Süleymaniye Vakfı > Alışveriş > Yazılı Fetvalar Tarih: 05 Ağustos 2009  

Soru: Bir kimse birinden borç para alsa, öderken bir miktar fazla ödese bunun dinî hükmü nedir?

Cevap: 

Borç alırken bir fazlalık şart koşulmadığı takdirde bunun dinen bir mahzuru yoktur. Hatta Şafiî mezhebine göre böyle bir davranış sünnettir.

Kategorideki Diğer Fetvalar:

Sıra	Fetvaya ait soru	Tarih	Okunma
1	Birinden 2009 model araba almak istiyorum. Bana verdiği bu arabaya karşılık seneye ona 2011 model aynı marka arabadan alırsam bu alışveriş faize girer mi?	2009.10.05	2653
2	Forex sistemi ile uluslararası piyasalarda döviz alım satımı yapmanın dini hükmünü öğrenmek istiyorum. Forex; Euro, Dolar, İngiliz Sterlini ve Japon Yeni gibi paraların alınıp satıldığı piyasadır. Piyasanın temel özelliği, işlemlerin nakit para kullanılmadan yapılmasıdır. Bunun için önce Forex şirketinde hesap açılır ve doğabilecek zararı karşılamak üzere teminat yatırılır. Şirket, teminatın 100 katına hatta 400 katına kadar alım satım yaptırabilir. Mesela teminat bin dolar ise dört yüz bin dolara kadar alım satım imkânı verebilir. Döviz alımıyla satımı arasındaki fark (spread), kârı veya zararı oluşturur. Böyle bir ticaret helal midir?	2009.09.28	8114
3	Adına network marketing dedikleri ve internette yayın yapan bir sistem insanlar arasında yaygınlaşıyor. Bu sistem direkt ürün satışı gerektirmiyor. Siz sisteme bağlı üyelerden bir ürün (UV) satın alarak (600$ ile 1500$ arası) site üzerinde bir sayfa yani bir ofis sahibi oluyorsunuz. Aldığınız ürün fiyatına göre 1 uv, 2 uv, 3 uv sahibi oluyorsunuz. Alabileceğiniz ürünler arasında tatil paketleri, haberleşme teknolojileri, kolye, kol saati, çeşitli sağlık ürünleri ve altın paralar var. Siz iki üye bularak sağlı ve sollu olarak soyağacınızı oluşturuyorsunuz. Eğer sağlı ve sollu olarak 3 uv dengesini toplayabilirseniz 250$ kazanıyorsunuz. Bu sistem altınızdakiler iyi çalıştığı sürece size çok daha fazla kazandırabiliyor. Sistem böyle süslü gözükse de işleyiş olarak Titan Zincirine çok benziyor. Tek farkla ki ortada işe yaramaz, piyasası ve değeri belli olmayan ürünlerin yer alması. Siz bu çukura ne kadar kişiyi daha çekebilirseniz o kadar para kazanıyorsunuz. Bu işi yapan internet sitesindeki ürünlerin sadece iki tanesinin fiyatına internette ulaşabildim, birisi 50$ iken diğeri 20$ civarı. Bu site Pakistan, İran, Azerbaycan gibi ülkelerde bildiğim kadarıyla yasaklanmış durumda ve şirket hakkında şikâyetlerin önü arkası kesilmiyor. Hal böyleyken bu tarz bir sistemde yer almanın ve başkalarının bu sisteme girmeleri için aracı olmanın İslami açıdan durumunu değerlendirebilir misiniz?	2009.10.19	8731
4	Bir arkadaşım vadeli olarak mal satıyor. Karşılığında da 2 aylık, 3 aylık çekler alıyor. Daha sonra da bu çekleri aylık yüzde 6 eksiği ile nakite çeviriyor. Bu işlem caiz midir?	2009.08.05	3604
5	Kedi ve köpek satışı yapmak caiz midir?	2009.08.05	4930
6	İslam dini icra yoluyla el konulan malların satışı hakkında ne diyor? Bununla ilgili içtihatlar var mıdır?	2009.08.05	21371
