Nafile oruç bozulduğunda ne yapmalıyız?
Süleymaniye Vakfı > Oruç > Yazılı Fetvalar Tarih: 25 Ağustos 2009  
Soru: Nafile oruç bozulduğunda yerine tutulması gereken oruç farz mı yoksa vacip mi olur?
Cevap: 

Nafile orucu bozanların kaza orucu tutacağına dair şöyle bir hadis bulunmaktadır:

Aişe radıyallâhu anhâ demiştir ki: “Biz oruçlu iken Hafsa ile bana bir hediye getirildi. Biz de oru­cumuzu bozduk, sonra Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem odaya girdi. Kendisine: “Ya Rasûlallah! Bize bir hediye getirildi, onu canımız çekti ve orucumuzu bozduk”, dedik. O da “Size günah yok (ancak) onun yerine başka bir gün oruç tutu­nuz” buyurdu. (Tirmizi, Sıyâm, 36; Ebu Davud, Savm, 73)

İmam-ı Azam ve İmam Mâlik bu hadise dayanarak başladığı nafile orucu bozan kişiye ka­zanın vâcip olduğunu söylemişlerdir. Gerçi bu hadis zayıftır. Çünkü râviler arasında tenkide uğrayan Zümeyl vardır. Fakat bu hadis İbn Hibbân, İbn Ebî Şeybe ve Taberânî tarafından başka senedlerle de rivayet edilmiştir.

Bu görüşte olanlar ayrıca “Amellerinizi bozmayınız” (Muhammed, 47/33), ve “orucu geceye kadar tamamlayınız” (Bakara, 2/187) manalarındaki ayetleri de görüşlerine delil almışlardır. Çünkü bu son ayette, orucun geceye kadar tamamlanması emredilirken farz veya nafile olduğu­na dair bir ayırım yapılmamıştır.

Konu ile ilgili olarak Ömer Nasuhi Bilmen’in Büyük İslam İlmihali‘nde şu bilgiler yer almaktadır:

“Nafile oruçların tutulmalarını zorunlu kılacak dinde bir sebep yoktur. Bunlar, yalnız sevap kazanmak için dileyenlerin tutacakları oruçlardır. Ancak böyle bir oruç tutulmaya başlandıktan sonra bozulacak olursa, onun kazası gerekir. Bu kazanın sebebi de, böyle bir ibadete Hak rızası için başlanmış olmasıdır ki, bunu yarıda bırakmak caiz olmayacağından kaza şeklinde tamamlanması vacip olur.” (Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, İstanbul, 1986, s. 255-256.)

Şafii ve Hanbelîler ise nafile orucu bozmanın kazayı gerektirmediği görüşündedirler.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu fetva 51425 kez görüntülendi.
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Kan, idrar vs. gibi tahliller orucu bozar mı? 2009.09.28 59491
2 Bazı senelerde Ramazanı 30 a tamamladığımızda bayram gününe geliyor. Bayram günü oruç oluyoruz. Bu orucun bayramdan sonra mı tutulması gerekiyor? Yoksa bayram günü de oruçlu olmak mı gerekiyor? 2009.09.28 28100
3 Sahuru yaptık, ezan okundu ve oruca başladık. Hemen sonra İstanbul'dan memlekete gitmek için yolculuğa çıkacağız. Bir yerde mola verdik. Ama orda hala sabah ezanı okunmamış. Biz orada okunmadı diye bir şeyler yiyip içebilir miyiz? 2009.09.28 51193
4 Dişçide diş temizletmek, yıkatmak orucu bozar mı? 2009.09.28 33279
5 Bir arkadaşım hocalardan birine sormuş. İstanbul'da sahur yapıp Ankara'ya giden bir vatandaş (ya da İstanbul'dan daha doğuda bir yere) Ankara'da orucunu açmak için İstanbul ezanını beklemeliymiş. Ben de arkadaşıma "tersi durumda ne olacak? Ankara'da sahur yapıp İstanbul'a giden bir vatandaş Ankara ezanıyla orucunu mu açacak?" diye sordum, cevap veremedi. Bu işin doğrusu nedir? 2009.09.28 43934
