Helal Gıda
Bankaların verdiği maaş promosyonları faiz değil mi?
Süleymaniye Vakfı > Faiz > Yazılı Fetvalar Tarih: 14 Haziran 2010  
Soru: Hocam memurların maaşları için bankaların vermiş olduğu promosyon parasına farklı bir bakış açısı getirerek “alınmasında sakınca yoktur” dediniz. Memurlara verilen promosyon parası kurumların banka ile yaptığı anlaşma sonucudur. Yani devlet kendi anlaşma yapmıyor, kurumlara bırakıyor. Banka benim maaşımı faize yatırıyor. Faiz gelirini promosyon adı altında yüzdelik olarak bana veriyor. Diğer hocalarımız da bu paranın kullanılmasının caiz olmadığını belirtiyorlar. Kaldı ki banka, sebepsiz yere sırf maaş alınsın diye kendi gelirinden bir kuruş dahi vermez. Çünkü verilen promosyon parası en düşük memur maaşı alanlara 600 lira civarındadır. İşçilerin ise 2 bin lira civarıdır. 1,5 milyon memur ve bir o kadar da işçi olduğunu varsayarsak bankaların kendi gelirlerini vermesi demek batmaları demektir. Yani memurun maaşını günlük repoya yatırma sonucu elde edilen faizi paylaşıyor ve promosyon veya hediye diye memura veriyor. Bu da sizin daha önceki faiz konusundaki fetvalarınızda belirttiğiniz hassasiyete ters düşüyor. Bir açıklama yapar mısınız?
Cevap: 

Hassasiyetleriniz için teşekkür ederiz. Fakat bir hükme varırken aradaki benzerliklere değil farklılıklara bakılır. Buradaki hareket noktamız, memur veya işçi ile banka arasında faiz anlaşması yapılıp yapılmadığıdır. Faiz, borçtan elde edilen gelirdir. Onlardan hiçbiri bankaya, yarın 101 lira almak üzere 100 lira yatırmış değildir. Bu sebeple alacakları promosyona faiz geliri denemez.

Daha geniş bilgi edinmek için lütfen aşağıdaki linklerde yer alan soru-cevapları da okuyunuz:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/bankalarin-maaslarimiz-karsiliginda-verdigi-promosyon-helal-midir.html

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/haram-nedir-cesitleri-nelerdir.html

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/memurlarin-aldiklari-maas-helal-olur-mu.html

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Öğrenim kredisi almak caiz midir? Faize girer mi? 2009.08.10 23990
2 Banka kredisi kullanarak ev alabilir miyim? Birkaç hocaya sordum, zaruret olduğu için kredi kullanarak ev alabilirsin dediler. Fakat içim rahat etmiyor. Bir de size sormayı uygun gördüm. Ne dersiniz? 2009.08.10 38307
3 Biz esnafız. Bu sene paraya sıkışıklığımız var ve kredi çekmek istiyoruz. Ben Allah'a dua ediyorum krediye muhtaç etmemesi için. Ne yapmam lazım hocam? Kredi çekmeden işimizi halledemiyoruz maalesef. 2009.08.10 17135
4 Benim babam, borçlarını kapatmak için bankadan kredi çekmemi istiyor. Ben de kredi çekmek istemiyorum, çünkü kendi imkânı var bu borcu kapatmak için. Mesela dairelerinden birini satabilir. Ama bunu yapmak istemiyor. Bana geri ödeyeceğini söylüyor hep. Ben “hayır, kredi çekmiyorum” deyince, babalık hakkımı sana helal etmiyorum dedi. Gerçekten babalık hakkı helal olmaz mı? Ne yapacağım şimdi? Bana yardımcı olabilir misiniz? 2009.08.10 13476