7	Bir malın satışı hususunda antlaşma yapıldıktan sonra alışveriş gerçekleşmeden müşteri bir sebeple malı almaktan vazgeçerse, antlaşmadan vazgeçtiği için bir ceza ödemesi gerekir mi?	2009.10.19	700
8	İnternetten şu şekilde para kazanmak haram mı: Tıklama yaparak biriken puanlar paraya dönüşüyor. Mesela bir e-mail geliyor okuyoruz, anket geliyor ankete katılıyoruz, link veriyor orayı tıklıyor puan topluyoruz, sonra paraya dönüştürüyoruz onu. Site, reklam payından bize ödeme yapıyor. Anlaşmalı olduğu firmaların sitelerine tıklayınca reklam kazanmış oluyor ve o reklam ücretinin bir kısmını bize veriyor. Bu şekilde para kazanmak caiz midir?	2009.08.05	2548
9	Bazıları derler ki, elinizdeki malı yeni fiyattan satamazsınız, eski fiyatından satmanız gerekir. Bunun bir dayanağı var mıdır?	2009.08.05	783
10	Bazıları diyorlar ki, İslam Hukuku alış-verişte belli bir kâr haddi tespit etmiştir. Bu, normal ticaret mallarında % 5, hayvan satışlarında % 10 ve taşınmaz malların satışında da % 20 dir. Bundan fazla bir kârla alış veriş yapılırsa fahiş kazanç sağlanmış olur ve elde edilen kâr haram olur. Bu konuda ne dersiniz?	2009.08.05	3123
11	Satın aldığımız bir malın fiyatı artarsa biz de fiyatı artırabilir miyiz? Meselâ 100 liradan aldığımız bir malı 110 liraya satarken bu malın alış fiyatı 140 liraya çıkarsa kalanını yeni oluşan fiyata göre satabilir miyiz?	2009.08.05	862
12	Mecelle’nin bir kâr haddi tesbit ettiğinden bahsediliyor. Bu hususta bilgi verir misiniz?	2009.08.05	453
13	İmâm Ebû Hanife’nin kâr haddini yüzde yüzle sınırlandırdığı iddia ediliyor. Deniliyor ki, “Ebû Hanife’ye göre bir kimsenin aynı mal üzerinden bir defada veya birden fazla satışlarda toplam yüzde yüzü aşan bir kâr sağlaması caiz değildir. Önceki kârın son satışta ana paradan düşülmesi gerekir.” Bu hususta ne dersiniz?	2009.08.05	1733
14	Veresiye satışlarda bazen yüzde yüzü aşan kârlar oluşmaktadır. Meselâ 80 liraya alınan bir mal, peşin 100 liraya satılırsa bir yıl vadeli 200 liraya satılabilir. Alım-satımda bir kâr haddi var mıdır?	2009.08.05	2979
15	Vade farkı koyarak bir malı peşin fiyatından fazla bir fiyata almak veya satmak caiz midir?	2009.08.05	4027
16	Bir malın peşin ve veresiye fiyatları birbirinden faklı olabilir mi? Mesela peşin 500 liraya sattığımız bir malı veresiye 700 liraya satabilir miyiz? Bu aradaki fark faiz olur mu?	2009.08.05	1160
17	Bir kimse birinden borç para alsa, öderken bir miktar fazla ödese bunun dinî hükmü nedir?	2009.08.05	1014
18	Network marketing ile ilgili bu sitede yayınlanan bir soruyu üzülerek okudum. Soru yönlendirici idi çünkü. Soruyu şöyle soralım: İşe yarayan, insanların satın almak istedikleri, içeriği helal besinlerden oluşan bir ürünün ağ pazarlama ile satılması caiz midir? Firmaların ürünlerini marketlerle değil de bireylerle insanlara tanıtmasının ne sakıncası vardır? Ürünleri ihtiyacını karşılamak için kullanan ve memnuniyetini diğer yakınlarıyla v.s. paylaşarak onlara da tanıtan ve yaptığı bu tanıtımdan dolayı satıştan kazanç sağlayan insan İslam’ın hangi kaidesini çiğnemiş olur? Ticaret de zaten bir malın üzerine komisyon koyarak satmak değil midir?	2009.12.22	5899