6 Ramazan'ın 30 gün olduğunun delili var mı? 2009.09.28 34987
7 Kocaeli Körfez ile il merkezi arasında 20 km olması nedeniyle iftar 1 dakika geç açılmakta iken İstanbul'da Tuzla ile Bakırköy aynı anda iftar etmektedirler. İki ilimiz de büyükşehir statüsünde olmasına ve büyükşehir sınırlarının bütün ilçeleri kapsamasına rağmen iftar açısından neden farklı uygulama yapılmaktadır? 2009.09.28 14403
8 Ramazanda lokantaların, kafeteryaların, dönercilerin vs. açık tutulması caiz midir? Buradan elde edilen kazanç haram olur mu? 2009.09.28 28209
9 Alzheimer hastası bir kişi, bir dakika içinde oruç tuttuğunu unutmaktadır. Hatırlatıldığında da tekrar unutması birkaç dakika sürüyor. Böyle biri oruç tutabilir mi? 2009.09.28 13931
10 Diyalize giren böbrek hastaları oruç tutabilir mi? 2009.09.28 11427
11 Oruçluyken ağızda karanfil kökü bulunmasında sakınca var mı? 2009.09.28 28399
12 Bayanlar evlerinde nasıl itikâfa girerler? Bir de en az üç gün diye duydum daha az olamaz mı, mesela bir gün akşama kadar? 2009.09.28 28064
13 Oruçlu iken saç boyamak orucu bozar mı? 2009.09.28 140645
14 Her Ramazanda ailecek bir sorun yaşıyoruz. Bu sorun iftar vaktiyle ilgili. Babam "orucu ezanla açın", annemse "ezandan 30 dk sonra açın" diyor. Hangisi doğru, ne yapmalıyız? 2009.09.28 25462
15 Oruçluyken yemeğin tadına bakmak caiz mi? Orucu bozar mı? 2009.09.28 25482
16 Bir insan eğer keyfi oruç tutmuyorsa yani hiçbir mazereti yokken oruç tutmuyor ve namaz kılmıyorsa o insana iftar yemeği verilir mi veya çağırılır mı? 2009.09.28 21621
17 Adetli iken oruç konusunu çok düşündüm; yazınızı okuduktan sonra ayetlerde ve hadislerde "kaza" kelimesinin anlamlarını inceledim. Söylediğiniz gibi çoğunlukla "eda" anlamına kullanılıyor. Ancak Muvatta, Salatü'l-Leyl, 32 ve yine Muvatta, Sıyam 50'de vaktinde yapılmayan bir ibadetin (birisinde namaz, diğerinde oruç zikrediliyor) sonradan yerine getirilmesi "kaza" kelimesi ile ifade edilmiş. Bu bilgiler doğrultusunda düşündüklerimi sizinle paylaşmak istedim: İslam'da sadece "eda" vardır "kaza" yoktur. Bizim "kaza" olarak bildiğimiz şeyler de aslında "eda"dır. Hz. Peygamber, "kaçırılan namazın vakti, hatırladığın zamandır", buyurduğuna göre kişi o namazı (zaten özürsüz olarak kılmama gibi bir durum söz konusu olmadığı için) ne zaman kılarsa kılsın "eda" olarak kılar. Oruçta da önemli olanın sayının tamamlanması olduğu için o ay içerisinde tutamayacak olanların vakti tutacağı zamandır. Bende "kaza" ile alakalı son oluşan kanaat bu oldu. Öncelikle sizinle paylaşmak ve düşüncelerinizi öğrenmek istedim. Rabbim hepimize doğruyu en doğru şekilde anlayıp uygulamayı nasip etsin. Dualarınızdan eksik etmeyin. Allah'a emanet olun. 2009.09.28 27751
18 Niyet ne demektir? 2009.08.25 9995
19 Bazıları oruca bir gün önceden başlamakta. Hilalin görüldüğünü iddia etmektedirler. Bunun doğrusu nedir? Neye göre amel edeceğiz? 2009.08.25 11561
