“İki günü eşit olan ziyandadır” sözü hadis midir? Hadisse sahih midir?
Süleymaniye Vakfı > Hadis > Yazılı Fetvalar Tarih: 02 Mayıs 2012  
Soru: “İki günü eşit olan ziyandadır” sözü hadis midir? Hadisse sahih midir?
Cevap: 

Sorunuzda bahsi geçen rivayetin metni şöyledir:

Abdülaziz b. Revvâd anlatıyor: Rüyamda Hz. Peygamber’i gördüm. Ona ‘bana nasihat edin ya Rasulallah!’ dedim. O da şöyle buyurdu:

İki günü eşit olan aldanmıştır. Günü geceden (dününden) kötü olan lanetlenmiştir. (Gününe) ilavede bulunmayan ziyandadır. Ölüm onun için daha iyidir. Cennete istek duyan hayıra koşar.’

Muhaddislerden el-Fettenî (öl. 986) ve Aliyyü’l-Kâri (öl. 1014) bunu Beyhakî’nin rivayet ettiğini belirtmişler ve uydurma hadislerle ilgili kitaplarında kaydetmişlerdir. (Muhammed b. Tahir el-Fettenî, Tezkiratü’l-Mevzûa, s. 22; Aliyyü’l-Kâri, el-Esrârü’l-Merfûa fi’l-Ahbâri’l-Mevzûa, s. 219. Hadisin Beyhakî’nin “Zühd” isimli eserinde olduğu belirtilmekle birlikte, orijinal nüshada yer alıp almadığı ihtilaflıdır. Bu konudaki görüşler için bkz.: Enbiya Yıldırım, “Beyhaki ve Hadis Rivayetinde Rüyaya Verdiği Değer”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c.: 5, sayı:1, 2001, s. 183.)

Ayrıca Deylemî’nin bu rivayeti Ali b. Ebi Talib’e “zayıf” bir senetle izafe etmek suretiyle naklettiği söylenmiştir. (bkz.: Sehâvî, el-Mekâsidü’l-Hasene, s. 471).

Diğer taraftan bu nakil tabiundan Hasan Basri’ye senetsiz biçimde izafe edilmiştir. (bkz.: Ebü’l-Leys es-Semerkandî, Tenbîhü’l-Gâfilîn, s. 220). Ayrıca mutasavvıflardan İbrahim b. Edhem’e dayandırılan bir rivayete göre Hasan Basri bu hadisi Hz. Peygamber’den rüya yolu ile almıştır. (bkz.: Ebu Nuaym, Hilyetü’l-Evliyâ, c. 8, s. 35) Başka rivayetlerde ise Hz. Peygamber’i rüyasında görmek suretiyle hadisi alanın “Süleym oğullarından bir şeyh”  veya “bir kişi” olarak kaydedildiği görülmektedir. Dolayısıyla rüyayı kimin gördüğü hakkında bile bir anlaşmazlık ve kararsızlık olduğu görülmektedir. (bkz.: İbn Ebi’d-Dünya, el-Menâmât, s. 144; Hatib el-Bağdadi, İktizâü’l-İlm, s. 139)

Muhaddislerin belirlediği hadis rivayet etme yöntemleri arasında “rüya” yer almamıştır. Dolayısıyla rüya veya keşif yoluyla hadis rivayeti makbul görülmemektedir. Bu görüşte olan bazı ilim adamlarını şöyle sıralayabiliriz: Aliyyü’l-Kâri, Leknevi, Mübarekfûri, İzmirli İsmail Hakkı, Abdülfettah Ebû Gudde, Elbâni, Ahmed ez-Zeyn ve hadis profösörlerinden Hayri Kırbaşoğlu ile İbrahim Canan.(geniş bilgi için bkz.: Seyit Avcı, “Keşif Yoluyla Hadis Rivayeti Meselesi”, Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, c.: 4, sayı: 4, Aralık 2004, s. 183 – v.d.)