5 Sizin gibi internet ortamında halkın sorularını cevaplayan birkaç hoca efendi daha var. Biz, hem sizin sitenizi hem de onların sitelerini takip ediyoruz. Beş parmağın beşinin de bir olmaması gibi sizin de cevaplarınızda bazı farklılıklar var. Ben bunlardan sadece bir tanesini, daru’l-harp’ta faiz meselesini sormak istiyorum. Bazı hocalar daru’l-harpta faiz alınabileceğini ifade eden görüşlere dayanarak kendi internet sitelerinde, yurtdışında yaşayan Müslümanların banka kredisi ile ev almalarının caiz olduğunu söylediler. Hatta zaman zaman televizyonlarda ve gazetelerde de bunu ifade ettiler. Nedir bu farklılığın sebebi? Allah faizi kesin bir şekilde haram kılacak ama bu sadece dâru’l-İslam’ı kapsayacak, dâru’l-harp’ta haram olmayacak! Dâru’l-harp’ta faiz meselesini açıklayabilir misiniz değerli hocam? 2009.08.10 18968
6 Ben devlet memuruyum. Kurumumuz maaşlarımızın yatacağı bankayı seçmek için ilçemizdeki bankalara memurlara kaç TL promosyon vereceğini sorarak en çok parayı veren banka ile anlaştı. Banka bize maaşlarımızın kendi bankalarına yatması karşılığında belirli bir miktar para veriyor. Bazı arkadaşlar bu hediyenin haram olduğunu, çünkü bankanın faizden para kazanan bir kurum olduğunu iddia ediyorlar. Bankanın maaşlarımızın kendi bankalarına yatması karşılığında verdiği parayı almak caiz midir? 2009.08.10 48618
7 Ev almak istiyorum, ihtiyaçtan dolayı değil kendime ait olsun diye. Peşin alma imkanı olmadığından bir bankanın yapmış olduğu uygulamanın durumunu sormak istiyorum. Ben peşin alamadığım için banka evi alıyor ve bana vadeli satıyor. 40 milyar veriyor evi alıyor ben bankaya 24 ay 2 milyar veriyorum, toplam 48 milyara bana satmış oluyor, bunu yaparken de 860 milyon masraf alıyor... İçim rahat değil o yüzden danışmak istedim. 2009.08.10 24637
8 Hocam bir kitapta okuduğuma göre "banka hesaplarında istenmeden oluşan faiz fakirlere verilmelidir" yazıyordu. Bir takvim sayfasında ise "kişinin kendisine haram olduğu için yemediğini başkalarına yedirmesinin daha büyük günah olduğu” yazıyordu. Hesabımızda biriken faiz paralarını ifade edildiği gibi kullanmak caiz midir, değil midir, bu paraları ne yapmalıyız? Borç faiziyle bir ev alan kimse aynı bankaya borcunun vadesi bitene kadar para yatırsa, aldığı faizi vade sonunda bankaya kalan borçlarını ödemek için kullanabilir mi? Kullanırsa hem verdiği için hem aldığı için iki defa mı günah islemiş olur? 2009.08.10 15087
9 Bankada biriken faiz parası var. Araştırmamızdan şu çıktı: Faiz parasını, sevabını beklemeden bir hayır kurumuna bir okula veya zorda olan bir aileye verebilirmişiz. Yalnız verilen yerin faiz parası olduğunu bilmemesi gerekirmiş. Benim sorum; karşıdaki kişi paranın faizden olduğunu bilirse haram mı oluyor? Neden? Biz vereceğimiz kişiye faiz parası olduğunu söylemiştik, çok da ihtiyacı vardı. Fakat bir hoca faiz olduğunu ona bildirmeyin deyince, çaresiz kaldık. Bu konuda bizi bilgilendirir misiniz? 2009.08.10 12229
10 Ben üniversite öğrencisiyim ve bu aralar bankalar ve faiz olayları ile ilgili aklım çok karışık. Misal: yatırım amacıyla bankadan 24 saat alınıp satılabilen B tipi fon veya belirli saatlerde alınıp satılabilen devlet tahvili ve hazine bonosu (devletin iç borçlanması) şeklinde sunulan yatırım araçlarından faydalanmak haram mı değil mi? Bununla ilgili çok araştırdım ancak günümüz şartlarına uygun net bir sonuç bulamadım. Çünkü faizsiz kazanç getiren finans kurumlarından pek bir fark göremedim. Neden derseniz çünkü finans kurumları da kredi adı altında ve belli oranlarda fark koyarak müşterilerine borç verebiliyorlar. Bu konuda beni bilgilendirirseniz çok sevinirim. 2009.08.10 17893
