El kesme cezasını farklı bir şekilde anlamak mümkün mü?
Süleymaniye Vakfı > Cezalar > Yazılı Fetvalar Tarih: 25 Ekim 2013  
Soru: Mâide suresinin 38. ayeti, hırsızların ellerinin kesilmesi gerektiğini söylüyor. Yusuf suresinin 31. ayetinde de aynı kelime ile Yusuf'u gören kadınların ellerini kestikleri ifade ediliyor. Bu kadınların ellerini keserek kopartmadıkları aşikârdır. Kullanılan fiilin aynı olması ve dahası bu ayetlerin sure ve ayet numaraları toplamının da aynı olmasından [Maide 5:38 (5 + 38) = Yusuf 12:31 (12 + 31) = 43] kaynaklanan ayetler arası bağlantıdan yola çıkarak hırsıza verilecek cezanın “el üzerinde bir işaret bırakacak şekilde bir kesme” anlamına geldiği sonucuna ulaşabilir miyiz?
Cevap: 

Kur’an’ı Kur’an’la anlama metodu, Kur’an’ın ortaya koyduğu bir yöntem olmakla birlikte sure ve ayetlerin sayıları üzerinden yapılan bu tür bir değerlendirmenin yerinde olduğunu söyleyemeyiz. Zira metin olarak aynı olmakla birlikte, surelerin başında yer alan besmelelerin her birinin ayet olup olmadığı, ayrıca ayetler arasındaki durak yerleri ile ilgili farklı değerlendirmelerden kaynaklanan ayet sayıları ve benzer şekilde Tevbe suresinin Enfâl suresine dâhil olup müstakil bir sure olup olmadığı konusunda farklı görüşler vardır. (Bkz: Zerkeşî, el-Burhân, Thk. Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim, Dârü’t-Türâs, Kahire, c: 1, s: 249; Suyûtî, el-İtkân, Matbaat-ü Hicâzî, Kahire, c: 1, s: 68 vd.)

Dolayısıyla Mâide 38: 5 + 38 = 43 Yusuf 31: 12 + 31 = 43 şeklinde sure ve ayet sayıları üzerinden yapılan yukarıdaki çıkarımın doğruluğu konusunda kesin bir yargıya varmak mümkün değildir.

Ayrıca Yusuf suresi 31. ayette yer alan (وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ) “ellerini kestiler” şeklinde ifade, aynı surenin 50. ayetinde de geçmektedir. Sayılar üzerinden ulaşılan Mâide 38: 5 + 38 = 43 Yusuf 31: 12 + 31 = 43 şeklindeki sonucun doğru olduğu kabul edilse bile, bu durum, Mâide 38. ayetteki (فَاقْطَعُوا اَيْدِيَهُمَا) “ellerini kesin” ifadesini Yusuf 31 ve 50. ayetlerde yer alan “ellerini yaraladılar, kanattılar” şeklindeki anlamıyla kabulünü zorunlu kılmaz. Zira aynı kelime ‘elin çizilmesi, yaralanması’ anlamında kullanılabileceği gibi, ‘elin tamamen kesip koparılması’ anlamında da kullanılmaktadır. Nitekim söz konusu kelime Türkçede de örneğin, “bıçakla oynarken elini kesti” ifadesi ile “kangren olduğu için doktorlar hastanın elini kesti” şeklinde her iki anlamda da kullanılmaktadır.

Sonuç olarak Kuran’da tikel olarak yer alan “nitelikli hırsızlık” suçu karşılığında öngörülen “el kesme” cezasını, suç-ceza genel ilkeleri ve Kur’an-sünnet bütünlüğünden bağımsız olarak değerlendirmek mümkün değildir. Konuya bu zaviyeden bakıldığında (فَاقْطَعُوا اَيْدِيَهُمَا) “ellerini kesin” ifadesindeki elin kesilmesinin “kesip koparmak” anlamında olduğu anlaşılmaktadır.

Batı aydınlanması süreci ile birlikte gündeme gelen suçlu hakları bağlamında modernitenin Müslüman düşünürler üzerindeki etkisi ile gelişen ve Kur’an’da yer alan cezaların varlığı üzerindeki tartışmaların, özellikle söz konusu yaptırımın yerine farklı cezaların ikame edilip edilemeyeceği etrafında şekillenmesi ve alternatif ceza arayışları dikkat çekicidir. Bu bağlamda tarihsel bir bakış açısıyla, İslam’ın kendisinden önce var olan “el kesme” cezasını devralıp devam ettirdiği veya ‘el çektirmek/engellemek’ anlamında mecaz olduğu ya da simgesel bir ‘çizme, ilan ve teşhir’ anlamına geldiği şeklindeki yaklaşımlara katılmadığımızı ifade etmek isteriz.

