Nafile oruç bozulduğunda ne yapmalıyız?
Süleymaniye Vakfı > Oruç > Yazılı Fetvalar Tarih: 25 Ağustos 2009  
Soru: Nafile oruç bozulduğunda yerine tutulması gereken oruç farz mı yoksa vacip mi olur?
Cevap: 

Nafile orucu bozanların kaza orucu tutacağına dair şöyle bir hadis bulunmaktadır:

Aişe radıyallâhu anhâ demiştir ki: “Biz oruçlu iken Hafsa ile bana bir hediye getirildi. Biz de oru­cumuzu bozduk, sonra Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem odaya girdi. Kendisine: “Ya Rasûlallah! Bize bir hediye getirildi, onu canımız çekti ve orucumuzu bozduk”, dedik. O da “Size günah yok (ancak) onun yerine başka bir gün oruç tutu­nuz” buyurdu. (Tirmizi, Sıyâm, 36; Ebu Davud, Savm, 73)

İmam-ı Azam ve İmam Mâlik bu hadise dayanarak başladığı nafile orucu bozan kişiye ka­zanın vâcip olduğunu söylemişlerdir. Gerçi bu hadis zayıftır. Çünkü râviler arasında tenkide uğrayan Zümeyl vardır. Fakat bu hadis İbn Hibbân, İbn Ebî Şeybe ve Taberânî tarafından başka senedlerle de rivayet edilmiştir.

Bu görüşte olanlar ayrıca “Amellerinizi bozmayınız” (Muhammed, 47/33), ve “orucu geceye kadar tamamlayınız” (Bakara, 2/187) manalarındaki ayetleri de görüşlerine delil almışlardır. Çünkü bu son ayette, orucun geceye kadar tamamlanması emredilirken farz veya nafile olduğu­na dair bir ayırım yapılmamıştır.

Konu ile ilgili olarak Ömer Nasuhi Bilmen’in Büyük İslam İlmihali‘nde şu bilgiler yer almaktadır:

“Nafile oruçların tutulmalarını zorunlu kılacak dinde bir sebep yoktur. Bunlar, yalnız sevap kazanmak için dileyenlerin tutacakları oruçlardır. Ancak böyle bir oruç tutulmaya başlandıktan sonra bozulacak olursa, onun kazası gerekir. Bu kazanın sebebi de, böyle bir ibadete Hak rızası için başlanmış olmasıdır ki, bunu yarıda bırakmak caiz olmayacağından kaza şeklinde tamamlanması vacip olur.” (Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, İstanbul, 1986, s. 255-256.)

Şafii ve Hanbelîler ise nafile orucu bozmanın kazayı gerektirmediği görüşündedirler.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu fetva 68659 kez görüntülendi.
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Kan, idrar vs. gibi tahliller orucu bozar mı? 2009.09.28 67353
2 Bazı senelerde Ramazanı 30 a tamamladığımızda bayram gününe geliyor. Bayram günü oruç oluyoruz. Bu orucun bayramdan sonra mı tutulması gerekiyor? Yoksa bayram günü de oruçlu olmak mı gerekiyor? 2009.09.28 31662
3 Sahuru yaptık, ezan okundu ve oruca başladık. Hemen sonra İstanbul'dan memlekete gitmek için yolculuğa çıkacağız. Bir yerde mola verdik. Ama orda hala sabah ezanı okunmamış. Biz orada okunmadı diye bir şeyler yiyip içebilir miyiz? 2009.09.28 56230
4 Dişçide diş temizletmek, yıkatmak orucu bozar mı? 2009.09.28 37336
5 Bir arkadaşım hocalardan birine sormuş. İstanbul'da sahur yapıp Ankara'ya giden bir vatandaş (ya da İstanbul'dan daha doğuda bir yere) Ankara'da orucunu açmak için İstanbul ezanını beklemeliymiş. Ben de arkadaşıma "tersi durumda ne olacak? Ankara'da sahur yapıp İstanbul'a giden bir vatandaş Ankara ezanıyla orucunu mu açacak?" diye sordum, cevap veremedi. Bu işin doğrusu nedir? 2009.09.28 51183