11 Acaba faizin haram kılınması bir zulüm aracı olmasından mı yoksa sadece imtihan olarak yasaklanmasından mıdır? Mesela burada yani Norveç’te insanlar ev almak istiyor ve bankadan para çekiyorlar, tabii ki faizi ile. Ben size örnekle bu olayı anlatmak istiyorum. Diyelim ki, A şahsı bir ev beğendi, evin fiyatı 1 milyon lira bankaya gidiyor ve evin parasını bankadan borç alıyor bankaya 20 yıl vadeli ödeme planı yaptırıyor. Aylık 10 lira bankaya faizi ile birlikte borç ödüyor. Almış olduğu ev 2 daire birinde kiracı oturuyor ve kiracıyı zaten 10 lira kira ödüyor. Yani adam zaten kiracıdan aldığı parayla bankaya borcunu ödemiş oluyor. 20 yıl sonra cebinden para çıkmadan ev sahibi oluyor ve bankaya borçlu olduğu için devlet o kişinin kazancından az vergi alıyor yani o borç para çeken insan her yönüyle karda gözüküyor. Bu durum yine de faize giriyor mu? Ben burada insanlara bunun faiz olduğunu söylüyorum. Siz ne dersiniz? 2009.08.10 7402
12 Bankalardan faizle kredi almak hangi mecburi durumlarda helal olabilir? 2010.02.20 31116
13 Hocam memurların maaşları için bankaların vermiş olduğu promosyon parasına farklı bir bakış açısı getirerek “alınmasında sakınca yoktur” dediniz. Memurlara verilen promosyon parası kurumların banka ile yaptığı anlaşma sonucudur. Yani devlet kendi anlaşma yapmıyor, kurumlara bırakıyor. Banka benim maaşımı faize yatırıyor. Faiz gelirini promosyon adı altında yüzdelik olarak bana veriyor. Diğer hocalarımız da bu paranın kullanılmasının caiz olmadığını belirtiyorlar. Kaldı ki banka, sebepsiz yere sırf maaş alınsın diye kendi gelirinden bir kuruş dahi vermez. Çünkü verilen promosyon parası en düşük memur maaşı alanlara 600 lira civarındadır. İşçilerin ise 2 bin lira civarıdır. 1,5 milyon memur ve bir o kadar da işçi olduğunu varsayarsak bankaların kendi gelirlerini vermesi demek batmaları demektir. Yani memurun maaşını günlük repoya yatırma sonucu elde edilen faizi paylaşıyor ve promosyon veya hediye diye memura veriyor. Bu da sizin daha önceki faiz konusundaki fetvalarınızda belirttiğiniz hassasiyete ters düşüyor. Bir açıklama yapar mısınız? 2010.06.14 15368
14 Rüşveti alana da verene de ceza olduğunu biliyoruz. Peki, faiz için böyle bir husus söz konusu mu? Yani faizi “yemek” günah, kredi gibi faizli borç alarak “yedirmek” de günah mı? 2012.04.06 16044
15 2010.07.17 1194
16 Dârü’l-Harpte faizin alınacağını belirten bir hadis olduğunu duydum. Böyle bir hadis var mıdır? Varsa sahih midir? 2012.05.11 4761
17 Ben sarrafım. Altın alıp altın satıyorum. Bazen altını daha kasamdan çıkarmadan bozuyorum. Parasını kişilere veriyorum. Bu yaptığım iş caiz mi? 2010.12.17 7648
18 Babamın bankaya faiz borcu var. Benim de bankada param var, faizde. Faiz vermek de almak da haram olduğu için bu parayı kullanmıyorum. Bankadaki paramın faiziyle babamın faiz borcunu kapatsam günah olur mu? 2012.06.26 5589
19 Benim bir katılım bankasında bir miktar param var. Her ay bana kâr payı veriyor. Arkadaşım ev alacak, bana “bankadaki parayı ver, ben sana onların verdiği kâr payını vereyim” diyor. Bu, faize girer mi? 2010.12.24 9074
