Aile adına tek bir kurban kesilmesi yeterli midir?
Süleymaniye Vakfı > Kurban > Yazılı Fetvalar Tarih: 23 Eylül 2015  
Soru: 6 aylık evliyim, eşim bir firmada çalışıyor, kurban kesebilecek durumda ve kurban kesecek. Benim şahsıma ait 120 gr altın takım var, bu durumda ben de kurban kesmek zorunda mıyım?
Cevap: 

Kurban kesmeyi “vacip” olarak kabul eden Hanefi mezhebine göre nisap miktarı mala sahip olan her bir bireyin ayrı bir kurban kesmesi gerekir. Aile bireylerinden sadece birinin kurban kesmesi, diğerlerinden bu sorumluluğu düşürmez. Aralarında ufak tefek farklılıklar olmasına rağmen kurbanı “sünnet” olarak kabul eden başta Şâfii, Mâlikî ve Hanbeliler olmak üzere birçok alim ise aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin tek bir hayvan -ki bu bir küçükbaş da olabilir- kesebileceklerini, böylelikle hepsinin birden sevaba nail olabileceklerini söylemişlerdir. (Ali Bardakoğlu, “Kurban (İslam’da Kurban)”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, Ankara, 2002, c: 26, s: 437)

Hac sûresinin 34. ayetinde diğer ibadetlerden farklı olarak tek tek fertlere değil de “Her ümmete/topluluğa” kurban kesme görevinin yüklenmiş olduğunun beyan edilmesi ve Resûlullâh’ın zaman zaman hem kendi aile bireyleri ve hem de ümmeti adına tek bir kurban kesmekle yetinmiş olması, çoğunluğun görüşünün daha isabetli olduğunu göstermektedir.

“Ey insanlar! Her sene her ev halkına bir kurban kesmek gerekir” (Ebû Dâvûd, Dahâyâ, 1; Tirmizî, Edâhî, 19; İbn Mâce, Edâhî, 2) buyurarak kurbanı ev halkıyla (aile ile) ilişkilendiren Resûlullâh, bir sene kurban bayramında sadece bir koç kurban etmiş ve “Bismillâh… Allah’ım! (Bunu) Muhammed’den, onun hane halkından ve Muhammed ümmetinden kabul eyle!” (Müslim, Edâhî, 19 [1967}) şeklinde dua etmiştir. Kaynaklarda onun, semiz ve boynuzlu iki tane koçu, birisini ümmetinden kurban kes(e)meyenler, diğerini de kendisi ve aile fertleri adına kurban olarak kestiği de nakledilmiştir.

Ayrıca burada sahabeden Halid b. Zeyd’in, nâmıdiğer Ebû Eyyûb el-Ensârî’ (ö. 49/669)’nin bir sözünü de hatırlatmadan geçemeyeceğiz. Tâbiîn devrinin önde gelen fakih ve muhaddislerinden Atâ b. Yesâr (ö. 103/721), Ebû Eyyûb el-Ensârî’ye Resûlullâh zamanında kesilen kurbanların sayısına dair bir soru sormuş, o da şöyle cevap vermiştir:

“(Resûlullâh zamanında) Kişi kendisi ve çoluk çocuğu için sadece bir kurban keserdi. Onun etinden hem kendileri yer hem de başkalarına yedirirlerdi. Fakat (o devirden) sonra halk (çok sayıda kurban kesmekle) iftihar etmeye başladı ve durum işte şimdi gördüğün hale dönüştü!’” (Tirmizî, Eđâhî, 10; İbn Mâce, Eđâhî, 10; Muvatta, Dahâyâ, 4)

Buraya kadar yer verilen bilgiler “nafaka halkasına dahil olup hayatlarını aynı çatı altında sürdüren aile bireyleri adına tek bir kurban kesmenin yeterli olduğu hususunda herhangi bir tereddüde mahal bırakmamaktadır. Ayrıca bu husustaki rivayetlerin geneli dikkate alındığında ashab-ı kiramın Hz. Peygamber zamanında kurban ibadetini bu şekilde yerine getirdikleri, Resûl-i Ekrem (sas)’in bu uygulamadan haberdar olmasına rağmen herhangi bir olumsuz tavır sergilemediği anlaşılmaktadır. Bir küçükbaş hayvanın kaç kişi adına kurban edilebileceği hususunda fukaha arasında bazı ihtilaflara rastlanmakta ise de, bir ev halkının tamamı adına bir küçükbaş hayvanın kafi olduğu hususunda bu rivayetler açık ve kesindir.”