20 Oruç nedir? Tarifini yapar mısınız? 2009.08.25 7366
21 Ramazan orucuna ne zaman ve nasıl niyet edilir? 2009.08.25 47904
22 Ramazanda kimlerin oruç tutması gerekir? 2009.08.25 8883
23 Ergenlik çağı hakkında bilgi verir misiniz? 2009.08.25 12004
24 Oruca ve bayrama başlama ile ilgili bir soru soracağım: Ben yurtdışında yaşıyorum ve yaşadığım ülkede ramazan genellikle Türkiye ve Arabistan’a göre hep bir gün geç oluyor. Ben genellikle Arabistan’ı baz alarak oruca başlıyorum ve bayramı da ona göre yapıyorum. Ama çevremdeki müslüman arkadaşlarım bana hangi ülkede yaşıyorsan o ülkeye uyman gerekir diyor. Bir defasında ramazan Araplara göre 2 gün geç, Türkiye’ye göre de 1 gün geç oldu. Şimdi burada nereye uymak gerekir? Yaşadığım ülkeye mi, yoksa Arabistan’a göre mi? Ayrıca bu sene yine körfez ülkeleri Ramazan'a bir gün erken başladılar. Biz ne yapacağız? 2009.08.25 13159
25 Bakara suresi 187. ayette geçen "tan yerinin ağırmasından gece oluncaya kadar orucu tamamlayın" ayetini siz "akşam" olarak çevirmişsiniz. Arabça "leyl" kelimesi geçmiyor mu orada ve de leyl gece demek değil mi? 2009.08.25 10369
26 Diyabet hastalarının Ramazan ayında oruç tutmaları gerekir mi? 2009.08.25 14858
27 Bir müslüman Ramazan günü oruca niyet etmemiş olsa, akşama kadar bir şeyler yiyip içebilir mi? 2009.08.25 49891
28 Diş fırçalamak orucu bozar mı, bozmaz mı? 2009.08.25 24124
29 Diş fırçalamak ve misvak kullanmak orucu bozmaz dediniz. Misvak; tadı olmayan, ağızda lezzet bırakmayan bir ağaç parçasıdır. Diş macunu ise nane esansı ve şeker ihtiva eder. Acaba onların ağızda bırakacağı tad orucu bozmaz mı ? 2009.08.25 21509
30 Diş çektirmek için anestezi gereklidir. Bu da, diş etlerine enjekte edilen anestetik madde ile yapılır. Enjeksiyon ile vücuda herhangi bir şey ithali ise orucu bozar. Anestezisiz diş çektirmek mümkün olmadığına göre diş çektirmenin orucu ne suretle haleldar etmeyeceğini anlayamadım, lütfen beni aydınlatır mısınız? 2009.08.25 14209
31 Oruçlu bir kişi ağzını su ile çalkalayıp tükürse ağzında kalan yaşlık orucuna engel olur mu? 2009.08.25 48898
32 Oruçlu kişi birine sövse ve hakaret etse orucu bozulur mu? 2009.08.25 18109
33 Ramazan günü gündüzün uyuyan bir kimseye uykuda banyo yapması gereken bir hal olsa orucu bozulur mu? 2009.08.25 83097
34 Bir kişi akşam hanımıyla beraber olsa fakat abdest almadan uyusa, sahura kalkamadan sabah uyansa ve işe geç kaldığından dolayı banyo yapmadan oruç tutabilir mi? 2009.08.25 255651
35 Kan vermek, bağışlamak orucu bozar mı? 2009.08.25 9650
36 Oruçlu iken vücuda adale ve deri için sürülen visk, krem vs. orucu bozar mı? 2009.08.25 56213
37 Oruçlu olan bir kişi şehvetle hanımını öpebilir mi? 2009.08.25 24191
38 Oruçluyken nişanlımla el ele tutuşabilir miyiz, haram mıdır? 2009.08.25 22967
39 Bir bayanın erkek arkadaşıyla yanak yanağa öpüşmesi, el ele tutuşup sarılması sonucunda ıslaklık hissedilse fakat şehvet duyulmazsa acaba orucu bozulur mu, kaza veya kefaret gerekir mi? 2009.08.25 27798
