Kandil geceleri Osmanlı döneminde değil, hicretten yaklaşık üç yüz elli yıl kadar sonra Mısır’da, Şii Fâtimî Devleti döneminde kutlanmaya başlanmıştır. Bu geceler, Osmanlılar döneminde ise II. Selim zamanından başlayarak, minarelerde kandiller yakılarak duyurulup kutlandığı için “kandil” olarak anılmaya başlamıştır. Yani bu gecelerin kutlanmaya başlaması değil, kandil olarak isimlendirilmesi Osmanlı döneminde olmuştur. İkisini birbirine karıştırmamanız gerekir.

Kandil geceleri ile ilgili geniş bilgi için lütfen aşağıdaki linkte bulunan yazımızı okuyunuz:

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/kandil-geceleri.html

Hadis alimi Aclûnî’ ise “bu hadislerin Kûtu’l-Kulûb, İhyâu Ulûmiddîn, Tefsîr-i Sa’lebî gibi (tasavvuf ağırlıklı) kitaplarda yer almasına aldanılmasın.” Diyor ve şöyle devam ediyor:

“Her ne kadar İhyâu Ulûmiddîn, Kûtu’l-Kulûb adlı kitapların yazarları (İmam Gazali ve Ebû Talib el-Mekkî) bu hadisleri zikretse de bu konuda ne sünnette ne de hadis imamlarının yanında herhangi bir (sahih hadis) bulunmaktadır. Çünkü sünnet (onların demesiyle değil) ancak Peygamberin sözü, fiili ve takriri ile sabit olur!”

Regaip gecesi ile ilgili olarak halk arasında meşhur olan Regaip namazıyla ilgili rivayeti, 1023 (hicri 414) yılında vefat eden Ali b. Abdullah b. Cehdâm isimli Mekkeli sûfî bir zatın ortaya çıkardığı kaynaklarda belirtilmektedir. Yine kaynaklarda Regaip gecesiyle ilgili özel ibadet ve kutlamaların hicri 4. yüzyılda (miladi 10. yy) ortaya çıktığına ve bu gecenin ilk defa “kandil” olarak kutlanmasına hicri 448 (m. 1056) yılında Kudüs’te, 480 (m. 1087) yılında da Bağdat’ta kutlanmaya başladığına dikkat çekilmektedir.

“İslam âlimlerinin büyük bir kısmı Hz. Peygamber, sahâbe ve tâbiîn dönemlerinde Regaib kandilinin bilinmediğini, kandil geceleri kutlanmasının diğer dinlerin tesiriyle ortaya çıktığını, dolayısıyla bu gecede özel bir ibadet yapmanın dinde yeni ibadet ihdası anlamına geleceğini, Resul-i Ekrem tarafından genel olarak bidatlerin yasaklanmasının yanı sıra Cuma günü ve gecesi özel bir ibadet yapılmasının da yasaklandığını, bu sebeple Regaib günü ve gecesinde muayyen ibadetler yapmanın dinen sakıncalı olduğunu belirtmişlerdir.”

Yalnız Peygamberimizin her ay tuttuğu ve tutulmasını tavsiye ettiği Pazartesi ve Perşembe günü oruçları ile eyyâm-ı bîz denilen her ayın 13, 14 ve 15. günleri tutulan oruçlara Recep ayında da devam edilebilir. Burada özellikle vurgulanmak istenen husus, diğer aylarda yapılmayıp da sadece bu aya, Recep ayına- mahsus namaz, oruç gibi herhangi bir ibadet bulunmadığıdır.

Bu konuda www.suleymaniyevakfi.org sitemizde iki adet yazı bulunmaktadır. Recep Ayı Hakkında Uydurulmuş Hadisler ve Kandil Geceleri. Bu yazıları okumanızı tavsiye ederiz.

Yazılara aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

1. Recep Ayı Hakkında Uydurulmuş Hadisler:

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/recep-ayi-hakkinda-uydurulmus-hadisler.html

2. Kandil Geceleri:

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/kandil-geceleri.html

İbn Teymiye’ye üç aylarda tutulan orucun sevabı hakkında varid olan şeyler hakkında soruldu. O, şöyle cevap verdi:

“Bir bütün olarak Recep ve Şa’ban aylarında oruç tutmak veya itikâfa girmek hakkında Peygamberimizden, ashab-ı kiramdan ve önde gelen İslam âlimlerden herhangi bir şey nakledilmemiştir. Fakat Peygamberimizin Şa’ban ayında oruç tuttuğu sahihtir. Ramazan-ı Şerif’ten dolayı Resulullah sallallahu aleyhi ve selem Şa’ban ayında yılın diğer aylarında tutmadığı kadar oruç tutardı.