6 Ramazan'ın 30 gün olduğunun delili var mı? 2009.09.28 40482
7 Kocaeli Körfez ile il merkezi arasında 20 km olması nedeniyle iftar 1 dakika geç açılmakta iken İstanbul'da Tuzla ile Bakırköy aynı anda iftar etmektedirler. İki ilimiz de büyükşehir statüsünde olmasına ve büyükşehir sınırlarının bütün ilçeleri kapsamasına rağmen iftar açısından neden farklı uygulama yapılmaktadır? 2009.09.28 16755
8 Ramazanda lokantaların, kafeteryaların, dönercilerin vs. açık tutulması caiz midir? Buradan elde edilen kazanç haram olur mu? 2009.09.28 31468
9 Alzheimer hastası bir kişi, bir dakika içinde oruç tuttuğunu unutmaktadır. Hatırlatıldığında da tekrar unutması birkaç dakika sürüyor. Böyle biri oruç tutabilir mi? 2009.09.28 16073
10 Diyalize giren böbrek hastaları oruç tutabilir mi? 2009.09.28 13159
11 Oruçluyken ağızda karanfil kökü bulunmasında sakınca var mı? 2009.09.28 31831
12 Bayanlar evlerinde nasıl itikâfa girerler? Bir de en az üç gün diye duydum daha az olamaz mı, mesela bir gün akşama kadar? 2009.09.28 32151
13 Oruçlu iken saç boyamak orucu bozar mı? 2009.09.28 150374
14 Her Ramazanda ailecek bir sorun yaşıyoruz. Bu sorun iftar vaktiyle ilgili. Babam "orucu ezanla açın", annemse "ezandan 30 dk sonra açın" diyor. Hangisi doğru, ne yapmalıyız? 2009.09.28 27908
15 Oruçluyken yemeğin tadına bakmak caiz mi? Orucu bozar mı? 2009.09.28 29464
16 Bir insan eğer keyfi oruç tutmuyorsa yani hiçbir mazereti yokken oruç tutmuyor ve namaz kılmıyorsa o insana iftar yemeği verilir mi veya çağırılır mı? 2009.09.28 24285
17 Adetli iken oruç konusunu çok düşündüm; yazınızı okuduktan sonra ayetlerde ve hadislerde "kaza" kelimesinin anlamlarını inceledim. Söylediğiniz gibi çoğunlukla "eda" anlamına kullanılıyor. Ancak Muvatta, Salatü'l-Leyl, 32 ve yine Muvatta, Sıyam 50'de vaktinde yapılmayan bir ibadetin (birisinde namaz, diğerinde oruç zikrediliyor) sonradan yerine getirilmesi "kaza" kelimesi ile ifade edilmiş. Bu bilgiler doğrultusunda düşündüklerimi sizinle paylaşmak istedim: İslam'da sadece "eda" vardır "kaza" yoktur. Bizim "kaza" olarak bildiğimiz şeyler de aslında "eda"dır. Hz. Peygamber, "kaçırılan namazın vakti, hatırladığın zamandır", buyurduğuna göre kişi o namazı (zaten özürsüz olarak kılmama gibi bir durum söz konusu olmadığı için) ne zaman kılarsa kılsın "eda" olarak kılar. Oruçta da önemli olanın sayının tamamlanması olduğu için o ay içerisinde tutamayacak olanların vakti tutacağı zamandır. Bende "kaza" ile alakalı son oluşan kanaat bu oldu. Öncelikle sizinle paylaşmak ve düşüncelerinizi öğrenmek istedim. Rabbim hepimize doğruyu en doğru şekilde anlayıp uygulamayı nasip etsin. Dualarınızdan eksik etmeyin. Allah'a emanet olun. 2009.09.28 30626
18 Niyet ne demektir? 2009.08.25 11295
