Fetva » Katılım Bankaları

Türkiye’deki finans kurumlarının katılım hesaplarına para yatırabilir miyiz?

yahya — Tue, 18 Aug 2009 08:16:44 +0000

Yeni çıkan Bankacılık Yasası, katılım bankalarının (eski adları ile; finans kurumlarının) diğer bankalar gibi çalışmalarına izin vermektedir. Ama onlar isterlerse faizsiz yöntemle, tam bir tüccar gibi çalışabilirler, kanunları buna da müsaittir. Bu durumda, faizsiz çalıştığından emin olmadığınız kuruma para yatırırsanız faize girme ihtimaliniz olur.

Bir katılım bankasından kâr payı ile para çekmek istiyorum. Faize girer mi?

yahya — Tue, 18 Aug 2009 08:14:47 +0000

Katılım bankalarından para çekmenin adı kredidir. Yani bir miktar para çekip vadesi gelince o miktar ve fazlasını geri ödemektir. Eğer bahsettiğiniz kurum, kredi kullandırıyorsa (misal olarak: 1.000 TL verip 3 ay sonra 1.100 TL geri istiyorsa) bu faiz olur. Bu kurumlar daha önce böyle bir işlem yapamazlardı. Fakat son çıkan Bankacılık Kanunu’na göre katılım bankaları da diğer bankalar gibi kredi (faizli borç) vermeye başladılar. Bahsettiğiniz durum faizli borç kapsamına girer. Bu yüzden alınması caiz değildir.

Finans kurumlarından para alıp kullanmak caiz midir?

yahya — Tue, 18 Aug 2009 08:12:28 +0000

Eskiden Özel Finans Kurumu diye adlandırılan kuruluşların şimdiki adı Katılım Bankası’dır. Bu kuruluşlardan; ev, otomobil veya başka bir şey almak için nakit para almak, onlardan borç almaktır. Geri öderken yapılan her türlü ilave faiz olur.

Burada iki işlem yapılmaktadır. Birincisinde bu kuruluşlardan mesela otomobil için 15.000 lira borç alınmakta ve vade sonuna kadar 20.000 lira borçlanılmaktadır. Bu, açıkça faizdir.

İkinci işlemde otomobil peşin 15.000 liraya alınır ki, bu alımda faiz yoktur. Bunlar otomobili kendileri alsa ve size satsalar faiz olmaz. Çünkü bu normal bir ticaret olur.

Bu konu, Ticaret ve Faiz adlı kitabımızda ayrıntılı bir şekilde işlenmiştir.

Benzer bir soru cevap için lütfen aşağıdaki linki tıklayınız:

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/katilim-bankalarindan-arac-ve-konut-kredisi-alinir-mi.html

Katılım bankalarının borcunu ödeyemeyenlerden aldığı ceza faiz midir?

yahya — Fri, 11 Dec 2009 08:12:05 +0000

Katılım bankalarının yani eski adlarıyla faizsiz finans kurumlarının, ödemeyi geciktiren müşterilerinden faiz alamamaları gerekir. Ama uyguladıkları gecikme ‎cezası türlerinin tamamı faiz kapsamındadır. Diğer bankaların yaptıklarından tek farkları, adına faiz dememeleridir. Bu problemi faize girmeden çözmek mümkün olduğu halde ‎henüz uygulanmamaktadır.‎

Ödemeyi geciktiren borçlulara uygulanacak cezalar konusunda aşağıdaki linkte geniş bilgi bulunmaktadır. İlgilenenlerin o yazıyı okumalarını tavsiye ederiz:

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/odemeyi-geciktiren-borcluya-maddi-ceza.html

Leasing nedir? Caiz olup olmadığı hakkında bilgi verir misiniz?

yahya — Wed, 23 Dec 2009 07:50:06 +0000

Leasing, yani finansal kiralama, bir malı satın alarak ona ihtiyaç duyan kişi ve kuruluşlara kiralamaktır. Bu, faize girmeden yatırım yapma imkânı sağlar. Kiralama ya normal şekilde, ya da mülkiyetin devriyle sonuçlanacak şekilde yapılır.