Konuyla ilgili bağlantılı cevaplarımızı da aşağıdaki linklerden okumanızı/dinlemenizi tavsiye ederiz:

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/hirsizlik-yapanlarin-ellerinin-kesilmesi-cezasi-mecazi-midir.html

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/peygamberimiz-doneminde-hirsizlarin-elleri-kesiliyor-muydu.html

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/bizden-onceki-ummetlerde-de-hirsizlarin-elleri-kesiliyor-muydu.html

Hazırlayan: Suat ERDOĞAN

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Kur'an ve sahih sünnete göre tecavüz eden kimseye nasıl bir ceza uygulanır? Yani zorla birisinin ırzına veya namusuna geçen kimseye İslam hukukunda hangi ceza uygulanır? 2015.03.06 88598
2 İçki içmenin Kur'an ve Sünnette sabit bir cezası var mı? Bazı kaynaklarda içki içme cezası olarak Peygamber Efendimizin ve Hz. Ömer'in 40 sopa veya 40 kırbaç cezasını uyguladığını okudum. Bunlar doğru mudur? 2009.08.19 20971
3 Kur'an'daki hadd cezalarını‎n tarihselliği savunulabilir mi? 2009.08.19 9418
4 Dinimize göre, dinden dönenler yani mürted olanlar öldürülmeli midir? 2009.08.17 20404
5 Bir kitabınızda okuduğum kadarı ile “dinden dönenin boynunun vurulması hususunda mezhepler ittifak etmişlerdir ve bu şaşırtıcıdır” diyorsunuz. Ama bununla ilgili olarak kütüb-ü sitte’de araştırdığıma göre en azından aşağıdaki duruma göre dinden dönenin boynunun vurulabileceğini ve mezheplerin bu konuda isabetli davrandığını görmekteyim. Zira hadisler bir nevi Kur’an ayetlerinin açıklaması gibidir. O halde mezheplerin bu hadislere dayanarak doğru hüküm verdiklerini söyleyebiliriz. Bu konuda bir fikriniz var mı, bir açıklama yapabilir misiniz? İlgili hadislerden biri şöyledir: Zeyd İbn Eslem (ra) anlatıyor: "Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: "Dinini değiştirenin boynunu vurun." İmam Mâlik, bu hadisi Muvatta'da Akdiye 15, (2, 736) kaydeder ve hadis hakkında şu açıklamayı sunar: "Bu hadisin mânası şudur: "Her kim İslâm'dan çıkarak zındıklık ve benzeri bir dine girecek olursa, kendisine galebe çalındığı takdirde öldürülür. Öyle birine tevbe teklif edilmez. Zîra gerçekten tevbe edip etmediği bilinemez. Çünkü bunlar (galebeden önce) küfürlerini gizleyip, Müslüman olduklarını ilan ediyorlardı. Ben, böylelerinin küfrü, delille sübut bulduğu takdirde tevbe etmeye çağırılmalarını uygun bulmam, (tevbe etse de kabul edilmemeli)." 2009.08.17 6857
6 İşlenen suçlarla ilgili İslam’ın getirmiş olduğu had cezalarını Türkiye gibi İslami esasların hâkim olmadığı ülkelerde işleyen bir kimse, cezasını çekmek istiyorsa ne yapmalı? Hırsızlık, zina, zina iftirası gibi suçları işleyip de cezasını bu dünyada çekmek isteyenler ne yapabilir? 2011.01.18 27600
7 İnternetten illegal yollarla film, müzik, kitap ve benzeri dokümanlar indirmek, yapımcıların haklarını ihlal ettiğinden dolayı “bilişim suçu” sayılıyor. Bunun hırsızlıkla denk olduğunu söyleniyor. Mantıken de baktığımızda işlenen eylem, bir çeşit hırsızlık. Peki, İslam’a göre bu suçu işlemenin hükmü, hırsızlıkla aynı mıdır? Ben de çeşitli zamanlarda bu yöntemlerle film, müzik filan indirmiştim. Bu durumda hırsızlık yapmış oluyorum! Dinen elimin kesilmesi mi gerekiyor? Genellersek eğer, bu suçların karşılığı Kur’an’da belirtilen hırsızlığın cezası mıdır? 2013.02.26 7834
8 Nefsi müdafaa durumunda birini öldürmenin hükmü nedir? 2013.09.19 7984