Netice itibariyle aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinden maddi imkanı yerinde olanların her birinin ayrı ayrı kurban kesmesi şart değildir. Hepsinin birleşerek aile adına tek bir kurban (küçükbaş) kesmelerinde bir sakınca yoktur. Bunu yaparken aile reisi -tıpkı Hz. Peygamber’in yaptığı gibi- hayvanın bedelini tek başına karşılayabileceği gibi aile bireylerinin hep birlikte para katarak ortaklaşa küçükbaş bir hayvan kesmeleri veya bir büyükbaş hissesine girmeleri de pekâlâ mümkündür. Fakat buna rağmen kendisine kurban düşen aile bireylerinden her biri ayrı bir kurban kesebilirler.

KAYNAK: Yahya Şenol, “Kurbanla Gönülleri Hoş Tutmak”, Kitap ve Hikmet Dergisi, Ekim-Aralık 2014, Sayı: 7, s: 58-62.

 

NOT: Konuyla ilgili biraz daha geniş bilgiyi www.suleymaniyevakfi.org sitemizin ARAŞTIRMALAR bölümünde bulunan KURBANIN FERT YA DA AİLE ADINA KESİLMESİ TARTIŞMALARI başlıklı yazıdan elde edebilirsiniz.

http://www.suleymaniyevakfi.org/arastirmalar/aile-adina-tek-kurban.html

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Hanefi mezhebine göre kimlerin kurban kesmesi gerekir? 2009.08.19 49847
2 Biz yeni evliyiz. 5 ay oldu evleneli ve bir hayli borca girdik eşya alırken. Şu an ben de eşim de çalıştığımız halde kıt kanaat yetiriyoruz maaşımızı. Yalnız kurban kesecek paramız yok taksitle ya da borçla kurban kesilir mi? 2009.08.19 45050
3 6 aylık evliyim, eşim bir firmada çalışıyor, kurban kesebilecek durumda ve kurban kesecek. Benim şahsıma ait 120 gr altın takım var, bu durumda ben de kurban kesmek zorunda mıyım? 2015.09.23 76287
4 Kurban keseceğim ama 90 gr altınım var biraz da borcum var. Borcumu düşünce yaklaşık 70 gr altın kalıyor. Asgari ücretle çalışıyorum. Ayrıca annem kurbanını bizde kesiyor ayrı olarak ben kesersem borçlanıp keseceğim dinen kesmem gerekir mi? 2009.08.19 29015
5 Benim hanımın babası ve ablası vefat etiler. Vasiyet etmedikleri halde onlar için kurban kesilmesi mümkün mü ve mümkün ise bunu nasıl yapmalıyız? 2009.08.19 29717
6 6 kişi iki ayrı kurban aldık. İkisini karışık kesebilir miyiz? 2009.08.19 8163
7 Kurban kesmesek de yerine sadaka versek olur mu? 2009.08.19 13691
8 Ev aldığım için borcum bitince kurban kesmeye niyet ettim. Geçtiğimiz günlerde de bu niyeti yerine getirmek için koyun satın aldım. Pazarlık öncesi koyunu kurban etmek için aldığımı satıcıya söyledim ve "kurban olur mu, kuzusu var mı" diye sordum, satıcı kurban olabileceğini, kuzusu olmadığını söyledi. Ancak kesim sonrasında karnından kuzusu çıktı. Bu durumda bu kurban geçerli midir? Tekrar kurban kesmek gerekir mi? 2009.08.19 24859
9 Bayram öncesinde işverenimiz tarafından bize kurbanlık hayvan verilecek. Bunu kestiğimizde kurban ibadeti yerine gelmiş olur mu? 2009.08.19 7760
10 Ben öğretmenim ve kurban bayramında babam besici olduğu için keseceğim kurbanı babam bana ücretsiz veriyor. Bunda bir sakınca var mı? 2009.08.19 18671