Prof. Dr. İbrahim Canan’ın sözlerini vermek konuyu tamamlayıcı niteliktedir:

“Bazı kitaplarda rastlanan mükaşefe ve rüya yoluyla Hz. Peygamber’den telakki edildiği söylenen sözlere hadis denemez, onların dini hiçbir değeri yoktur… Rüya sadece gören kimse için bir kıymet taşır. Hâlbuki hadis kıyamete kadar herkes için din ortaya koyar. Bunun yolu da objektif şartlara ve belli kaidelere göre, her zaman kontrolü, tahkiki mümkün olan rivayetten geçer. Bunun aksini söyleyen ve sübjektiviteyi esas alan tek bir Sünni muhaddis çıkmamıştır. (İbrahim Canan, Kütüb-i Sitte Muhtasarı Tercüme ve Şerhi, c. 2, s. 68)

Muhaddisler güvenilir hadisleri toplamak için seyahatler yapmışlar, hadisleri rivayet edenleri tespit edip güvenilirliklerini teyit etmek amacıyla kitaplar yazmışlar, günümüzde de insanlar hadis ilmini öğrenebilmek için yıllarca dirsek çürütmüşlerdir. Hatasıyla sevabıyla, hadislerin sıhhati için bin yılı aşkın süredir devam eden bu gayretleri, hadis ilmi hakkında kaleme alınmış ve sayıları yüzlerce cilde ulaşmış kitaplar incelendiğinde fark etmek mümkündür. Şayet rüya veya keşif yolu ile hadis nakletmek uygun olsaydı bu çabalara hiç gerek olmazdı. “İki günü eşit olan aldanmıştır…” rivayeti gibi güvenilir kabul edilen hadis kitaplarında geçmemekle birlikte, rüya yoluyla Hz. Peygamber’den alındığı iddia edilen rivayetleri kabul etmek en hafif ifadeyle hadisçilerin emeğine saygısızlıktır.

Cüneyt Coşkun

Keşif veya rüya yoluyla hadis rivayetinde bulunmakla ilgili olarak sitemizde yer alan benzer bir soru-cevabı okumak için lütfen aşağıdaki linki tıklayınız:

http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/kenz-i-mahfi-gizli-hazine-sozu.html