20 Devlet memuru olarak çalışmaktayım. Malum, maaşlarımıza zam yapıldı. Altı aylık zamsız geçirdiğimiz dönem için maaşlarımız gecikme farkı ile yatıyor. Aynen şu şekilde yazıyor: “Söz konusu artışların geç ödenmiş olması nedeniyle fark ödemesi yapılacak kamu görevlileri ve emeklilerine, söz konusu döneme ilişkin toplam fark ödemesinin %2,25’i oranında geç ödeme farkı ayrıca ödenir” Bizim bu farkı kullanmamız caiz midir? Değilse bu farkı ne yapmamız lazım? 2012.07.17 5251
21 Kredi kartı borcunu zamanında yatırmazsak faiz yemekle aynı günahı mı işlemiş sayılırız? 2011.02.03 9119
22 Maddi durumu iyi olmayıp sabit bir geliri olmayan ve engelli olduğu için çalışma imkânı da bulunmayan birinin bir miktar parası var. Bu kişi geçimini sağlamak için parasını bankaya yatırıp faizinden yararlanabilir mi? 2012.10.11 3313
23 Bankadan alınan borçla bir şirketten alınan borç arasındaki farkı faizcilik açısından öğrenmek istiyorum. Anladığım kadarıyla faizcilik, aşırı faiz demek. Borca göre düşük bir faiz ödemek ise makul karşılanıyor. Bu yorumun Kur’an’da desteği var mı? 2011.04.30 6637
24 “Faiz ile kira aynı şeydir, yani faiz=kira” diyenler var. Bunu şu şekilde ifade ediyorlar: “Paranı bankaya yatırıyorsun ve karşılığında emeksiz kazanç elde ediyorsun ki bunun adı faiz... Aynı paranla mülk ediniyorsun, kiraya veriyorsun, bundan da emeksiz kazanç elde ediyorsun! Dolayısıyla bu da faiz…” Böyle bir durum var mı? Faiz ile kira aynı şey mi? 2012.12.27 3733
25 Ben TOKİ’den taksitle ev aldım. Henüz ödemem gereken 60 taksit var. TOKİ, başlattığı erken ödeme kampanyasıyla, borç bakiyesini peşin olarak kapatanlara %20, üç ay vadeli eşit taksitlerle kapatanlara %17 indirim yapmaktadır. Benim sorum, banka veya eski isimleriyle finans kurumlarından bu paranın temin edilerek ödenmesinde bir sakınca olup olmadığıdır. Bankanın bilgisayarından edindiğimize göre TOKİ’nin bankayla yaptığı anlaşma çerçevesinde faiz ödediğimiz görünüyor. Hem de % 3,75. 2011.07.12 7650
26 İnternet üzerinden altın alıp satmak ve buradan para kazanmak haram mıdır? 2013.02.07 7239
27 39 yaşındayım, ailemle yaşıyorum. Bir yerde çalışıyorum. Aileme danışmadan zor durumda kalan bir arkadaşım için kredi çektim. Ödemeleri kendisi yapıyor, bazen zorluk çekince ben yardım ediyorum. Ailem bir şekilde öğrendi kredi olayını. Babam “Bize sormadan neden böyle bir şey yaptın?” diye biraz kızgın tabii. Bundan dolayı ana babamın rızasını kaybeder miyim? Çok huzursuzum. 2011.10.12 4676
28 Dükkânımızı kiraya vermek istiyoruz. Bir faizli banka kiralamak istiyor. Bankaya kiraya vermek ve oradan gelen para caiz midir? 2013.03.21 5049
29 Bedelli askerlik konusunda bazı arkadaşların soruları var. Belirlenen bedel oldukça yüksek olduğu için birçok arkadaş kredi seçeneğini değerlendiriyor. Ortada bir alınan ve satılan mal olmadığı için, açıkça bir faiz ödenmesi söz konusu. Şu söyleniyor: Askere gitmemiz halinde, özellikle namaz konusunda ciddi sıkıntılar yaşayacağız ve maneviyatımız zarar görecek, bunu askere gidip gelen herkes belirtiyor. Diğer yandan da, askere gidilmeyip bedelinin ödenmesi halinde, alınacak kredi için de faiz ödenmesi söz konusu. Bu iki tercih karşısında nasıl bir öneride bulunmalıyız? 2011.11.24 3929
30 Bireysel emeklilik nedir? Mevcut bireysel emeklik uygulamaları caiz midir? Katılım bankalarındaki uygulamalar da aynı mıdır? 2013.08.14 8017