Recep ayına gelince: Sadece bu aya özel tutulması gereken oruç hakkındaki hadislerin hepsi zayıf hatta uydurmadır. Bu konuda nakledilen şeylere ilim ehli itibar etmez. Üstelik bunlar fezâil konusunda nakledilen zayıf hadislerden bile değildir. Çünkü bunların çoğu uydurmadır, yalandır. Recep ayı hakkında en çok rivayet edilenlerinden biri, Recep ayı girdiğinde Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ettiği söylenen şu duadır:

“Allah’ım! Recep ve Şa’ban aylarını hakkımızda mübarek eyle ve bizleri Ramazan’a ulaştır.”

İbn Mace, Sünen’inde Abdullah İbn Abbas’tan Peygamberimizin Recep ayı orucunun tutulmasını yasakladığına dair bir hadis rivayet etmiştir. Bu hadisin senedi konusunda bazı farklı görüşler olsa da Hz. Ömer radıyallahu anh’ın in bu ayda oruç tutanları yemek yemeğe zorladığı ve onları “bu ayı Ramazan’a benzetmeyin” şeklinde uyardığı sahihtir.

Ayrıca Hz. Ebu Bekir radıyallahu anh’ın ailesi yeni su testileri satın almışlar ve oruç için hazırlık yapmışlardı. Hz. Ebu Bekir “nedir bu hazırlıklar?” diye sorunca ailesi “Recep ayı geldi ya, ondan” diye yanıtladılar. Bunun üzerine Ebu Bekir “bu ayı Ramazan’a benzetmeyin” dedi ve bu testileri kırdı. Fakat Ebu Bekir her ne kadar kendi ailesine oruç tutturmasa da tutanlara bir şey dememiştir.

Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde ve bazı kaynaklarda Peygamberimizin bir sahabiye haram aylarda oruç tutmasını tavsiye ettiği ile ilgili bir hadis nakledilir. Bu haram aylar Receb’in de içinde bulunduğu Zilkade, Zilhicce ve Muharrem aylarıdır. Buradan hareketle bu dört ayda oruç tutulabileceği fakat bunun sadece Recep ayına mahsus bir durum olmadığı bilinmelidir.” (İbn Teymiye, Mecmûu Fetâvâ, Cem’ ve Tertîb: Abdurrahman b. Kasım ve oğlu Muhammed, Riyad, 1398 h. / 1978 m., cilt: 25, sayfa: 290-291)

“Allah’ım! Recep ve Şa’ban aylarını bize mübarek kıl ve bizleri Ramazan’a ulaştır.”

Recep ayı geldiği zaman edilmesi gerektiği söylenen bu dua Ahmed b. Hanbel’in Müsned adlı kitabında oğlu Abdullah’ın ziyadesi olarak yer almaktadır (Ahmed b. Hanbel, 1/259).

Sahih değil, zayıf bir hadistir. Hadisin senedinde yer alan Zâide b. Ebi’r-Rukâd adlı kişinin İmam Buhari tarafından “munkeru’l-hadîs”* olduğu ve bu ravinin bir takım hadisçiler tarafından “tanınmadığı” belirtilmiştir. (el-Heysemî, Mecmeau’z-Zevâid, c: 2, s: 165 (Bâb fi’l-Cumua ve fadlihâ).

İbn Hacer de Tebyînu’l-Aceb bi mâ Verade fî Fadli Receb adlı kitabında, hadis alimi Nesâî’nin Zâide b. Ebi’r-Rukâd hakkında “o kimdir, bilmiyorum” dediğini ve onu münkeru’l-hadîs kabul ettiğini, İbn Hibbân’ın da “onun haberiyle delil getirilmez” dediğini nakletmiştir.

* Münker hadis: Zayıf bir ravinin tek başına rivayet ettiği hadis. Münkeru’l-hadis: Bu tür hadisleri rivayet eden ravi.

Recep, Şaban ve Ramazan aylarına halk arasında üç aylar ismi takılmış, zamanla bu yaygınlaşmış ve bir gelenek haline gelmiştir.

Ramazan ayının önemi herkesçe malumdur. Diğer aylarda olmayıp da sadece Recep ve Şaban aylarına mahsus herhangi bir ibadet çeşidi bulunmamaktadır. Fakat Şaban ayı, Peygamberimizin Ramazandan sonra en çok nafile oruç tuttuğu aydır. Dolayısıyla bu ayda nafile oruç tutulması müstehap kabul edilmiştir.

Daha geniş cevap için lütfen aşağıdaki linkleri tıklayınız:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/regaip-kandilinde-kilinmasi-gereken-bir-namaz-var-midir.html

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/hz-ebu-bekir-ve-hz-omer-recep-ayinda-oruc-tutanlara-kizmislar-midir.html

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/recep-ayi-hakkinda-uydurulmus-hadisler.html

Ramazan ayının önemi herkesçe malumdur. Fakat diğer aylarda olmayıp da sadece Recep ve Şaban aylarına mahsus herhangi bir ibadet çeşidi bulunmamaktadır. Sadece Şaban ayı Peygamberimizin bol bol oruç tuttuğu bir ay olmuştur. Bundan dolayı Şaban ayında nafile oruç tutulabilir.