11 Bir kişi kurban kesmek için yakının yanına (90 km den az olmamak kaydı ile) gider ve orada kurban kesmek isterse bunun hükmü nedir? Kurban kesmenin bir şartı da mukim olmak. Seferilik durumunda kurban kesimi o kişiden düşer mi? Ayrıca kişi kurban kesmek maksadı ile yolculuk yapıyor ve gideceği yerde 15 günden az duracak ise kesebilir mi, sevap alır mı? Memleketine bayram içerisinde dönecek ise yeniden kesmesi gerekir mi? Ya da bayramdan sonra memleketine dönecek ise ne olur, hükmü nedir? 2009.08.19 18435
12 Kurban hissesine girmede, yarım hisse miktarı katılmak mümkün müdür? Mesela ortak kesilen bir kurbanı iki ortak 3,5 ar hisse şeklinde kesebilirler mi? 2009.08.19 20742
13 Kurban keseceğimiz ortaklardan bir tanesi eşinden boşanmış fakat kağıt üzerinde! Nedeni ise, babasının emekli maaşını alıyor yani eşiyle birlikte yaşıyor yine. Bunun bizimle kurban kesmesinde bir sakınca olur mu? 2009.08.19 6810
14 Kurbanlık sığır iki yaşını geçmiş olsa, ancak süt dişlerini değiştirmemiş olsa yine de kurban olur mu? 2009.08.19 16320
15 Benim takıldığım konu kilo ile satılan kurbanlıklar ile ilgili. Ben bugünün değeri ile kurbanlık için 200 ile 300 liraya kadar yolu var demişim ve parasını ayırmışım. Kurbanlık satıcısına 200 lira değerine eş kiloya sahip bir kurban bulup vermesini istediğimde, tabii ki kurbanlık satıcısı hangisinin kaç para geleceğini tartmadan bilemeyeceği için tartıyor, bir kaç tane tartıp 230, 350, 300, 270, 210 liraya mukabil gelecek şekilde kurbanlıklar çıkarıyor. Bu şekildeki kurban ticareti caiz midir? Bu tip bir alışverişte sakıncalı yön var mıdır? 2009.08.19 15965
16 Görülmeden veya görülse de tam olarak ayrılmaksızın yirmi koyun arasından birisini müşterinin de kabul ettiği ve peşin olarak verdiği ücreti mukabilinde kurban olarak kesmek üzere satılması veya satın alınması caiz midir? 2009.08.19 3295
17 Kurban eti gayrimüslimlere verilebilir mi? 2009.08.19 18522
18 Benim bir adağım var. Kurbanda bir hisse girip diğerleri ile birlikte kesersem onların kurbanlarının olmayacağını söylüyorlar, ne dersiniz? Kesebilirsem eğer, kurban kesemediği için etini komple kardeşime verebilir miyim? 2009.08.19 10318
19 Şükür kurbanı kesmek istiyorum. Kurbanın etinden ben ve çocuklarım yiyebilir miyiz? 2009.08.19 28161
20 Bazı cemaatler ve Kur’an kursları "Peygamberimiz için kurban keseceğiz" diye insanlardan para topluyorlar. Hocam böyle bir şeyin aslı var mı? Peygamber efendimiz ümmeti için kesiyormuş, o ölünce ümmeti onun için kesmeye başlamış. Toplamda 63 yıla mukabil 63 kurbanmış. Böyle bir şey var mı? Katılırsak sevap alır mıyız? 2009.08.19 10154
21 Kurbanla ilgili bölümde yer alan bir cevabınızda “Peygamber Efendimize kurban kesilmez” demişsiniz. Bu tezinize bir kaynak göstermenizi rica ediyorum. Ben “kesilir” diye biliyorum ve bununla ilgili şöyle bir hadis var: Hunnes (r.a) anlatıyor. Hz. Ali'yi iki koç keserken gördüm ve ona "Bunlar nedir" diye sordum. Hz. Ali: "Resûlullâh bana kendisi için kurban kesmemi vasiyet etmişti, ben de onları kesiyorum" dedi. (Ebû Dâvûd, Edâhî 2). Demek ki Efendimize kurban kesmek bizzat efendimizin kendi vasiyetidir. Sizden de bir kaynak göstermenizi bekliyorum. 2009.08.19 16527
22 İnternet üzerinden kurban bağışı yapmak caiz midir? Caizse vekaleti bir kurum üzerine verebilir miyim? Daha açık sormak gerekirse "xxx kuruluşunu vekil tayin ettim" gibi bir vekalet olur mu? 2009.08.19 17765