40 Oruçlu iken kız arkadaşımı öpmem ya da sarılmam (boşalma olmadan) orucumu bozar mı? 2009.08.25 101856
41 Oruçluyken sabah namazından sonra tahrik edici bir rüya görsem orucum bozulur mu? Bir de boy abdesti alırken oruç bozulur mu? 2009.08.25 39496
42 Yaklaşık üç sene kadar hastalıkla uğraştım. Bu müddet içerisinde Ramazan oruçlarımı tutamadığım gibi, bütçem zayıf olduğu için fidyesini de verememiştim. Şimdi ise, hamdolsun sağlığıma kavuştum ve bütçem düzeldi. Acaba tutamadığım oruçların fidyelerini toptan bir fakire vermem caiz midir? 2009.08.25 9086
43 Özürlü veya özürsüz olarak oruç tutmayan bir kişi, kendi yerine bir başkasına oruç tutturabilir mi veya tutamadığı günler yerine fidye verebilir mi? 2009.08.25 14741
44 Sabah namazını, sabah ezanı okunduktan sonra en az 15 dk sonra kılmak gerekiyormuş, bu doğru mu? 2009.08.25 39460
45 Başta astım olmak üzere birçok hastalıkta kullanılan spreyler orucu bozar mı? 2009.08.25 29155
46 Keyfi olarak tutulmayan ramazan orucunun cezası nedir? 2009.08.25 33292
47 Oruçluyken duş almak veya denizde yüzmek orucu bozar mı? 2009.08.25 70184
48 Oruçluyken aşırı bir şekilde diş ağrısı tutan bir kişi ağrı kesici yutsa ne lazım gelir? 2009.08.25 14124
49 Ağlarken gözyaşı yutmak orucu bozar mı? 2009.08.25 20674
50 Ben Kosova'da yaşıyorum. 3 gün sonra Türkiye’ye gideceğim. Kosova'dan Türkiye uçakla yaklaşık 1 buçuk saat sürer. Şimdi benim oruç tutmam caiz midir değil midir? 2009.08.25 50778
51 Benim hastalık sebebiyle tutamadığım beş senelik ramazan orucu borcum bulunmaktadır. Bu beş senelik borcumu oruç tutarak mı ödeyeceğim veya bedel ödeyerek de borcu ödeyebilir miyim? 2009.08.25 10581
52 Fitil kullanmak orucu bozar mı? 2009.08.25 33123
53 Ağda yapınca oruç bozulur mu? 2009.08.25 92717
54 Oruçlu iken ağız yarası için gargara yapmak orucu etkiler mi? Etkilerse ne kadar etkiler ve etkileri nelerdir? 2009.08.25 31688
55 Unutarak yemek içmek orucu bozar mı? 2009.08.25 22476
56 Recep, Şaban ve Ramazan ayları ile Recep, Zilkade, Zilhicce ve Muharrem aylarının birbirlerinden farkı nedir? 4 haram ay diyorsunuz, peki Ramazan ayı bunun neresinde? Tam bir açıklık getirilmemiş internetteki yazıda? 2009.08.25 52898
57 KPSS'ye hazırlanan bir öğrenciyim. Geçen senelerden de karşılaştığım bir sorun var. Daha önce ÖSS’ye hazırlanırken oruç zamanı derslerden düşüyor, anlayamıyordum, yani verimsizlik oluyordu. Tabi bu da derslerimi etkiliyor, birçok konuda eksik kalıyordum. Netlerim düşerdi. Bu senede KPSS sınavı oruç zamanına denk geliyor. Şöyle düşünüyorum: Orucun 21. günü sınav. Oruç tutmasam ne olur? Bu gayet geleceğim için çok önemli bir sınav. Oruç da benim için önemli ama oruç tutarsam bu derslerimi netlerimi çalışma azmimi mutlaka etkileyecek. Dinimizde kolaylıklar olmalı. Arkadaşla da tartıştık. Bir sonuca ulaşamadık. Ne yapmam gerekiyor hocam. Orucun kazası olur mu? Tutmayıp kazaya bırakabilir miyiz? 2009.08.25 33473