19 Bazıları oruca bir gün önceden başlamakta. Hilalin görüldüğünü iddia etmektedirler. Bunun doğrusu nedir? Neye göre amel edeceğiz? 2009.08.25 13406
20 Oruç nedir? Tarifini yapar mısınız? 2009.08.25 8339
21 Ramazan orucuna ne zaman ve nasıl niyet edilir? 2009.08.25 53632
22 Ramazanda kimlerin oruç tutması gerekir? 2009.08.25 9952
23 Ergenlik çağı hakkında bilgi verir misiniz? 2009.08.25 13236
24 Oruca ve bayrama başlama ile ilgili bir soru soracağım: Ben yurtdışında yaşıyorum ve yaşadığım ülkede ramazan genellikle Türkiye ve Arabistan’a göre hep bir gün geç oluyor. Ben genellikle Arabistan’ı baz alarak oruca başlıyorum ve bayramı da ona göre yapıyorum. Ama çevremdeki müslüman arkadaşlarım bana hangi ülkede yaşıyorsan o ülkeye uyman gerekir diyor. Bir defasında ramazan Araplara göre 2 gün geç, Türkiye’ye göre de 1 gün geç oldu. Şimdi burada nereye uymak gerekir? Yaşadığım ülkeye mi, yoksa Arabistan’a göre mi? Ayrıca bu sene yine körfez ülkeleri Ramazan'a bir gün erken başladılar. Biz ne yapacağız? 2009.08.25 15270
25 Bakara suresi 187. ayette geçen "tan yerinin ağırmasından gece oluncaya kadar orucu tamamlayın" ayetini siz "akşam" olarak çevirmişsiniz. Arabça "leyl" kelimesi geçmiyor mu orada ve de leyl gece demek değil mi? 2009.08.25 11673
26 Diyabet hastalarının Ramazan ayında oruç tutmaları gerekir mi? 2009.08.25 16713
27 Bir müslüman Ramazan günü oruca niyet etmemiş olsa, akşama kadar bir şeyler yiyip içebilir mi? 2009.08.25 59731
28 Diş fırçalamak orucu bozar mı, bozmaz mı? 2009.08.25 27296
29 Diş fırçalamak ve misvak kullanmak orucu bozmaz dediniz. Misvak; tadı olmayan, ağızda lezzet bırakmayan bir ağaç parçasıdır. Diş macunu ise nane esansı ve şeker ihtiva eder. Acaba onların ağızda bırakacağı tad orucu bozmaz mı ? 2009.08.25 24703
30 Diş çektirmek için anestezi gereklidir. Bu da, diş etlerine enjekte edilen anestetik madde ile yapılır. Enjeksiyon ile vücuda herhangi bir şey ithali ise orucu bozar. Anestezisiz diş çektirmek mümkün olmadığına göre diş çektirmenin orucu ne suretle haleldar etmeyeceğini anlayamadım, lütfen beni aydınlatır mısınız? 2009.08.25 16640
31 Oruçlu bir kişi ağzını su ile çalkalayıp tükürse ağzında kalan yaşlık orucuna engel olur mu? 2009.08.25 52524
32 Oruçlu kişi birine sövse ve hakaret etse orucu bozulur mu? 2009.08.25 20424
33 Ramazan günü gündüzün uyuyan bir kimseye uykuda banyo yapması gereken bir hal olsa orucu bozulur mu? 2009.08.25 90408
34 Bir kişi akşam hanımıyla beraber olsa fakat abdest almadan uyusa, sahura kalkamadan sabah uyansa ve işe geç kaldığından dolayı banyo yapmadan oruç tutabilir mi? 2009.08.25 282195
35 Kan vermek, bağışlamak orucu bozar mı? 2009.08.25 11373
36 Oruçlu iken vücuda adale ve deri için sürülen visk, krem vs. orucu bozar mı? 2009.08.25 63289
37 Oruçlu olan bir kişi şehvetle hanımını öpebilir mi? 2009.08.25 26242
38 Oruçluyken nişanlımla el ele tutuşabilir miyiz, haram mıdır? 2009.08.25 25409