Normal kiralama, kiraya verilen malın, kira müddeti bitiminde geri alınması şeklinde olur. Meselâ bir leasing şirketi, sanayicinin ihtiyaç duyduğu bir fabrika binasını yaptırır veya satın alır, ona 10 yıllığına kiraya verir. Süre sonunda sözleşme yenilenmezse binayı geri alır. Şirketle sanayici arasında bu konuda bir ön sözleşme yapılabilir. Böylece taraflar, karşılıklı taahhüde girmiş olurlar. Bu taahhüt taraflardan birinin diğerini zarara sokmasını önleyecek biçimde yapılabilir. Fabrikanın kurulması için gerekli takım ve tezgâhlar vs. de aynı usulle alınıp kiralanabilir.

Katılım bankalarının ve leasing şirketlerinin yaptığı, mülkiyetin devriyle sonuçlanan kiralamadır. Bu, satış ile kiranın birleşmesinden doğan yeni bir akit sayılmaktadır. Buna göre, kiralanan mal 100 hisse itibar edilirse ilk taksitte bunun 1 hissesinin bedeli, 99 hissesinin kirası alınır. Yani yapılan her ödemenin bir kısmı mal bedeli, bir kısmı da kira bedeli olur. Taksitler ödendikçe kiracının o maldaki payı artar. Bu pay yüzde yüze ulaşınca kiracı, malın sahibi olur.

Bize göre bu, vadeli satıştan başka bir şey değildir. Bu sebeple hukuki ilişkiler, vadeli satışa göre düzenlenmelidir. (KAYNAK: Abdülaziz Bayındır, Ticaret ve Faiz, Süleymaniye Vakfı Yayınları, İstanbul, 2007, s: 265-266)

Leasing kullanamadığımız durumlarda ne yapmamızı tavsiye edersiniz?

yahya — Mon, 25 Oct 2010 07:12:43 +0000

Leasing sözleşmesi katılım bankalarında yalnızca tüzel kişilerle değil, gerçek kişilerle de yapılmaktadır. Şayet leasing yapma imkânı yoksa bu durumda şartlarına uygun gerçek murâbaha yöntemine başvurulabilir.

“Murâbaha, ister peşin, ister veresiye olsun, maliyetlerin ve kârın müşteriye tam olarak bildirilmesi suretiyle yapılan satıştır. Müşteri, katılım bankasının ne kadar kâr ettiğini ayrıntılarıyla bildiği için onun yaptığı her satış murâbaha olur.

Katılım bankaları, peşin alır vadeli satarlar. Böylece satıcı, malını peşin satma, alıcı da onu veresiye alma imkânını elde eder. Malın peşin satılması arzu edilse de veresiye satışlar vazgeçilemez ihtiyaçtır. Parası olmayan kişi, eline para geçinceye kadar aç bekleyemez, veresiye alım yaparak ihtiyacını giderir. Bu ihtiyacı, zaman zaman herkes duyar.

Malların peşin fiyatı ile vadeli fiyatı farklı olabilir. Bu fark faiz değildir. Faiz, borç vererek gelir elde etmektir. Satıma konu mal belli olur, fiyatı konusunda taraflar anlaşır, taksit miktarları ile ödeme günleri belli olursa satış geçerli olur. Artık o malın peşin fiyatı ile vadeli fiyatının farklı olması önemli olmaz.” (Abdülaziz Bayındır, Ticaret ve Faiz, Süleymaniye Vakfı Yayınları, İstanbul, 2007, s: 263)

NOT: Soruda bahsi geçen “Leasing” ile ilgili cevabımızı okumak için lütfen aşağıdaki linki tıklayınız:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/leasing-nedir-caiz-olup-olmadigi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz.html

Katılım bankaları finanse ettikleri ürünlerde faize sebebiyet veriyor mu?

yahya — Mon, 08 Feb 2010 08:43:38 +0000

Bahsettiğiniz sözlü satış da aslında bir satış değildir. Çünkü satışla ilgili hiçbir hukuk doğmamakta, katılım bankası satıcı sorumluluğunu üstlenmemektedir. Yapılan işlem, her iki durumda da borç vermektir. Borçtan elde edilen gelir de faizdir.