58 Niye her sene 10 gün önce tutuyoruz? 2009.08.25 19935
59 Çocuklarımıza kaç yaşlarından itibaren oruç tutturmamız gerekiyor? 2009.08.25 43425
60 Ramazan ayı gelmeden bir iki gün önce oruç tutulmaması gerektiği doğru mudur? 2009.08.25 8239
61 Kasıtlı olarak oruç tutmayan müslim veya gayri müslim kimselere ikramda bulunmak şer’an caiz midir? 2009.08.25 7355
62 Dudağa sürülen ruj orucu bozar mı? 2009.08.25 33993
63 İftarı hurma ile mi açmak gerekir, su ile mi? 2009.08.25 10025
64 Sigara neden orucu bozuyor anlamış değilim. İzah edebilir misiniz? Doyurucu ya da vücuda gıda veren bir şey değil. Sigara içenler bu bağımlılık yapan maddeye olan bağımlılıklarından dolayı oruçlarını tutamıyorlar. 2009.08.25 16117
65 Nafile oruç bozulduğunda yerine tutulması gereken oruç farz mı yoksa vacip mi olur? 2009.08.25 51425
66 Peygamberimiz iftardan sonra nasıl dua ederdi? 2009.08.25 9002
67 Banyo yapmak orucu bozar mı? 2009.08.25 63261
68 İğne yaptırmak ve serum kullanmak orucu bozar mı? 2009.08.25 19624
69 Sadece Cuma günleri oruç tutulur mu? Perşembeyi veya cumartesiyi de eklemek gerekir mi? 2009.08.25 122904
70 Neden Ramazan ayına 11 ayın sultanı denilmektedir? Hicri takvimde de 12 ay yok mudur? 2009.08.25 16935
71 Ramazan bu yıl da yaz tatiline denk geldi. Oruç tutanlar nelere dikkat etmeli? Ramazan ayında tatil yapılır mı? Sahil yörelerinde tatil yapmakta olan veya oralarda yaşayanlar nelere dikkat etmeli? Oruçlu kişiler denize veya havuza girerse oruçları bozulur mu? 2009.08.25 9008
72 Mayolu erkek-kadın görünce oruç bozulur mu? 2009.08.25 20555
73 Tatil yörelerindeki beach olarak adlandırılan sahil bar-cafe benzeri alanlarda iftar açmakta sakınca var mıdır? İftarın nerede açıldığı önemli midir? 2009.08.25 10133
74 Alkol kullanan ama Ramazanda alkolü bırakıp, oruç tutanların oruca başlamadan ne kadar süre önce içkiyi tamamen kesmeleri gerekir? 2009.08.25 21938
75 Ramazanda ezan okunduğunda önce akşam namazını mı kılmak gerekir yoksa yemeğimizi yemek mi? Kur'an ve sünnet ışığında tercihimiz ne olmalı? Ya da ezan okununca orucu açıp, yemek yemeden akşamın farzını kılıp sünnet kılmadan, dua etmeden, tesbih çekmeden, ondan sonra yemek yemek mi? Bütün ilçede bu konuda bir yanlışlık zinciri var, aydınlatmanızı rica ediyorum. 2009.08.25 20638
76 Ramazanda bütün bir ayı oruçlu geçirmek için adet geciktirici ilaç alıp adet olmayan bayanlar var. Bunun dinen bir zararı var mı? 2009.08.25 17457
77 Oruç tutması mümkün olmayacak derecede hasta, yaşlı veya güçsüz olanlar ne yapmalıdır? 2009.08.25 43155
78 Şevval ayında tutulması gerektiği söylenen orucun hükmü nedir? 2009.08.25 16702
79 Oruçluyken bayılmak orucu bozar mı? Bir de ayıldıktan sonra su içmek 60 gün kefareti gerektirir mi? 2010.08.23 29447
80 Ramazanda av yapmak yasak mıdır? 2011.08.12 7583
81 Ramazanda bilerek niyet etmeden oruç tutmazsak o günü telafi etmek için 61 gün mü oruç tutmamız gerekiyor? Yoksa sadece 1 gün kaza orucu tutmamız yeterli midir? 2013.07.23 11260
