Süleymaniye Vakfı > Tasavvuf-Tarikat > Yazılı Fetvalar Tarih: 12 Mart 2010  

Soru: Hocam feyiz ne demektir? Şu sıralar çok duyuyoruz. Bir de şeyhler feyiz dağıtıyormuş. Bu nasıl olur?

Cevap: 

Feyiz, Kur’an ve Sünnetle ilgisi olmayan, sonradan uydurulmuş tasavvufi terimdir. Tasavvufçulara göre Hak’tan gelen bilgi akl-ı evvel denilen Muhammed aracılığı ile velilere, onlar aracılığı ile de insanlara ulaştırıldığından müridlerin feyiz menbaı mürşidlerdir. Mürşidin doğrudan doğruya akl-ı evvel vasıtası ile Hak’tan aldığı feyze “ilahi feyiz”, silsile vasıtası ile aldığı feyze “isnadi feyiz” derler.

Burada sözü edilen Muhammed, Peygamberimiz Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem değil, tanrılaştırılmış hayali bir varlıktır. Hıristiyanlar ona İsa, Taoistler de Te derler. Her kültürde onun farklı bir adı vardır.

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/allahin-beser-resulu.html

Feyiz nazariyesi kaynak itibariyle İslami değildir. Nitekim Yeni Eflatunculuğun kurucusu Plotin’in Enneades’inde yer aldığı; Farabi, İhvan-ı Safa ve İbn Sina’da görülen sudûr nazariyesini andırdığı ve temelde İslami olmayıp felsefi kaynaklara dayandığı gerekçesi ile eleştirilmiştir.

Daha geniş bilgi için Diyanet İslam Ansiklopedisi‘nin 12. cildinde yer alan Feyiz maddesini okuyabilirsiniz.

Kategorideki Diğer Fetvalar:

Sıra	Fetvaya ait soru	Tarih	Okunma
1	Tarikat hak mıdır? Kur'an-ı Kerim'de tarikatla ilgili herhangi bir ayet var mıdır?	2009.08.21	10313
2	Allah dostları güçlerini peygamberlerden aldıklarına göre yetkilerini vermek istemediklerinde ne olur? Allah dostlarının yetkilerini kötüye kullandıkları görülmüş müdür? Büyücülük neden yaygın? Son olarak da Allah dostlarının büyü yapması doğru mudur?	2009.08.21	2852
3	Ben Tıp Fakültesi birinci sınıfta okuyan bir öğrenciyim. Burada bir yurtta kalıyorum ve yurt tahmin edebileceğiniz gibi … cemaatine ait. Benim orada kalmamın en büyük nedeni …’da güvenebileceğimiz başka kurumun olmamasıydı. Yurtlarında kalmam sebebiyle onları son derece yakından gözlemleme şansım oldu. Önceden de bilirdim ama hiç bu kadar içlerinde bulunmamıştım. Sohbetlerine, tesbihatlarına ve dualarına katıldım. Her seferinde kafamı kurcalayan, şüpheye düştüğüm şeyler gördüm. Bunları anlattığımda ve sorduğumda hiç bir zaman tatmin olacağım cevaplar alamadım. Sizin kitaplarınızı takip etmeye başladım. 3 kitabınızı, internette yazılarınızı okudum ve anlattıklarınız gerçekten çok mantıklı geldi. Geçen gün onların bir kampına katıldım ve kampta gerçekten artık onlara hiç güvenmediğimi fark ettim. Hatta sohbet yapmaya gelen bir bayanla biraz tartıştım ve elbette ki sohbetteki insanlar da üzerime geldi. Yine de kafamda şüpheler var ve her an onların yanındayım, kafamı çok karıştırıyorlar. Örneğin hocam bir kişi rüyasında Peygamber Efendimizi görürse orada söylediği her şey doğru mudur? Peygamber Efendimizin geldiği rüyalar sahih midir? Ayrıca (bana çok saçma geliyor) Peygamber Efendimiz evleri ziyarete gelebilir mi? Peygamberimizden sonra her yüzyılda birilerinin geleceğini söyleyen sahih bir hadis var mıdır? Ayrıca biz aklımızla doğru ve yanlışlara ulaşamaz mıyız? Dinimizi doğru yaşamamız için aklımız ve Kur'an-ı Kerim yeterli değil midir? Daha kafamda bir sürü soru var ve kime güvenip güvenmeyeceğime karar veremiyorum. Onlar da sonuçta hayırlı işler yapıyorlarmış gibi görünüyorlar ve bu benim kafamı çok karıştırıyor. Lütfen hocam bana yardımcı olun. Aslında bunların birçoğunu cevaplamışsınız ama bir kere daha bana anlatır mısınız? Gerçekten doğru yolda doğru insanlarla olmak istiyorum.	2009.08.21	4477
4	Said Nursi’nin Sözleri İlham Olamaz mı? Sayın Bayındır; size önceki tarihlerde de bir kısım mesajlar göndererek bazı konuları paylaşmıştım. Risale-i Nur Külliyatı'nda geçen bazı ifadeleri sakıncalı bulduğunuzu, özellikle "...nurların doğrudan doğruya Kur'an ı Kerim'in feyzinden tereşşuh ettiği..." ifadelerini eleştirdiğinizi ve bu meyandaki ifadelerin itikada aykırı olduğu ve diğer eleştirilerinizi ifade ediyorsunuz. Kur'ân-ı Kerim’de de açıkça ifade edilen ve ayetlerde ifadesini bulan İLHAM kavramını ve insanların bir kısım ilhamlara mazhar olabileceğini kabul ediyor musunuz? Bu meyanda; Said Nursi'nin beyanatını ilham olarak değerlendirmek kabul-ü mümkün değil midir?	2009.08.21	4267
5	Bazı topluluklarda ve cemaatlerde göze çarpan bir takım inanışlar ve anlayışlar var. Mesela, benim şeyhim Peygamber Efendimizden tayin edilmiştir, deniliyor... Şeyhin veya liderin resmine rabıta kurma gibi uygulamalar görülüyor... Şeyh efendi tartışılmaz, şeyh efendi hata yapmaz, diyenler bulunuyor... “Sadece Allah’tan dilekte bulunmak ve yardım istemek” gerekirken yatırlarda ve türbelerde medfun kişilerden dilek dilemekten tutun da, şeyhlerden kurtuluş ve yardım istemeye kadar davranışlar müşahede ediliyor. Örnekleri daha da çoğaltabiliriz... Böylesi anlayışları ve inanışları genel olarak nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce bu görüşler neden ileri geliyor ve nereden kaynaklanıyor?	2009.08.21	3469