39 Bir bayanın erkek arkadaşıyla yanak yanağa öpüşmesi, el ele tutuşup sarılması sonucunda ıslaklık hissedilse fakat şehvet duyulmazsa acaba orucu bozulur mu, kaza veya kefaret gerekir mi? 2009.08.25 30239
40 Oruçlu iken kız arkadaşımı öpmem ya da sarılmam (boşalma olmadan) orucumu bozar mı? 2009.08.25 109659
41 Oruçluyken sabah namazından sonra tahrik edici bir rüya görsem orucum bozulur mu? Bir de boy abdesti alırken oruç bozulur mu? 2009.08.25 43487
42 Yaklaşık üç sene kadar hastalıkla uğraştım. Bu müddet içerisinde Ramazan oruçlarımı tutamadığım gibi, bütçem zayıf olduğu için fidyesini de verememiştim. Şimdi ise, hamdolsun sağlığıma kavuştum ve bütçem düzeldi. Acaba tutamadığım oruçların fidyelerini toptan bir fakire vermem caiz midir? 2009.08.25 10590
43 Özürlü veya özürsüz olarak oruç tutmayan bir kişi, kendi yerine bir başkasına oruç tutturabilir mi veya tutamadığı günler yerine fidye verebilir mi? 2009.08.25 17950
44 Sabah namazını, sabah ezanı okunduktan sonra en az 15 dk sonra kılmak gerekiyormuş, bu doğru mu? 2009.08.25 43993
45 Başta astım olmak üzere birçok hastalıkta kullanılan spreyler orucu bozar mı? 2009.08.25 34045
46 Keyfi olarak tutulmayan ramazan orucunun cezası nedir? 2009.08.25 38675
47 Oruçluyken duş almak veya denizde yüzmek orucu bozar mı? 2009.08.25 76482
48 Oruçluyken aşırı bir şekilde diş ağrısı tutan bir kişi ağrı kesici yutsa ne lazım gelir? 2009.08.25 16945
49 Ağlarken gözyaşı yutmak orucu bozar mı? 2009.08.25 23617
50 Ben Kosova'da yaşıyorum. 3 gün sonra Türkiye’ye gideceğim. Kosova'dan Türkiye uçakla yaklaşık 1 buçuk saat sürer. Şimdi benim oruç tutmam caiz midir değil midir? 2009.08.25 59943
51 Benim hastalık sebebiyle tutamadığım beş senelik ramazan orucu borcum bulunmaktadır. Bu beş senelik borcumu oruç tutarak mı ödeyeceğim veya bedel ödeyerek de borcu ödeyebilir miyim? 2009.08.25 12134
52 Fitil kullanmak orucu bozar mı? 2009.08.25 38415
53 Ağda yapınca oruç bozulur mu? 2009.08.25 99668
54 Oruçlu iken ağız yarası için gargara yapmak orucu etkiler mi? Etkilerse ne kadar etkiler ve etkileri nelerdir? 2009.08.25 36217
55 Unutarak yemek içmek orucu bozar mı? 2009.08.25 27119
56 Recep, Şaban ve Ramazan ayları ile Recep, Zilkade, Zilhicce ve Muharrem aylarının birbirlerinden farkı nedir? 4 haram ay diyorsunuz, peki Ramazan ayı bunun neresinde? Tam bir açıklık getirilmemiş internetteki yazıda? 2009.08.25 64421
57 KPSS'ye hazırlanan bir öğrenciyim. Geçen senelerden de karşılaştığım bir sorun var. Daha önce ÖSS’ye hazırlanırken oruç zamanı derslerden düşüyor, anlayamıyordum, yani verimsizlik oluyordu. Tabi bu da derslerimi etkiliyor, birçok konuda eksik kalıyordum. Netlerim düşerdi. Bu senede KPSS sınavı oruç zamanına denk geliyor. Şöyle düşünüyorum: Orucun 21. günü sınav. Oruç tutmasam ne olur? Bu gayet geleceğim için çok önemli bir sınav. Oruç da benim için önemli ama oruç tutarsam bu derslerimi netlerimi çalışma azmimi mutlaka etkileyecek. Dinimizde kolaylıklar olmalı. Arkadaşla da tartıştık. Bir sonuca ulaşamadık. Ne yapmam gerekiyor hocam. Orucun kazası olur mu? Tutmayıp kazaya bırakabilir miyiz? 2009.08.25 37129