23 Yeni bir araba alınınca kurban kesmek şart mıdır? 2009.08.19 42305
24 Ben yurtdışında yaşıyorum. Burada bazı vakıf ve dernekler kurban organizasyonları düzenliyorlar. Kurban bedeli olarak 100 Avro topluyorlar. Fakat öğrendiğimize göre bu organizasyonları düzenleyenler Afrika kıtasında olduğu gibi kurbanların oldukça ucuz olduğu ülkelerde 25 - 30 Avro'ya kurban kestiriyorlarmış. Tabi biz öğrenene kadar bize bunu açıklamadılar. Biz öğrendikten sonra da şöyle bir açıklama yaptılar: "Evet, kurbanları 25 - 30 Avro'ya kesiyoruz fakat kalan paraları da fakirlere dağıtıyoruz." Hâlbuki bizim adımıza 100 Avro'luk kurban kesmeleri gerekmiyor muydu? Bir de böyle yaptıkları halde kurbanlarımız kabul oluyor mu? 2009.08.19 6513
25 Kurban kesmek için bankadan kredi çekilebilir mi? 2009.08.19 11150
26 Benim sorum beş ya da yedi kişinin katılacağı kurbanda kişilerden birinin Allah için yapması gereken bir emirden ziyade et yemek niyetini taşıması benim kurbanımın da kabulüne zarar getirip getirmediğini öğrenmek. Kurban sadece dininden emin olduğun kimselerle mi kesilebilir? Kabul olunması için bu şart gerekli mi? 2009.08.19 4549
27 Ben geçen sene kurbanımı bir hayır kurumu aracılığı ile hibe ettim. Komşular da kurban kesmedim diyerek hisse getirdiler. Ben de kurbanı tümden hibe ettim diyerek geri çeviremedim. Ne yapmalıyım? Aynı durum söz konusu olursa bunu hisse getirenlere söylemeli miyim? 2009.08.19 5408
28 Annem bu yıl normal olarak kurbanını kesecek. Ancak bir yardım kuruluşunun kurban kampanyasına katılıp, bir kurban da oraya bağışlamak istiyor. Aynı bayramda farklı iki kurban kesmek uygun olur mu? Yoksa yardıma vereceği kurban, kurban vazifesi olarak değil de hayır olarak mı sayılır? 2009.08.19 6067
29 Kurbanlarımızın Allah tarafından kabul edilmesi için ille de pahalı olanı mı tercih etmeliyiz? Ya da bu konuda seçimi nasıl ve neye göre yapmalıyız? 2009.08.19 37903
30 Yaşadığımız ilin dışında akrabalarla birlikte başka bir ilde kesilen kurbanın sakıncası var mıdır? İlla ki ikamet ettiğimiz ilde mi kesmek zorundayız? Kurban bayramında kesilecek kurban için böyle bir şart var mıdır? 2009.08.19 17552
31 Kurban kesiminde verdiğiniz bir sorunun cevabında babanın oğluna verip kurban kesmesinde bir sakınca olmadığını söylüyorsunuz. Burası doğru da kesilen kurbandan elde edilen sevabı evlat kazanabilir mi? Ve kazanırsa nasıl kazanır? Kurban zengin olan kişinin sırf Allah rızası için bir hayvanı boğazlaması değil midir? Kişi kendi satın almadığı veya herhangi bir bedel ödemediği hayvandan nasıl kurban sevabı kazanabilir ki! Kurbanda önemli olan kişinin herhangi bir hayvanı bulup onu kesmesi değil ki! Onun için kurban zenginlere farz kılınmış. Yani parası varsa kurban kesmesinin lazım geldiği vacip ya da sünnet olduğu belirtilmiş. "Siz sevdiğiniz şeylerde Allah yolunda vermedikçe tam iman etmiş olmazsınız" buyururken yüce Rabbimiz, adam oğluna kurbanı verecek oğlu hiç para harcamadan hiçbir hayvan satın almadan kurban kesmiş olacak. Adam zengin olduğu halde hacca gitmiyor, oğluna: "Al oğlum hacca sen git gel" diyerek parasını veriyor. Çocuk üzerine hac farz olmadığı halde haccı yapıyor. Babanın üzerinden haccın borcu düşer mi düşmez mi size göre? Sizin kurban cevabınıza göre düşer, önemli olan işin yapılmasıdır. Hac mal ve bedenle yapılan bir ibadet olduğu için babanın bizzat hac yapmadıktan sonra borcu düşmez. Kendi yerine vekil göndermiyorsa tabiî ki. 2009.08.19 16533