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kategorideki Diğer Fetvalar:
Sıra     Fetvaya ait soru Tarih    Okunma    
1 Zayıf hadislerle amel etmek caiz midir? 2009.10.19 19710
2 Okuduğum bir hadiste peygamberimiz şöyle bir dua yapıyor : "Ya Rabbi! Bilmeyerek şirk koştuysam affına sığınırım. Ya Rabbi! Bilerek şirk koşmaktan yine sana sığınırım." Bu hadisten insanın bilmeyerek de şirk koşabileceği çıkıyor. Bu hadis hakkında bilgi verir misiniz? 2009.10.09 16836
3 Sadaka ömrü uzatır hadisini açıklar mısınız? 2009.10.13 27235
4 Okuduğum bir kitapta şöyle bir hadis yazıyordu. Bezzâr'ın Abdullah İbn Mesud'dan haber verdiğine göre Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: "Benim hayatım sizler için hayırlıdır. Öldüğüm zaman ölümüm de sizler için yine hayırlıdır. Amelleriniz bana arz olunur. Hayrı görürsem hamd ederim, şerri görürsem sizler için Allah'tan mağfiret dilerim." Böyle bir hadis var mıdır, varsa sahih midir? 2009.08.13 8487
5 Ben gizli bir hazine idim. Bilinmek, tanınmak istedim ve insanı yarattım. Bu, kutsi bir hadis midir? 2009.08.13 25956
6 "Bir yerde size gaflet isabet ederse, yerinizi değiştirin." (Ramuz, 2-249/7) hadisini açıklar mısınız? 2009.08.13 11102
7 "Hiç bir peygamber yoktur ki yaşamı boyunca çobanlık etmiş olmasın" hadisi sahih midir? Buna göre birer hükümdar olan Davud ve Süleyman peygamberler de çobanlık yapmış mıdır? 2009.08.13 9534
8 İkindi ile akşam arası uyumak sakıncalı mıdır? Bununla ilgili bir hadis olduğu söyleniyor. Bilgi verir misiniz? 2009.08.13 102676
9 Kutsi hadis diye bir şey var mı? Eğer böyle bir şey varsa ayet olması gerekmez mi? 2009.08.13 10355
10 Bir hoca efendi vaazının bir bölümünde peygamber efendimizin cennette Meryem validemiz ile evleneceğinden bahsetti. Delil olarak da bir hadisten bahsetti. Bunun aslı var mıdır? 2009.08.13 16310
11 Hadis ve siyer kitaplarında Peygamberimizin bazı sahabileri cennetle müjdelediği bilgisi yer alıyor. Mesela "Aşere-i Mübeşşere" bunlardan sadece 10 kişiyi ifade eden bir kavram. Bu 10 sahabinin dışında daha birçok sahabinin cennetle müjdelendiğine dair rivayetler var. Bu bilgiler, hadisler sahih midir? Bir insanın daha hayatta iken cennetle müjdelenmesi mümkün müdür? 2009.08.13 15651
12 "Nafaka için harcanan her şey Allah yolunda harcanmış gibidir, bina için harcanan müstesna, bunda hayır yoktur." Böyle bir hadis var mıdır? Varsa bunu nasıl anlamalıyız? 2009.08.13 8877
13 Vaazlarda çokça duyduğumuz bir söz hakkında sormak istiyorum: "Sevdiğini ölçülü sev, bir gün düşmanın olur; sırrını dışarı verir. Buğz ettiğine de ölçülü buğz et, bir gün dostun olur; söylediğinden utanırsın." Bu söz, hadis midir? Hadis ise kaynağını belirtir misiniz? 2009.08.13 26693
14 Kibire kibir sadakadır, sözünü hadis-i şerif olarak öğrendim. Kaynağını bulamadım. Bu söz hadis-i şerif mi? 2009.08.13 16468
15 Atıcılıkla ilgili olarak okuduğum bir hadis dikkatimi çekti. Sahih olup olmadığını öğrenmek istiyorum. Hadis şöyle: "Atıcılığı öğrenip de sonradan terk eden bizden değildir." (Müslim, İmâret, 169; Ebû Dâvûd, Cihâd, 23). Bu hadisi nasıl anlamamız gerekiyor? 2009.08.13 5864
16 "Ümmetimin alimleri İsrailoğullarının peygamberleri gibidir" hadisi sahih midir? 2009.08.13 8267
17 Şu hadis hakkında bilgi verir misiniz? "Bir zaman gelir ki; o zamanın müslümanları, bugün yaptığınız ibadetlerin onda birini yapsa, ahirette azaptan kurtulur." Var mıdır böyle bir hadis? İnsanları tembelliğe sürüklemez mi? 2009.08.13 9341