82 Kemoterapi seansları orucu bozuyor mu? Bu durumda olan hastalar oruç tutabilir mi? 2015.07.03 310
83 Şafii mezhebine göre, oruç kazaya kaldığında ve gelecek olan Ramazanda tutulduğunda hem kaza tutmak hem fidye vermek gerektiği yazıyor ilmihalde. Ama ne kadar fidye verilmesi gerektiğini bulamadım. Aydınlatırsanız sevinirim. 2010.08.27 16366
84 Ağız dolusu da olsa kusmak orucu bozar mı? 2011.08.15 129481
85 Oruçluyken çok uyumak orucun sevabını azaltır mı? Sahura kadar uyumuyorum daha sonra yatıp iftara 5-6 saat kala kalkıyorum. Orucum kabul olur mu? 2013.07.24 25703
86 Oruçlu iken sonda takılırsa oruç bozulur mu? 2015.07.06 80
87 Oruçlu iken şans oyunu oynamak orucu bozar mı? 2010.08.31 12108
88 Kadınların özel durumlarından dolayı oruç tutamadığı günlerde, işyerinin yemekhanesinde yemek yemesi uygun mudur? 2011.08.16 6898
89 Ramazan ayında gün içinde ihtilam olan bir kişi, gusül abdesti almasa dahi akşama kadar orucunu tutabilir mi? İftardan sonra gusletse o günkü orucu geçerli olur mu? 2013.07.25 15716
90 Sitenizde bir kadının kocası huysuz ise o kadın yemeğin tuzuna bakabilir diyorsunuz. Sitenizde her şeyi delillendirirken bunu hangi delile dayandırdınız? Lütfen açıklar mısınız? 2010.09.01 7929
91 Oruçlu iken rahatsızlıktan dolayı kadın hastalıkları doktoruna gitmek, muayene olmak orucu bozar mı? 2011.08.19 34496
92 Oruç tutan kişinin bu yaz ayında susuzluktan gücü kalmasa ne yapması gerekir? 2013.07.26 10771
93 Her kim Şevval ayında 6 gün oruç tutarsa 1 sene oruç tutmuş gibi olur diye bir hadis var. Acaba bu ne kadar sağlam? Duyduğuma göre Ebu Hanife ile İmam Malik bu oruca mekruh demişler. Şunu da sormak istiyorum: 6 gün tuttuk diye neden 1 sene tutmuş gibi sevap alıyoruz? Bunu açıklar mısınız? 2010.09.22 16542
94 Ramazanın başlangıcı ve bitişi hesapla mı belirlenir, yoksa hilalin görülmesi ile mi? Buna göre 2013 yılı Ramazan ayı hangi gün başlayacak ve bayram hangi gün olacaktır? 2013.07.08 23482
95 Ben denizciyim. Gemide çalışıp seyahat halinde olanlar seferi sayılırlar mı? Dinimiz bu konuda ne hüküm veriyor? 2013.07.29 6190
96 Hocam aşure gününde oruç tutmanın hükmü nedir? Kaç gün tutulması tavsiye edilir? Bir de Muharrem ayına mahsus özel bir ibadet var mıdır? 2010.12.14 35276
97 Ramazan haricinde pazartesi ve perşembe oruçlarını tutarken sahura kalkmak şart mıdır? Bazıları şart olduğunu söylüyorlar. Geç yatmak zorunda kaldığım için gece kalkmakta çok zorlanıyorum. Oruç tutamaz mıyım? 2012.03.21 19582
98 Oruçluyken gusül abdesti almak mümkün. Ancak istenmese de boğaza mutlaka su kaçıyor. Bu durumda ne yapılması gerekir? Oruç bozulmuş olur mu? 2013.07.30 15874
99 Kazaya kalan 7 gün orucumu topluca tutmayı düşünerek “7 gün orucumu ara vermeden tutayım” hesabıyla tutmaya başlasam, ara vermem halinde bir sorumluluğum olur mu? Ara vermeden tutmam zorunlu olur mu? Veya bu şekildeki düşünce adak gibi kabul edilebilir mi? 2011.04.05 8404
100 Hiperbarik oksijen tedavisi orucu bozar mı? 2012.08.01 3186