58 Niye her sene 10 gün önce tutuyoruz? 2009.08.25 22710
59 Çocuklarımıza kaç yaşlarından itibaren oruç tutturmamız gerekiyor? 2009.08.25 50787
60 Ramazan ayı gelmeden bir iki gün önce oruç tutulmaması gerektiği doğru mudur? 2009.08.25 9965
61 Kasıtlı olarak oruç tutmayan müslim veya gayri müslim kimselere ikramda bulunmak şer’an caiz midir? 2009.08.25 8967
62 Dudağa sürülen ruj orucu bozar mı? 2009.08.25 38319
63 İftarı hurma ile mi açmak gerekir, su ile mi? 2009.08.25 11630
64 Sigara neden orucu bozuyor anlamış değilim. İzah edebilir misiniz? Doyurucu ya da vücuda gıda veren bir şey değil. Sigara içenler bu bağımlılık yapan maddeye olan bağımlılıklarından dolayı oruçlarını tutamıyorlar. 2009.08.25 18006
65 Nafile oruç bozulduğunda yerine tutulması gereken oruç farz mı yoksa vacip mi olur? 2009.08.25 68659
66 Peygamberimiz iftardan sonra nasıl dua ederdi? 2009.08.25 10239
67 Banyo yapmak orucu bozar mı? 2009.08.25 66725
68 İğne yaptırmak ve serum kullanmak orucu bozar mı? 2009.08.25 23798
69 Sadece Cuma günleri oruç tutulur mu? Perşembeyi veya cumartesiyi de eklemek gerekir mi? 2009.08.25 168773
70 Neden Ramazan ayına 11 ayın sultanı denilmektedir? Hicri takvimde de 12 ay yok mudur? 2009.08.25 19708
71 Ramazan bu yıl da yaz tatiline denk geldi. Oruç tutanlar nelere dikkat etmeli? Ramazan ayında tatil yapılır mı? Sahil yörelerinde tatil yapmakta olan veya oralarda yaşayanlar nelere dikkat etmeli? Oruçlu kişiler denize veya havuza girerse oruçları bozulur mu? 2009.08.25 10418
72 Mayolu erkek-kadın görünce oruç bozulur mu? 2009.08.25 23000
73 Tatil yörelerindeki beach olarak adlandırılan sahil bar-cafe benzeri alanlarda iftar açmakta sakınca var mıdır? İftarın nerede açıldığı önemli midir? 2009.08.25 11997
74 Alkol kullanan ama Ramazanda alkolü bırakıp, oruç tutanların oruca başlamadan ne kadar süre önce içkiyi tamamen kesmeleri gerekir? 2009.08.25 25174
75 Ramazanda ezan okunduğunda önce akşam namazını mı kılmak gerekir yoksa yemeğimizi yemek mi? Kur'an ve sünnet ışığında tercihimiz ne olmalı? Ya da ezan okununca orucu açıp, yemek yemeden akşamın farzını kılıp sünnet kılmadan, dua etmeden, tesbih çekmeden, ondan sonra yemek yemek mi? Bütün ilçede bu konuda bir yanlışlık zinciri var, aydınlatmanızı rica ediyorum. 2009.08.25 25234
76 Ramazanda bütün bir ayı oruçlu geçirmek için adet geciktirici ilaç alıp adet olmayan bayanlar var. Bunun dinen bir zararı var mı? 2009.08.25 19887
77 Oruç tutması mümkün olmayacak derecede hasta, yaşlı veya güçsüz olanlar ne yapmalıdır? 2009.08.25 49646
78 Şevval ayında tutulması gerektiği söylenen orucun hükmü nedir? 2009.08.25 20415
79 Reflü hastasıyım. Oruç tutmamam gerekiyor, çünkü günde üç ilaç içiyorum. Ama yine de denemek istiyorum. Nefsime zulmetmiş sayılır mıyım? Yoksa keffaretini mi ödemeliyim? Hastalığım mazeret sayılır mı? 2010.08.14 15907