18 "Beni annesinden, babasından, kardeşlerinden ve bütün insanlıktan daha fazla sevmeyen kişi gerçek mümin değildir." Şeklinde bir hadis var. Bu hadis sahih midir? Nasıl anlamamız gerekir? 2010.03.25 18096
19 “Bu ümmetin ömrü bin seneyi geçecek; fakat bin beş yüz seneyi aşmayacaktır.” şeklinde bir hadis var mıdır? 2012.03.07 12193
20 “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” hadisi sahih midir? Kur’an’da bir karşılığı var mıdır? 2013.04.15 21819
21 Bazı hadislerde “sizin en hayırlınız Kur’an’ı öğrenen ve öğretendir”, “sizin en hayırlınız güzel ahlaklı olandır” v.b.ifadeler var. Peki, bu durumda en hayırlı olan kimdir? 2010.04.06 11446
22 “Bir saat tefekkür bir sene nafile ibadetten daha hayırlıdır.” şeklinde bir hadis-i şerif var mıdır? Varsa sahih midir? 2012.03.30 8734
23 Bir hoca televizyonda şöyle bir hadis olduğunu söyledi: “Bir mezarlıktan geçerken 11 defa İhlâs okursanız o mezarlıkta yatanların sayısı adedince günahlarınız affedilir.” Gerçekten de böyle bir hadis var mıdır? 2013.06.05 17719
24 Bazı insanlar her yüzyıla bir âlimin geldiğini ve dini konularda insanlara yardım ettiklerini söylüyor. Bu gerçek midir? Eğer gerçekse bunu biz nasıl bilebiliriz daha doğrusu kimin âlim olduğunu kimin sahtekâr olduğunu nasıl anlayabiliriz. Ve eğer doğruysa bunun kaynağı ne yani biz nerden biliyoruz her yüzyıla bir âlimin geldiğini? 2010.05.20 15119
25 Hocam İmam Nesâî güvenilir bir hadis âlimi midir? 2012.05.10 5638
26 Kurbanla ilgili olarak vaaz ve hutbelerde sıkça duyduğumuz “İmkânı olup da kurban kesmeyen bizim mescidimize yaklaşmasın” hadisi sahih midir? 2013.10.12 12196
27 Resulullah Efendimiz Allah’tan sabır isteyen birine buyurdu ki: "Allah’'tan bela mı istiyorsun? Önce afiyet iste." Bu hadisin sahih olup olmadığını sormak istiyorum. Sahih ise nasıl anlamamız gerekmektedir? 2010.06.28 28106
28 “Cenab-ı Hak sevdiği yöneticilerin yanına açık sözlü danışmanlar nasip eder, sevmediklerine de dalkavuklar musallat eder.” şeklinde dolaşan ve birçok insanın hadis-i şerif diye bildiği bu metin, hadis midir? Bu konuda bilgi verebilir misiniz? 2012.06.06 14700
29 Cevşen olarak bilinen dua metni, hadis ilmi açısından nasıl değerlendirilmektedir? 2013.12.13 15548
30 "Namaz mü'minin miracıdır" sözü hadis midir? Hadisse sahih midir? 2010.07.10 21609
31 “İki günü eşit olan ziyandadır” sözü hadis midir? Hadisse sahih midir? 2012.05.02 29712
32 Baston taşımanın sünnet olduğunu söyleyenler var. Peygamberimiz bunu emretmiş midir? Gerçekten baston taşımak sünnet midir? Buna dair hadisler var mıdır? 2014.01.10 12321
33 Başörtüsü ve Örtünme adlı araştırma yazınızda, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellemin: "Allah, hayız gören bir kadının namazını ancak başörtüsü ile kabul eder" (Ebû Dâvûd, Salât, 85, hadis no: 641) hadisini aktarmışsınız. Bu hadisin sıhhat derecesi nedir? Hadis sahih ise buradan adetli kadınların namaz kılabileceği sonucu çıkmaz mı? 2009.12.26 8677
34 Aşağıdaki hadis sahih midir? Resulullah efendimiz, Hazret-i Fatıma’yı Hazret-i Ali’ye tezvic ettiklerinde buyurdu ki: “Ya Ali! Gelini kendi evine götürdüğün zaman, çorabını ayağından çıkar. Ayağını yıka. O suyu evin bütün köşelerine saç. Böyle yapınca, Allah Teâlâ senin evinden yetmiş türlü fakirliği dışarı çıkarır. Yetmiş türlü bereketi evine dâhil eder. Yetmiş rahmeti sana nazil kılar. O gelin ile ve onun bereketi evin köşelerine erişir. O gelin, delilikten ve diğer hastalıklardan emin olur.” 2010.09.20 52378
35 Aclûnî’nin Keşfü’l-Hafâ isimli eseri güvenilir bir kaynak mıdır? 2012.05.09 9718