19	Peygamber efendimizin vefat etmeden önce zırhını rehin bırakarak bir Yahudiden yiyecek aldığı doğru mudur? Doğruysa nasıl anlamalıyız?	2009.12.19	1940
20	İnternette bazı siteler açık artırma yoluyla ürünler satıyor. Mesela bunlardan bir tanesinde her yeni teklifte ürünün değeri kuruş kuruş artıyor. Yalnız teklif verebilme hakkı için de teklif satın alınıyor siteden. Bazen değerine yakın bazen epey altında ürünler satıldığını biliyoruz. Benim sorum bu şekilde alışveriş caiz midir?	2009.12.09	1026
21	Cami önlerinde ticaret yapmak uygun mudur? Bu konu hakkında bir hadis ve ayet var mıdır?	2010.04.30	725
22	Alanya’da çok yaygın bir tüccar geleneği var. Portakal, mandalina, yenidünya (muşmula) kiraz v.s. gibi meyveler çiçek açmadan çok çok önce pazarlık usulü satılıyor. Bunun için gerek bahçe sahibi, gerekse tüccar aşırı kâr da edebiliyor zarar da. Henüz meyvesi oluşmayan bahçelerin bu şekilde satışı karşılıklı rıza olsa bile dinen caiz midir?	2010.08.06	867
23	Katılım bankalarından kredi alırken leasing olarak almanın İslami bir alışveriş olacağını söylüyorsunuz. Fakat leasing kanuni olarak gerçek kişilerle yapılabilen bir alışveriş türü değil. Başka bir öneriniz var mı?	2010.10.25	2469
24	Hocam, kaçak bir mal mesela kaçak bir telefon almak günah mı?	2010.12.11	2030
25	Emin Evim veya Emin Otomotiv’den ev veya araç almakta bir sakınca var mıdır? Bu sistem faizli midir?	2010.12.22	9379
26	İçki satan bir büfeden normal alış veriş yapmanın hükmü nedir? Ayrıca bir kişi içme niyetiyle değil de alıp dökme niyetiyle (yani diğer insanlar içmesin diye) oradan içki alsa, bu insan hayır mı yapmış olur, şer mi yapmış olur?	2011.01.05	3823
27	İnşaat başlamadan daireleri satmak, satın almak caiz midir? Henüz daha temelini bile görmediğimiz bir binadan daire alıyoruz. Ortada olmayan bir şeyi almak caiz oluyor mu?	2011.02.11	1522
28	İcra dairelerinde vatandaşın borcundan dolayı haczedilen ev, araba gibi mallarının ihale usulüyle satışı yapılıyor. Bu ihalelere girip malları ihale yoluyla almanın dinen hükmü nedir? Normal fiyatından düşük oluyor, bilirsiniz. Bu, fırsatçılığa mı girer?	2011.04.13	3219
29	TOKİ ödemelerinde borç bakiyesi ve aylık taksitler her yılın Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez, bir önceki 6 aylık dönemdeki memur maaş artış oranı, ÜFE ve TÜFE oranlarından en düşük olana göre artırılmaktadır. Buna göre TOKİ’nin alt gelir grubuna yönelik olan bu projesinden ev almak caiz midir?	2011.07.11	1825
30	Şu an Türkiye'ye Lyoness adıyla yeni bir sistem gelmektedir. Sistem şu: Lyoness üyelerinin, Lyoness ile anlaşmalı iş yerlerinden indirimli alış-veriş yaptığı bir sistem. Lyoness’e üye olan kişilere Cashback diye adlandırılan bir kart verilmektedir. Kiler Kart ya da Money Kart gibi. Alış-verişini yapan kişi kasada bu kartı gösterdiği zaman indirim kazanmaktadır. Bu indirim ise direkt hesabına nakit olarak yansıtılmaktadır. Ben bu sisteme üye kazandırdığımda ise üyelerimin yaptığı alışverişlerden