6	İslam’ı, üniforma anlayışına, şekilciliğe ve kalıpçılığa büründüren zihniyetlerin gittikçe yaygınlaştığı görülüyor. Bu konuda görüşleriniz nedir? İnsanları bu zihniyetlere iten sebepler neler olabilir?	2009.08.21	890
7	İslam’la bağdaşmadığı halde İslam’danmış gibi ileri sürülen inanışlara ve anlayışlara karşı kendimizi ve başkalarını nasıl koruyabiliriz? Ne yapmalıyız? Bu konuda kime, ne görev düşüyor?	2009.08.21	515
8	Bilindiği üzere zikirli ilahi denen ve garip seslerle bezeli bir müzik formu var. Biz böyle bir zikirden haberdar değiliz. Bu kardeşlerimize doğruyu aktarma bağlamında bize neler önerebilirsiniz?	2009.08.21	3172
9	Bizim cemaatimizdeki rabıta olayı kısaca şöyle: Allah'ın nuruna, feyzine bizim gibi insanların ulaşabilmesi imkânsız olduğu için bu nuru şeyhimizi düşünerek ondan alıyoruz. Buna Musa aleyhisselamın Allah'ın cemalini görmek istediği halde görememesi, Allah'ın nurunun onu bayıltması örneği verilmekte. Bize deniyor ki: Bir insan gidip de elektrik trafosuna evinden hat çekerse bu elektrik onu çarpar, voltaj fazla gelir. O yüzden araya sigorta lazım diyorlar. Bu sigorta da veli olan şahıslardır. Buna göre sigorta silsile-i saadetten olan şeyhimiz oluyor. Yanlış mı yapıyoruz?	2009.08.21	4974
10	Tarikatlardaki tövbe almak kavramı caiz midir?	2009.08.21	7002
11	Tarikat çevrelerinde "O abid ve zahid kulumu sevdiğim zaman onun gören gözü, işiten kulağı, söyleyen dili, tutan eli, yürü­yen ayağı olurum; benimle görür, be­nimle işitir, benimle söyler, benimle tutar, be­nimle yürür" hadis-i kutsisi anlatılarak şeyhlerin her yaptığı şeyin Allah'ın onayından geçtiği söyleniyor. Hadis, Buhari'de geçiyor. Bunu nasıl anlamamız gerekiyor?	2009.08.21	1795
12	Üçler, yediler, kırklar diye halk arasında sıkça duyduğumuz şeylerin manası nedir?	2009.08.21	8889
13	Özellikle tarikat çevresinde çokça konuşulan, velinin kerameti olarak lanse ettirilmeye çalışılan tayy-i mekân konusunu sormak istiyorum. Şeyh efendi hem hacda hem de memleketindeki bir kişinin cenazesinde bulunabiliyor! Bulunduğum yerde yemin ederek bunu anlatıyorlar ve görenleri şahit gösteriyorlar. Bir başka konu da bu şeyhlerin insanların içinden geçenleri bilmesi… Arkadaşım, “şeyh benim içimden geçeni bildi” diye iddia ediyor. Ben bunun şeytanın bir oyunu olduğunu anlatsam da inandıramadım. Gerçekten şeytan bunları yapabilir mi? Onların kılığına girip saptırabilir mi?	2010.02.23	3128
14	Tasavvufta zamanın yok olması, çok hızlı yardıma yetişme gibi şeyhlere verilen olağanüstü özelliklere Saba melikesinin tahtını göz açıp kapayıncaya kadar ta Yemen’den Kudüs’e getiren mübarek kul örnek getiriliyor? Bu, olağanüstü bir olay yani bir keramet değil midir? Açıklar mısınız?	2010.02.27	2298
15	“İşlerinizde ne yapacağınızı şaşırdığınızda kabirlerdeki ölülerden yardım isteyiniz” şeklinde bir hadis var mıdır? Bu hadis hem ölülerden yardım istemenin hem de rabıtanın meşru olduğuna delil getirilmektedir.	2010.03.10	2769
16	Hocam feyiz ne demektir? Şu sıralar çok duyuyoruz. Bir de şeyhler feyiz dağıtıyormuş. Bu nasıl olur?	2010.03.12	2385
17	Hocam vahiy ile ilham arasındaki fark nedir? Bir ayette Allah Teâlâ Meryem validemize vahyettiğini söylüyor. O zaman vahyedilen kim olursa olsun peygamber mi kabul edilir? Durumun mahiyeti nedir?	2010.05.14	1462
18	Nefis terbiyesi konusunda duyduğumuz, bazı kitaplarda okuduğumuz din büyüklerinin, şahsiyetlerinin, nefislerini arındırmak, mertebelere yükselmek için helallerden az istifade ettiği, minimum faydalandığı şeklinde uygulamalar yaptıklarını okuyoruz. Bunu nasıl anlamalıyız? Bir de yine nefis arındırması için sabaha kadar uyumamak, vücuda zor gelen şeyleri yapmak gibi uygulamalar ne derece doğrudur?	2010.06.17	1520