36 "Kur'an hadisler olmadan anlaşılmaz" diyen bir hoca misal olarak şöyle diyor: "Kur'an'da Allah evlenilmesi yasak olan kadınları teker teker saymış ve bunun dışındakilerin helal olduğunu belirtmiştir. Ama bunun dışında kalanlardan olan babaanneyle evlenmek helal mi oluyor şimdi? Demek ki Kur'an hadisler olmadan doğru anlaşılamaz." Bu görüşe katılıyor musunuz veya doğrusu nedir bu olayın? 2014.11.26 21967
37 Zamanın imamına biat etmeden ölenlerin cahiliye ölümü ile öleceklerine dair bir hadis var mıdır? 2010.03.03 9795
38 “Küçük cihattan büyük cihada döndük. Büyük cihad, nefisle mücadeledir” diye bir hadis var mı? Bu, uydurma mı, gerçek mi? 2010.10.27 17628
39 Dârülharpta faizin alınacağını belirten bir hadis olduğunu duydum. Böyle bir hadis var mıdır? Varsa sahih midir? 2012.05.11 8466
40 Sünen-i Tirmizi’nin Zühd bahsindeki 2341 numaralı hadisi aktarıyorum: Osman b. Afvan (ra)’dan rivavete göre Rasulullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur: “Adem oğlunun şunlardan başka şeylerde hakkı yoktur: Oturacağı bir ev, vücudunu örtecek bir elbise, ekmek ve su.” Tirmizi'nin notu “hasen sahih” şeklinde. Bu hadisi nasıl anlamalıyız? Kelimeleri lafzıyla mı anlamalı, yoksa Efendimizin mümkün olduğu kadar az mal ile yetinmeye yönelik mecaz içerikli bir ifadede bulunduğunu mu düşünmeliyiz? 2011.01.22 3618
41 Ölülerin arkasından Kur’an okunmaz. Zira ölü olan kişiye bir faydası yoktur dedik. Peki, “Ölülerinizin arkasından Yasin suresini okuyun.” hadisi bunun tersi yönünde delil olamaz mı? Yani Yasin suresini okumalı mıyız? Bu hadisi ne yapacağız? 2012.05.14 38023
42 Nesai’de geçen bir hadiste Peygamberimizin “en iyi Müslüman, hanımına en iyi davranandır. İçinizde, hanımına en iyi davranan benim.” Buyurduğu rivayet edilmiştir. Bu hadiste efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hanımına en iyi davrananın kendisi olduğunu mu anlatmak istemiş yoksa genelleme mi yapmak istemiş? Hadisi açıklar mısınız? 2010.02.12 6273
43 Buhari’nin kendi yazması olan (müellif nüshası) var mı, kayıp mı, bilinmiyor mu? Duyduğumuz kadarıyla müellif nüshasının bulunmadığı ve eldeki nüshaların talebelerinin kendisinden istinsah ettikleri, yazdıkları örnekler olduğudur. Acaba yanlış mı biliyoruz, açıklık getirebilirseniz memnun kalırız. Yine Buhari ile ilgili olarak aile hayatına dair hiç bir bilgiye rastlanmıyor. Evlendi mi, çocukları var mı? Evlenip evlenmemesi kendisi ile ilgili lehte veya aleyhte bir hüküm çıkarmaya gerekçe edilemez, sadece öğrenmek istedik. 2011.02.10 8619
44 “Recep Ayı Hakkında Uydurulmuş Hadisler” başlıklı inceleme yazınızda, “Recep Allah’ın, Şa’ban benim, Ramazan ise ümmetimin ayıdır.” sözü hakkında İbn Kayyim el-Cevziyye, İmam Suyûtî ve Şevkânî’nin “uydurmadır” dediği belirtiliyor. Benim sormak istediğim, Aclûnî bu hadis için ne söylüyor? Çünkü camilerde bu söz hadis olarak asılıyor ve kaynak olarak da Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ diye yazıyor. Cevaplayabilir misiniz? 2012.05.30 12458
45 “İşlerinizde ne yapacağınızı şaşırdığınızda kabirlerdeki ölülerden yardım isteyiniz” şeklinde bir hadis var mıdır? Bu hadis hem ölülerden yardım istemenin hem de rabıtanın meşru olduğuna delil getirilmektedir. 2010.03.10 14094
46 “Bir Müslüman zina ederse imansız olarak zina eder. Yani o esnada imanı kendisinden alınır” mealindeki hadisi İmam-ı Azam Ebu Hanife “Kur’an’a aykırı” diyerek kabul etmiyormuş. Doğru mudur? 2011.03.05 36792
47 "Âlimin uykusu, cahilin ibadetinden hayırlıdır" diye bir hadis var mıdır? Varsa sahih midir? 2012.07.11 14965