32 Bir ailede iki kişi (karı-koca) zenginse ikisinin de mi kurban kesmesi gerekir yoksa birinin kesmesi yeterli midir? Ben ve eşim, ikimiz de çalışıyoruz. İkimizin de kurban kesmesi gerekir mi? Bu konuyla ilgili sitedeki yazıyı okudum fakat anlamadım. Bundan dolayı soruyorum. 2009.08.19 10361
33 Kurban namazı diye bir şey var mıdır? Kastamonu Ulemasından Evliya Efendi'nin yazdığı Dersaadet baskılı Kurban Risalesi adlı eserin 31 ve 32. sayfalarında şöyle bir hadis geçiyor: "Kim kurbanını kestikten sonra iki rekât namaz kılar da Allah'a dua ederse Allah ona ne isterse verecektir." 2009.08.19 25355
34 Kilo ile kurban almak caiz midir? Bu gün pazaryerinde kurbanlık hayvan satanlarla alıcılar arasında şöyle bir pazarlık yapıldığına şahit oldum: Satıcı müşteriye diyor ki: "Hayvanı kilosuna göre al. Kestikten sonra kaç kilo gelirse parasını et fiyatından verirsin." Bu şekilde bir alım-satım işlemi caiz midir? Bu alım satımın kasaptan et almakla ne farkı var? 2009.08.19 22461
35 Kredi kartı ile ya da taksitli veya borç alarak kurban kesmek caiz midir? 2009.08.19 14148
36 Dört kişi kurbanlık alsa aynı kurbanlığa sonradan beşinci kişiyi ortak olarak alabilirler mi? 2013.10.14 8293
37 Daha önce sadece erkek koyundan kurban kesilir diye biliyordum. Ama geçenlerde dişi koyun da kurban edilebilir gibi bir şey duydum. Bu konuya açıklık getirebilir misiniz? 2009.11.23 40228
38 Kesimhanemizde kurban kestirenler kesim ücretini ödüyorlar ve bazen kendi rızaları ile bağırsak, işkembe gibi sakatat kısımlarını almayarak kesimhanede bırakıyorlar. Bizler bu sakatatları nasıl değerlendirmeliyiz, satmamız caiz olur mu? 2016.09.07 1200
39 Koyuna kıyasla, cüsseli hale geldiği zaman 8-9 aylık keçi de kurban olarak kesilebilir mi? 2009.11.02 18692
40 Kurban sadece hacda olanların yerine getirmesi gereken bir ibadet mi? Hacda olmayanların kurban kesmesi gerekmez diyenler var. Bu, doğru mu? 2016.09.08 1832
41 Bulunduğum yerde besiciler yeni doğan bir yavrunun boynuzlarına bir ilaç sürerek büyümesini engelliyorlar. Bunu da “hayvanlar ilerde birbirine zarar verir” diye yapıyorlarmış. Bu surette boynuzsuz kalan hayvandan kurbanlık olur mu? 2010.10.21 6067
42 Kurbanını kendisi kesmeyip etinden ihtiyacı olduğu halde faydalanmadan çocuklarına ve ailesine faydalandırmadan bir vakfa bağışlamak doğru mudur? Kurban ibadeti yerine getirilmiş sayılır mı? Ben şahsen buna kurban gözüyle bakamadım. Bana biraz vakıf baskısıyla yapılmış bir iş gibi geliyor. Şahsın yılda bir göreceği kurban eti “bağış yap” baskısıyla yok olmuş oluyor. 2009.11.26 23977
43 Kesilmiş olan kurbanın eti bir hayır kurumuna bağışlanıyor, hayır kurumu da bu eti kasaba satıyor. Bu olay caiz midir? 2010.11.03 6853