31 Evi ya da başka bir taşınmazı kiraya vermek caiz midir? Diyelim ki 1 yıllığına ev kiralıyorsunuz. 1 yılın sonunda evi geri veriyorsunuz, yanında da 1 yıllık kirasını. Birinden 1 yıllığına para alsak parayı aynı şekilde geri veriyoruz; ama yanında ödediğimiz faiz haram oluyor. Bu durumda kira ile faizi birbirinden nasıl ayırt edebiliriz? 2011.12.09 6158
32 Faizsiz sükuk, gerçekten faizsiz mi? 2013.08.15 3827
33 Banka likit fonlara kâr payı veriyor. Ve ne kadar alacağımız önceden belli değil. Bu durumlara bakılarak bankadaki paramızla likit fon almanın bir sakıncası var mı? 2011.12.15 8499
34 Faizin haram oluşunda şüphe yok. Ancak Kur'an ayetlerine baktığımızda faizle ilgili suçlanan, zemmedilen hep faiz yiyenlerdir. Faiz yedirmek mecburiyetinde kalanlar, sanki mağdur ve mazlum olarak değerlendiriliyor. Hatta Bakara suresindeki konu ile ilgili son ayette “Faiz alacaklarınızı, verme durumunda olanlara sadaka olarak bağışlarsanız sizin için hayırlı olur.” denilmektedir. Buna mukabil faizle ilgili hadislere baktığımızda, sadece İbn Mesut’tan rivayet edilen bir hadiste Peygamberimiz “Faizi yiyene de, yedirene de lanet olsun.” demekte ve Ebu Davut’tan gelen rivayette ise “Şahitlik yapana ve muameleyi yapana da lanet olsun.” ilavesinin olduğu bildiriliyor. Durum böyle iken çaresizlik nedeniyle kat-kat faiz vermeye mecbur kalıp ezilenleri, tefeci zalimlerle aynı oranda haram yiyen gibi değerlendirmek adl-i ilahiye uyar mı? 2012.01.11 20001
35 Aracımızı kasko yaptırmanın hükmü nedir? 2010.08.09 13773
36 Faize bulaşmadan araba almak istiyorum. 10.000 TL param var. Alacağım araba 30.000 TL. Katılım bankalarından ne şekilde faydalanırsam faize bulaşmamış olurum? 20.000 TL için araç alım satım sözleşmesi yapabilir miyim? Bu durumda talep edilen kâr payı, banka faizinden fazla ise ne olur? Ayrıca araç katılım bankası adına tescil edilmeden satıcıdan benim adıma tescil edilebilir mi? Bu durumuyla bankalara benzemiyor mu? Kısaca faize bulaşmamak için nasıl bir yol izlemeliyim? 2012.01.12 18079
37 Hocam, nakit para ihtiyacını karşılamak için gerçekte alışveriş yapmaksızın kredi kartı ile borçlanıp esnaftan nakit para almak İslam hukukuna göre caiz midir? 2010.02.26 8105
38 Bir arkadaşım şöyle söylüyor: “Bankada korunması için yatırdığım biraz param var. Bu paranın faizlerini anaparadan ayırıp ayrı bir fon oluşturarak ihtiyacı olan kimselere borç vermek için kullanıyorum. Onlar parayı geri verince yine kendi hesabıma karıştırmadan aynı fona geri koyuyorum.” Arkadaşımın yaptığı bu iş caiz mi? Ben arkadaşın oluşturduğu bu fondan borç alabilir miyim? 2012.02.15 3483
39 Benim babam dayımın banka borçlarını ödemesi için kendi adına dayıma kredi çekti. Faiz almak da vermek de haram olduğundan bunun günahı babama mı yazılır yoksa dayıma mı yazılır? 2010.03.11 7263
40 Bir işveren işçilerinin parasını bankada tutuyor, faizinden istifade ediyor. İşçilerin aldığı maaşa faiz bulaşmış oluyor mu? 2012.02.24 4228
41 Bazı bankalar yüzde sıfır faiz, faizsiz kredi vs. gibi kampanyalar düzenliyor. Burada faiz sıfır ama yine de faiz ibaresi var. Bu haram mıdır? 2010.03.13 86348
42 Bankalardan kredi çekildiğinde bankanın faizli borç verdiği ve bunun haram olduğu belirtiliyor. Ancak galeriden vadeli araç satın alındığında bu ticaret oluyor ve helal olduğu söyleniyor. Bankanın sattığı ürünü para olarak düşünürsek -ki öyle- ve her iki tarafın da rızası ile yapıldığına göre neden buna ticaret denilmiyor? 2012.04.02 5240