48 "Kıyamet günü Cennet'e ilk giren ben olacağım" hadisinin sıhhat derecesi nedir? 2014.08.01 21729
49 “Yere ve göğe sığmam, fakat mü'min kulumun kalbine sığarım.” Bu hadis yıllardır bizlere öğretiliyor. İlk bakışta insanı sevindiren ve duygulandıran bir şey olduğu zannediliyor. Acaba bu gerçekten hadis mi? 2011.06.15 14146
50 “Her kim şarkıcı bir kadının yanında oturur ve ondan şarkı türkü dinlerse kıyamet gününde kulağına eritilmiş bakır dökülecektir.” diye bir hadis var mı? Varsa sahih mi? 2012.11.19 12947
51 Bir yazıda Hz. Ebu Bekir zamanında sadece 500 hadis bulunduğunu, dolayısıyla bu sayıdan fazla olan hadislerin uydurma olduğunu okudum. Buna göre bu 500 hadis hangileridir? Bununla ilgili herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? 2009.12.24 58439
52 Birisi, Peygamber Efendimize “Ben seni seviyorum” deyince “Fakirlik için bir elbise hazırla” buyurdu. Bir başkası gelip Peygamber Efendimize “Ben Allah Teâlâ’yı seviyorum” deyince “Bela için elbise hazırla” buyurmuş. Böyle bir hadis var mıdır? 2011.09.06 17009
53 “Ümmetimin bozulduğu bir sırada kim sünnetime sarılırsa ona yüz şehit sevabı vardır” şeklindeki hadis sahih midir? 2012.11.22 13397
54 Hz. Muhammed’in babasının, dedesi tarafından bir rüya üzerine kurban edilmek istendiği üzerine bir hikâye okudum. Peygamberin Hz. İsmail’i de kastederek “Ben iki kurbanlığın oğluyum” dediği doğru mudur? 2009.12.05 5351
55 “Vatan sevgisi imandandır” sözü hadis midir? Hadis ise sahih midir? 2013.09.17 58070
56 Hz. Peygamber’den, “Ben Arap’ım, cennetin dili de Arapça’dır” diye hadis duydum. Bu rivayet sahih midir? 2012.12.03 21712
57 Peygamber Efendimizden sonra melek Cebrail’in 10 sefer daha yeryüzüne ineceği ve her seferinde yeryüzünden bir şey kaldıracağı söyleniyor. Böyle bir hadis var mıdır? 2012.01.12 22762
58 Sıkça duyduğumuz “Âlimler, peygamberlerin varisleridir” hadisi sahih midir? 2013.01.30 23262
59 Sa'lebe hadisi diye meşhur olan hadis sahih midir? Hani bir adam Peygamberimize gelip "benim için dua et de malım mülküm olsun" demişti. Peygamberimiz de onun için dua etmiş ve dua kabul olunca Sa'lebe zamanla bir hayli zengin olmuş. Daha sonra Peygamberimiz zekât memurlarını ona gönderince Sa'lebe zekât vermekten kaçınmış. Fakat daha sonra pişman olup zekât vermek istediği halde Peygamberimiz onun zekâtını kabul etmemiş. Peygamberimizin vefatından sonra Sa'lebe, zekâtını Hz. Ebu Bekir'e götürmüş o da kabul etmemiş, onun vefatından sonra Hz. Ömer'e götürmüş o da kabul etmemiş... Hz. Osman zamanında da Sa'lebe ölmüş. Hatasını anladığı halde, pişman olduğu halde bir kişiye böyle muamelede bulunulmuş mu gerçekten? Yoksa anlatılanlar hikâye mi? 2009.10.28 15025
60 İnternette şöyle bir rivayet dolaşıyor: “Bir zaman gelecek. Benden bir hadis söylenince 'Resulullah böyle söylemez, hadisi bırak, Kur’an’a bak.' diyerek beni yalanlayanlar çıkacak.” Bu hadis sahih midir? 2012.02.07 10792
61 Mevzû (uydurma) hadis sahasında yazılan eserler hakkında bilgi verebilir misiniz? 2013.03.15 13894
62 Cennet anaların ayakları altındadır hadisi uydurma bir hadis midir? 2009.11.03 20435
63 Fıkıh kitaplarında geçen bir hadiste şöyle buyrulmuştur: “Öğle namazının farzından önce dört rekât sünneti terk eden kimse şefaatime nail olmaz” (Bkz: İbn Abidin, 2/14). Bu hadis sahih midir? 2012.03.05 14768
64 Hadis uydurma sebepleri hakkında bilgi verebilir misiniz? İnsanlar hangi amaçlarla hadis uydurma ihtiyacı hissetmişlerdir? 2013.03.13 6186