19	Ben yaklaşık 1 ay öncesine kadar tarikat ehli bir insandım. Ama son zamanlarda internette izlediğim bazı şeyler ve Abdülaziz Bayındır Hocamın sohbet ve kitaplarını okuduktan sonra tuttuğum yolun yanlış olduğu kanaatine vardım ve tarikattan çıktım. Ayet ve hadislere bakınca ve sahabe hayatını inceleyince tuttuğum yolun yanlışlığı iyice arttı. Fakat yine de bazı soru işaretleri var kafamda; bunları cevaplayabilirseniz çık mutlu olurum. Tarikatın içinde olan insanların ahlaki problemleri yok. Allah’ın rızasını arayan insanlar onlar ve hizmet için koşturuyorlar. Bu insanların içinde ilahiyat profesörleri, imam hatip hocaları var. Bu insanlar benim şu an bildiklerimden fazlasını biliyorlar; bunlar neden çıkmıyorlar? Bir diğer sorum ise şeyhler ima yollu “biz sizden uyurken bile haberdarız” mesajı veriyor. (Şeyh Efendilerle Görüşme kitabınızda siz de ele aldınız. Çok merak ediyorum, keşke sorsaydınız M. Ustaosmanoğlu “Allah dilerse gösteremez mi” deyince “siz haberdar mısınız, görüyor musunuz” diye) Ayrıca ölüm anında sofisinin imanla göçmesine vesile olacağı gibi. Bu örnekler o kadar çoğaltılabilir ki… Esas sorum ise ayet ve hadislere göre bu özellikler onlarda olamaz, bunu anladık. Peki, bu insanlar kendilerinin öyle olmadığını bile bile insanlara yalan mı söylüyorlar? Bu kadar ahlaken iyi görünen insanlar nasıl yalan söyleyebilir ve bu işin içinde olan insanlar hep mi müşrik? Eğer müşrikseler bunun farkında bile değiller… Mahşer günü halleri ne olur? Büyük bir merakla cevabınızı bekliyorum.	2011.02.08	2113
20	Keramet hak mıdır, değil midir? Sizin buna inancınız var mı?	2011.02.15	1987
21	Tarikatlarda sıkça bahsedilen cezbe halini açıklar mısınız?	2011.03.21	2401
22	Hocam 15 Nisan 2011 tarihli görüntülü cevabınızda Bayezid-i Bestami’nin hacca giderken yolda bir şeyhe rastladığını, o şeyhin Bayezid’e “ne işin var Kâbe’de? Gel benim etrafımda yedi kere dön, daha iyi. Allah Kâbe’yi kurduğundan beri oraya bir kez bile gitmedi ama benim vücudumdan bir an bile olsa ayrılmadı” dediğini söylediniz. Nerede geçiyor bu anlattığınız şey? Kaynağını belirtir misiniz?	2011.04.16	2714
23	“Gözünden rahatsız olan bir sahabi Hz. Peygamber’e gelerek “Ey Allah’ın Resulü! Bana afiyet ve sıhhat vermesi için Allah’a dua et.” dedi. Efendimiz de “İstersen dua edeyim ya da istersen sabret, bu senin için daha hayırlıdır.” Diye cevap verdi. Adam “Dua et.” dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber ona abdest almasını ve şöyle dua etmesini söyledi: “Allah’ım! Rahmet peygamberi olan peygamberin Muhammed’in hürmetine sana teveccüh ediyor ve senden istiyorum. Seninle bu ihtiyacımın giderilmesi konusunda Rabbime teveccüh ettim. Allah’ım, o Rahmet Peygamberi’ni benim iyileşmem için vesile eyle.” Adam denileni yaptı ve bir süre sonra gözleri iyileşti.” Bu hadis sahih midir? Vesilenin caiz olduğuna delalet eder mi?	2011.12.28	1257
24	Hocam ben sizin sıkı bir takipçinizim. Bir sorum olacak, özellikle merak ettiğim: Tarikatlarla ilgili olarak “Tüm tarikatlılar müşriktir.” şeklinde bir beyanınız olmuş mudur? Ayrıca tarikat çevresinden şöyle bir itiraz geliyor: “Bu insanların hiç mi iyi tarafı yok? Güzel tarafı söylenip sonra hatası söylense kalbimiz biraz daha ısınacak.” Fakat kökten “hepsi müşrik” deyince olaya önyargı ile bakıyorlar ve bir araya geldiğimizde hep kavga ile ayrılıyoruz. Bu konuda bir açıklama yapar mısınız?	2012.01.26	2418