44 Hayvanın ağzına bakmadan kurbanı kestik ama hayvanı kestikten sonra baktık ki kapak atmamış. Bu kurban kabul olur mu? 2009.11.24 16571
45 Yurtdışından getirilen kurbanlık hayvanların hadım edilmiş olduğu belirtildi. Hadım edilmiş hayvan kurban olarak kesilebilir mi? 2010.11.04 21037
46 Kardeşim ilk defa kurban kestirecek. Ancak bize, ilk defa keseceği için tek kesmesi gerektiği, büyük hayvana ortak olarak giremeyeceği söylendi. Bunun hükmü nedir? Hayır kurumlarına bağışlayabilir veya ortak olarak büyükbaşa girebilir mi? 2011.11.02 22112
47 İlmihal kitaplarımızda kurbanlık koyunların kuyruklarının en az yarısının kopmaması lazım geldiği beyan ediliyor. Kasap arkadaşların verdiği bilgiye göre ise koyunların kuzu halinde iken kuyrukları kesilirmiş ki hayvanlar daha çok ve daha çabuk et yapsınlar. Yani gelişsinler diye… Ayrıca böyle olunca daha sağlıklı oluyormuş. Velhasıl buradaki koyunlar/kuzuların hep kuyrukları kopuk? Şimdi bizim böyle bir hayvanı kurban etmemiz ne kadar doğru olur? 2011.11.05 4865
48 Attan, geyik gibi helal olan diğer av hayvanlarından kurban olur mu? 2009.11.25 14338
49 Kurbanda büyükbaş hayvanlar 7 kişiye kadar kesilebiliyor. 7’den fazla ortak olmaz mı? Olmaz ise neden olmaz? Açıklayabilirseniz memnun olurum. 2011.11.11 44126
50 Bulunduğum bölgede insanlar kurbanlıklarını bayramdan çok zaman önce alabiliyorlar. Bu kurbanlık hayvanların sütünden istifade edilir mi? 2009.11.24 12388
51 Ateist olduğunu bildiğim birine kurban etinden vermem caiz midir? 2012.04.17 6236
52 Kurbanlık keçinin memesinin biri bir sebepten kesilmiş. Yani hayvan tek memeli… Bundan kurban olur mu? 2009.11.26 9067
53 Yeni doğan çocuklar için kesilen akîka kurbanının hükmü nedir? 2012.06.07 95272
54 Hz. İbrahim’in kurban etmek istediği oğlu İshak mıdır, İsmail mi? Bu konuda Kur’an-ı Kerim’de net bir ifade yokken, Tevrat’ta var. İslam ulemasının bu konudaki görüşü nedir? 2009.12.30 31332
55 Kurban bayramının ilk günü akşam ezanından sonra kurban kesilir mi? 2013.10.10 11432
56 Peygamberimiz bir hadisinde kurban kesecek kişilerin Zilhicce ayı girdiğinde vücudundan kıl koparmalarını ve tırnak kesmelerini yasaklamıştır. Acaba böyle mi yapmamız gerekir? Yoksa bu hadisi nesh eden başka bir hadis var mıdır? 2009.11.17 42931
57 Bildiğiniz gibi bazı bankalar bayram kredisi veriyorlar. Bu bayramda o krediden gelen parayla kurban kesebilir miyiz? 2013.10.10 5858
58 Kurban bayramında doğan bir hayvan iki yıl sonra kurban olur mu? İki yaşını doldurmuş olur mu? Hayvanın yaşı miladiye göre mi yoksa hicriye göre mi hesaplanacak? 2009.11.26 9846
59 Vekâletle kurban kesiminin Peygamber zamanında olan uygulaması var mıdır? 2013.10.11 5421
60 Kurban bayramı günü doğuran hayvan ve yavrusu kesilir mi? 2009.11.25 5365
61 Kurban bayramı kurbanını keserken besmele çekmenin hükmü nedir? 2013.10.11 6150
62 Kurban derisini kurbanı kestirdiğimiz yerde bırakmamız ya da oradakilere vermemiz caiz mi? Onlar da sonuçta satacaklar ve ekonomik durumları nedir, bilmiyoruz. 2009.11.23 4979
63 Kurbanla ilgili olarak vaaz ve hutbelerde sıkça duyduğumuz “İmkânı olup da kurban kesmeyen bizim mescidimize yaklaşmasın” hadisi sahih midir? 2013.10.12 11841