9 Nisâ suresinin 92. ayetinde yanlışlıkla adam öldüren kimselerin bir köle azat etmesi gerektiği bildirilmiş. Köle azat etme seçeneği günümüzde nasıl uygulanabilir? 2013.10.02 6299
10 Doğru Bildiğimiz Yanlışlar kitabınızın 294. sayfasında “Kur’an-ı Kerim’de 100 değnekten başka ceza yoktur” deniyor. Hâlbuki Kur’an-ı Kerim’de el kesme cezası da var. Bunu nasıl anlamak lazım? 2010.06.10 20608
11 Mâide suresinin 38. ayeti, hırsızların ellerinin kesilmesi gerektiğini söylüyor. Yusuf suresinin 31. ayetinde de aynı kelime ile Yusuf'u gören kadınların ellerini kestikleri ifade ediliyor. Bu kadınların ellerini keserek kopartmadıkları aşikârdır. Kullanılan fiilin aynı olması ve dahası bu ayetlerin sure ve ayet numaraları toplamının da aynı olmasından [Maide 5:38 (5 + 38) = Yusuf 12:31 (12 + 31) = 43] kaynaklanan ayetler arası bağlantıdan yola çıkarak hırsıza verilecek cezanın “el üzerinde bir işaret bırakacak şekilde bir kesme” anlamına geldiği sonucuna ulaşabilir miyiz? 2013.10.25 8818
12 İslam Hukukuna göre borcunu ödeyememenin cezası hapis midir? 2010.05.11 7846
13 Nefsi müdafaa sonucu adam öldüren bir kimse, maktulün yakınlarına kan parası (diyet) ödemeli mi? 2014.02.26 7084
14 Subliminal mesaj veyahut başka yollar ile yapılan zihin kontrolü karşısında mağdur olan şahsın uyguladığı fiilin hükmü nedir? 2016.07.13 2056
15 Kamuoyunda son günlerde çocukları hunharca katleden canilerin cezasının ne olması gerektiği tartışılıyor. Bir grup, katillerin öldürülmesi gerektiğini yani idam cezasını savunurken diğer bir grup katili öldürmenin de canilik olduğunu, onları ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm etmek gerektiğini savunuyor. Peki, Kur’an’da bu meselenin çözümü nedir? Kasten adam öldürenleri öldürmek mi gerekiyor? 2011.03.30 5397
16 Hataen adam öldüren kişi diyeti nasıl ve ne kadar ödemeli? 2010.04.02 9515
17 Diğer Müslümanları aşağılayan ya da kötü sözler söyleyen bir Müslümanın cezası nedir? 2011.09.16 4061
18 Peygamberimiz, hiç hırsızlık yapanların ellerini kesmiş veya kesilmesini emretmiş midir? 2011.12.12 15763
19 Allah, anne-babanın hataları yüzünden evlatlara ceza verir mi? Ebeveyninin hatalarını engellemek mümkün değil ise evlat ne yapmalı? 2011.12.14 7769
20 Recm konusunda bazı ayetlerdeki “el-azab” kelimesini “100 değnek cezası” olarak yorumlamışsınız. Acaba “el-azab” kelimesinden kastedilen, ahiret azabı olamaz mı? “Peygamber eşleri zina yaptığı zaman azabı iki katına çıkar.” ayetini “200 değnek” olarak yorumluyorsunuz. Peki, ayetten “Peygamber eşleri ahirette iki kat azab görür.” anlamı çıkmaz mı? Kelimenin anlamından nasıl bu kadar emin olabiliyorsunuz? 2012.01.03 13364
21 Nur suresi 2. ayetinde “zina eden erkek ve kadınlara 100 değnek vurulması” emrediliyor. Bu imgesel yani sembolik bir anlatım mıdır? Zina eden insanların cezasının Allah tarafından ahirette verilmesi daha doğru olmaz mıydı? 2012.11.27 30602
22 Mâide suresi 38. ayette hırsızlık için belirlenen el kesme cezasının Kur’an’dan önce indirilmiş ilahi kitaplarda bulunmadığı söyleniyor. Bu ayette hırsızlık için öngörülen ceza eğer geçmiş ümmetlerde olandan farklı ise bu takdirde Kur’an önceki kitapları “misli” ile değil “hayırlısı” ile nesh etmiştir diyebiliriz. Ancak önceki ümmetlerde buna dair bir ceza bulunmuyorsa bunu söylememiz bir çelişki oluşturmaz mı? 2013.01.04 8300
23 Dinimizde nitelikli hırsızlığın ve adam öldürmenin cezası bellidir. Peki, bir kişi diğer bir kişiyi hırsızlığa teşvik etse bunun cezası ne olur? Teşvik eden kişi de el kesme cezası alır mı? 2013.02.01 4999