nasıl değerlendirilebilir? 2010.05.01 61475
80 Malumunuz üzere geçen sene yani 2010’da Diyanet bize 40 dakika fazladan oruç tutturdu. Bu sene yani 2011’de de Diyanet takvimlerinde aynı hatalar var mı? 2011.08.05 8141
81 Kur’an-ı Kerim’de zina, faiz gibi büyük günahlar için cehennem azabının kaçınılmaz olduğu yazıyor, bunu anlamayacak bir durum yok. Fakat oruç tutmayanlar için hiçbir ayette bu tür ifadeler yer almazken siz, oruç tutmamanın Allah’a isyan olacağı düşüncesine nereden varıyorsunuz? Elbette ki tutmamız gerekiyor; ama sizin ifadenizden oruç tutmayanın büyük günah işlediği anlamı çıkıyor. İsyan büyük bir günahtır. Zina, faiz vb. işler için “Elem dolu azap var.” diyen Rabbim oruç için böyle bir ifade kullanmamış. Kalbimin rahatlaması için değerli görüşlerinize ihtiyacım var. Yardımcı olur musunuz? 2012.08.15 16881
82 Aç kaldıkları için şiddetli baş ağrısı yaşayan migren hastaları oruç tutabilir mi? 2015.06.23 6332
83 Sakız çiğnemek orucu bozar mı? Mekruh mu? Yoksa bir sakınca yok mu? 2010.08.17 18578
84 Ramazan ayında orucu açtıktan sonra karı-koca ilişkisi günah mıdır? 2010.08.14 195901
85 05 Ağustos 2011 tarihli fetvanızda imsakla ilgili yanlışlığın 40 dakikadan da fazla olduğunu söylediniz. Şimdi Diyanet “18 derecede imsak vakti” diyor. Sizin imsak vakti ile ilgili sitedeki yazınızda “10 derecede fecr-i sâdıkın oluştuğunu” yazıyorsunuz. 8 derece 5 dakikadan 40 dakika eder. Buna göre nasıl “bir saatten fazla yanlışlık yapıldı” diyebiliyorsunuz? 2011.08.06 6995
86 Keyfi olarak tatile giden kişi seferi sayılır mı ve orucunu kazaya bırakabilir mi? Havaların sıcak olması sebebiyle oruç tutmak istemeyen kişi yolculuğa çıkıp orucunu kazaya bırakırsa hükmü nedir? 2012.08.16 17148
87 İtfaiyecilik, doktorluk vs. gibi yoğun mesai gerektiren meslek erbabı oruç tutmaları halinde görevlerini hakkıyla yerine getiremezler. Bu kişiler Ramazan’da ne yapacaklar? 2015.06.24 5325
88 Reflü hastasıyım. Oruç tutmamam gerekiyor, çünkü günde üç ilaç içiyorum. Ama yine de denemek istiyorum. Nefsime zulmetmiş sayılır mıyım? Yoksa keffaretini mi ödemeliyim? Hastalığım mazeret sayılır mı? 2010.08.14 17367
89 Ramazanda kasten orucu bozmanın cezası 61 gün müdür? Orucunu kasten bozan bir kişi ne yapmalıdır? 2016.06.22 105158
90 Ağır işte çalışanlar oruç tutmalı mı, tutmamalı mı? Tutmazsa hükmü nedir? Mesela inşaat işi ağır; çimento, kum, demir, kaldır-indir, yükle-boşalt... Sıcaklar da malum. Ne yapmak lazım? 2012.08.16 25993
91 Dil altı haplar boğazdan mideye ulaşıyor mu, orucu bozar mı? 2015.06.30 3037
92 Oruçlu iken kan şekerinin düşmesi sonucu rahatsızlanarak hastaneye giden bir arkadaşımız, zor durumda kalmış ve orucunu bozmuştur. Bu durumda ne yapması gerekir? Bozduğu orucun yerine kaç gün oruç tutacak? 2010.08.18 105514
93 Oruçtaki hikmet hakkında “açların halinden anlamaktır” derler. Kur’an’daki hikmetini açıklar mısınız? Yani bu kadar ucuz olmamalı. Allah oruçla insan üzerinde ne gibi bir gaye amaçlamıştır? Yılda bir ay ve kadir gecesi oruç, sadece açların halini anlamak için farz kılınmış olamaz diye düşünüyorum. 2011.08.09 7166
94 Sabah kahvaltıya kadar bir şey yememiş olsak ve kahvaltıya bakıp hoşumuza giderse yesek hoşumuza gitmezse oruca niyet etsek olur mu? 2013.01.02 102452
95 Göz, kulak ve burun damlaları orucu bozar mı? 2015.07.01 4786
96 Oruçlu iken parfüm, deodorant, kolonya sürmek veya bu sürdüğümüz kokuları koklamak orucu bozar mı? Bozmaz ise sevabını azaltır mı? Veya oruçlu iken sürmemek daha mı iyidir? Ayrıcı bunları kullanmanın namaz açısından mahzuru var mıdır? 2010.08.19 200724
97 Hz. Ömer teravih uygulamasını başlatınca neden “bu ne güzel bidat oldu” demiştir? Tüm bidatler sapıklık değil midir? 2011.08.10 21132
98 Mazeretim dolayısıyla oruç tutamadığım zaman birisini doyurmam veya para vermem mi gerekiyor? 2013.07.17 14722
99 Lavman yaptırmak orucu bozar mı? 2015.07.02 8732
100 Oruçluyken bayılmak orucu bozar mı? Bir de ayıldıktan sonra su içmek 60 gün kefareti gerektirir mi? 2010.08.23 44633