Bu aylarda ölmekle diğer aylarda ölmek arasında fark bulunmamaktadır. Ölen herkes hep aynı muameleye tabi tutulur ve sorguya alınır. Bunun için herhangi bir zamanın bitmesi beklenmez.

Sitemizde yayınlanan benzer bir soru-cevap için lütfen aşağıdaki linki tıklayınız:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/uc-aylarda-vefat-edenler-gercekten-sorguya-cekilmezler-mi.html

Üç aylar ve kandil geceleri hakkında da aşağıdaki linkte yeteri kadar bilgi mevcuttur. Mutlaka okuyunuz:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/kandil-geceleri

“Bu hadisler, Müslümanları iyilik yapmaya teşvik (terğib) için söylenmiş sözlerdir. Normal zamanlarda caminin yolunu bilmeyen nice insan, bu gün ve gecelerde camilere akın etmekte, tevbe istiğfar edip namazlar kılmaktadırlar. Şimdi bu hadislerin mevzu olduğunu söyleyerek bu yaptıklarını da yapmamalarını mı söylüyorsunuz?” Şeklinde bazı düşünceler akla gelebilir. Hiç şüphesiz bir kimsenin Allah’a tevbe istiğfar etmesi, namaz kılıp oruç tutması küçümsenecek bir şey değildir. Bunun terkini de hiçbir Müslüman temenni edemez. Lakin sadece bu günlerin faziletine güvenip diğer günlerde dini, imanı, ameli unutan kişilerin varlığı da inkâr edilemeyecek bir hakikat olarak karşımızda durmaktadır. Bu kişileri böyle yanlış düşüncelere iten sebeplerin başında da bu uydurma hadisler gelmektedir. Bu konuda M. Yaşar Kandemir Hoca şunları söylemektedir:

“Tergîb hadisleri, Müslümanları “zannedildiği gibi- dünyayı ihmal ederek nâfile ibadetle meşgul olmaya her zaman sevk etmemiş, hatta çoğu defa -Hz. Peygamberin neticesinden korktuğu üzere- onların farz ibadetleri dahi ihmal etmelerine yol açmıştır. Öyle ya “Bilmem hangi vakit iki rekât namaz kılmakla bütün günahlar affolununca, artık günde beş defa namaz kılmaya, senede bir ay oruç tutmaya, hacca gitmeye, zekât vermeye ne lüzum kalır. Mademki iki rekât namazla bütün günahlar affolunacakmış, niçin insan tatlı tatlı eğlenerek envâı-muharremâtı irtikâb etmesin (her çeşit haramı işlemesin). İki rekât namazla bütün bu habâsetleri (pislikleri) affettirmek her vakit için mümkün değil mi? En âdî kabahetlerden, hatta en şenî (iğrenç) cinayetlerden kurtulmak için iki rekat namaz kâfîdir, demekle esâsât-ı şeriyye ve ahlakiyenin çürük ve esassız olduklarını ilan etmek arasında bir fark görmüyoruz.”

“Bid’atlar İslâm’ın ruhuna aykırı, Allah ve Rasûlü (sav) tarafından medenilmiş olmakla beraber bazı zamanlarda ve bazı içtimâî sınıflarda din duygusunun yaşamasını, dinin canlı kalmasını temin ediyor; bu bakımdan müsâmaha edilmesi gerekmez mi?” diyenlere ise Hayrettin Karaman Hoca şöyle cevap vermektedir:

“İslâm’ın iman, ibâdet, nizam ve ahlâk olarak terkedilip unutulması ve sadece bid’atlar vasıtasıyla varlığının hatırlanması onun hayatı değil, ölümüdür. Onu yaşatmak için bünyesine yabancı olan bid’atları değil, İslâm’ın esaslarını ihyâ etmek gerekir.

İslâm’ı değil de mücerred bir din duygusunu yaşatmak için bid’at tervicine lüzum yoktur, çünkü o duygu fıtrîdir.”

Yazının tamamını okumak için lütfen tıklayınız:

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/recep-ayi-hakkinda-uydurulmus-hadisler.html

Fakat “sevabından dolayı özellikle şu gece daha fazla nafile kılayım, daha fazla Kur’an okuyayım demek” sakıncalıdır. Bu, o gece yapılacak amellere diğer gecelerden daha fazla sevap verileceği gibi bir iddia taşır. Hakkında ayet veya hadis bulunmayan bu gibi konularda fikir ileri sürmek ise doğru değildir. Zaten bidatlerin ortaya çıkışı ve sürdürülüşü bu gibi masum gerekçelere dayanır. O yüzden dikkatli olmakta fayda vardır.

Daha geniş bilgi için lütfen aşağıdaki linkleri tıklayınız:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/dini-hayat-icin-kandil-geceleri-gerekli-degil-midir.html

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/kandil-geceleri.html

Konuyla ilgili geniş bilgi almak için lütfen aşağıdaki linki tıklayınız:

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/berat-gecesi-hakkinda-kutub-u-sittede-yer-alan-hadisler.html

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/kandil-geceleri.html