Bu gibi konularda geniş bilgi için www.suleymaniyevakfi.com sitemizde bulunan TİCARET VE FAİZ adlı kitabı okumanızı tavsiye ederiz.

Katılım bankasının bizim yerimize ödeme yapması faize girer mi?

yahya — Wed, 08 Dec 2010 07:24:30 +0000

Her iki işlem de öz itibarıyla aynıdır; şartlarına uygun olarak yapılırsa murabaha kapsamına girerler.

Fakat dikkat edilmesi gereken husus, aracı konumundaki kişinin (bu banka veya kumaş toptancısı olabilir) malı hukuken kendisinin almış olması; hukuki mülkiyetin ve dolayısıyla bunun getirdiği risklerin önce aracı daha sonra nihai alıcıya intikal etmesidir.

Bu şartları haiz olmayan işlem murabaha olarak adlandırılamaz ve caiz de olmaz.

Doç. Dr. Servet Bayındır

NOT: Konu hakkında daha geniş bilgi için lütfen aşağıdaki linkleri tıklayınız:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/katilim-bankalari-finanse-ettikleri-urunlerde-faize-sebebiyet-veriyor-mu.html

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/leasing-kullanamadigimiz-durumlarda-ne-yapmamizi-tavsiye-edersiniz.html

Katılım bankalarının gayrimenkul finansmanı faizli midir, değil midir?

yahya — Sat, 23 Apr 2011 06:10:34 +0000

Vekâlet, bütün hak ve sorumluluklarıyla uygulansa, yapılacak bir sözleşme ile katılım bankası alıcı ve satıcı sıfatını kazansa bu alım satımın bir sakıncası olmaz. Tapu kayıtları konusu, buna uygun olarak bir kanunla düzenlenebilir.

Bugün katılım bankalarının iddia ettikleri vekâletin hiçbir hukuki sonucu yoktur. Dolayısıyla onların yaptığı gayrimenkul finansmanı ile faizli bankaların yaptığı aynıdır; her ikisi de faizli işlemdir.

Lütfen aşağıdaki linki de tıklayınız:

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/katilim-bankalarindan-arac-ve-konut-kredisi-alinir-mi.html

Konut kredisinde bankalarla katılım bankaları arasında fark var mıdır?

yahya — Fri, 06 May 2011 05:41:35 +0000

Mevcut kredili ev alım/satımı işlemlerinde (faizli) banka, müşteriye belli miktarda kredi verir. Fakat krediyi, müşteriye teslim etmeyip, konutu satana, müşteri adına teslim eder.

Müşteri aldığı kredi ve başlangıçta belirlenen faizi kadar bankaya borçlanır. Bu işlemde banka konutu satın alıp, müşteriye satmamakta; müşterinin fiilen ve hukuken satın aldığı konutu finanse etmekte; müşteriye borç vermekte, karşılığında ise faiz almaktadır.

Katılım bankalarında da şayet aynı uygulama varsa hüküm aynı olur.

Eğer katılım bankaları, konutu, sahibinden peşin olarak alır, size vadeli şekilde satarsa veya finansal kiralama yaparsa alışverişinize haram karışmaz.

Ödenen meblağın ve vade farkının önceden belirli olması değil, bu ödemelere temel teşkil eden işlemin hukuki yapısı hüküm bakımından önemlidir. Kısaca borçtan elde edilen gelir faiz, ticaretten elde edilen gelir ise kâr olup helaldir.

Doç. Dr. Servet Bayındır