de nakit olarak pay almaktayım. Şöyle ki: Benim üye yaptığım kişi alış-veriş yaptığında %0.5 i, onun üye yaptığı kişi alış-veriş yaptığında ise yine %0.5 i benim hesabıma nakit olarak geçmektedir. Kendi yaptığım alış-verişin ise %1 i bana nakit olarak dönmektedir. İki alt üyeden sonraki alt üyelerin yaptığı alış-verişler ise belli bir sınıra geldiğinde Lyoness pozisyon hesabı sistemi ile hesaplandıktan sonra hesabıma nakit olarak geçmektedir. Bu sistemde alt üyelerin alış-verişinden üst üyeler, üst üyelerin alış-verişinden de alt üyeler kazanabilmektedirler. Pozisyon hesabı sistemi bunu sağlamaktadır. Tabii üstte yer alan üyeler her zaman daha çok kazanır. Bu sistemde kazanç; yapılan alış-verişlerden elde edilen indirimin, üyeler arasında nakit olarak pay edilmesine dayanır. 100 TL’lik alışverişte %15 indirim varsa bu 15 TL nin: 1-Lyoness 2-Üyeler 3-Çocuk ve Aile Yardımlaşma Fonu 4-Vergi olarak devlet arasında paylaşılmasıdır. Sistemde amaç; büyük bir tüketici topluluğu oluşturarak firmalardan indirim kazanmak ve alış-verişlerden üyelere para kazandırmaktır. Buna göre bu sistemden kazanılan para helal midir?	2011.07.13	5428
31	Ben yem işi ile uğraşıyorum. Müşterime satmış olduğum 10 çuval yem, 100 TL tutuyor ve bunu borç defterine yazıyorum. Aradan 1 sene geçtikten sonra müşterim bana olan borcunu 100 TL olarak mı ödeyecek, yoksa bir sene sonraki yem fiyatları üzerinden mi değerlendirecek?	2011.10.05	907
32	Cuma vakti okulda kantinden alış-veriş yapmam haram mı? Kantin satıcıları erkek; ama satış yapanlar zaten normalde namaz kılmıyorlar. “Herkesin görüşüne saygım var; ama ben kılmıyorum ve cuma vakti satış yapıyorum.” diyorlar. Bu olay bu gün okulda çok tartışıldı ve mekruh mu yoksa kesin bir şekilde haram mı öğrenmek istiyorum.	2011.12.16	1317
33	Ben pazarcılık yapıyorum. Çorap satıyorum. Bazı çoraplar ayağı sıkıyor, bazısı sıkmıyor. Müşteriye sattığım çorap olsun, diğer ürünler olsun özelliklerini satarken söylemeli miyim? Her müşteriye almış olduğu ürünün özelliğini söylemem mümkün değil. Bazen oluyor ki iş yoğunluğundan müşteriyle ilgilenemiyorum bile. Nerede kaldı ki özelliklerini sayayım!	2012.01.04	575
34	Faize bulaşmadan araba almak istiyorum. 10.000 TL param var. Alacağım araba 30.000 TL. Katılım bankalarından ne şekilde faydalanırsam faize bulaşmamış olurum? 20.000 TL için araç alım satım sözleşmesi yapabilir miyim? Bu durumda talep edilen kâr payı, banka faizinden fazla ise ne olur? Ayrıca araç katılım bankası adına tescil edilmeden satıcıdan benim adıma tescil edilebilir mi? Bu durumuyla bankalara benzemiyor mu? Kısaca faize bulaşmamak için nasıl bir yol izlemeliyim?	2012.01.12	1925
35	Biz esnafız. Açık hesap malzeme satışı yapıyoruz. Malzemeyi satarken birim fiyatları fişlere yazıyoruz; ama açık hesap olduğu için borcumuzu bazen 1 yıl tahsil edemediğimiz oluyor. Bu süre zarfında bazen malzemeye zam geliyor ve alış fiyatımız müşteriye yazmış olduğumuz fiyatı geçiyor. Bu durumda geriye dönük fişlerin fiyatını müşteriyle konuşarak değiştirmek caiz olur mu?	2012.02.10	299