80 Ramazanda kasten orucu bozmanın cezası 61 gün müdür? Orucunu kasten bozan bir kişi ne yapmalıdır? 2011.08.08 83220
81 Hocam, ağır işte çalışanlar oruç tutmalı mı, tutmamalı mı? Tutmazsa hükmü nedir? Mesela inşaat işi ağır… Çimento, kum, demir kaldır-indir, yükle-boşalt. Sıcaklar da malum. Ne yapmak lazım? 2012.08.16 20244
82 Dil altı haplar boğazdan mideye ulaşıyor mu, orucu bozar mı? 2015.06.30 2479
83 Oruçlu iken kan şekerinin düşmesi sonucu rahatsızlanarak hastaneye giden bir arkadaşımız, zor durumda kalmış ve orucunu bozmuştur. Bu durumda ne yapması gerekir? Bozduğu orucun yerine kaç gün oruç tutacak? 2010.08.18 69307
84 Oruçtaki hikmet hakkında “açların halinden anlamaktır” derler. Kur’an’daki hikmetini açıklar mısınız? Yani bu kadar ucuz olmamalı. Allah oruçla insan üzerinde ne gibi bir gaye amaçlamıştır? Yılda bir ay ve kadir gecesi oruç, sadece açların halini anlamak için farz kılınmış olamaz diye düşünüyorum. 2011.08.09 6313
85 Sabah kahvaltıya kadar bir şey yememiş olsak ve kahvaltıya bakıp hoşumuza giderse yesek hoşumuza gitmezse oruca niyet etsek olur mu? 2013.01.02 90184
86 Göz, kulak ve burun damlaları orucu bozar mı? 2015.07.01 2956
87 Oruçlu iken parfüm, deodorant, kolonya sürmek veya bu sürdüğümüz kokuları koklamak orucu bozar mı? Bozmaz ise sevabını azaltır mı? Veya oruçlu iken sürmemek daha mı iyidir? Ayrıcı bunları kullanmanın namaz açısından mahzuru var mıdır? 2010.08.19 144210
88 Hz. Ömer teravih uygulamasını başlatınca neden “bu ne güzel bidat oldu” demiştir? Tüm bidatler sapıklık değil midir? 2011.08.10 19719
89 Mazeretim dolayısıyla oruç tutamadığım zaman birisini doyurmam veya para vermem mi gerekiyor? 2013.07.17 13707
90 Lavman yaptırmak orucu bozar mı? 2015.07.02 5312
91 Oruçluyken bayılmak orucu bozar mı? Bir de ayıldıktan sonra su içmek 60 gün kefareti gerektirir mi? 2010.08.23 34362
92 Ramazanda av yapmak yasak mıdır? 2011.08.12 9531
93 Ramazanda bilerek niyet etmeden oruç tutmazsak o günü telafi etmek için 61 gün mü oruç tutmamız gerekiyor? Yoksa sadece 1 gün kaza orucu tutmamız yeterli midir? 2013.07.23 13287
94 Kemoterapi seansları orucu bozuyor mu? Bu durumda olan hastalar oruç tutabilir mi? 2015.07.03 2712
95 Şafii mezhebine göre, oruç kazaya kaldığında ve gelecek olan Ramazanda tutulduğunda hem kaza tutmak hem fidye vermek gerektiği yazıyor ilmihalde. Ama ne kadar fidye verilmesi gerektiğini bulamadım. Aydınlatırsanız sevinirim. 2010.08.27 21053
96 Ağız dolusu da olsa kusmak orucu bozar mı? 2011.08.15 149717
97 Oruçluyken çok uyumak orucun sevabını azaltır mı? Sahura kadar uyumuyorum daha sonra yatıp iftara 5-6 saat kala kalkıyorum. Orucum kabul olur mu? 2013.07.24 29771
98 Oruçlu iken sonda takılırsa oruç bozulur mu? 2015.07.06 2344
99 Ultrason, röntgen, tomografi ve MR gibi tetkikler orucu bozar mı? 2015.07.10 3826
100 Oruçlu iken şans oyunu oynamak orucu bozar mı? 2010.08.31 13854